Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Człowiek w krainie cudów

ks. Adam Pawlaszczyk

Człowiek ma w sobie naturalną skłonność do interesowania się sprawami, które przekraczają jego naturalne możliwości. Robi to prawdopodobnie z tęsknoty za pokonaniem ograniczeń swojej natury, i to już od dzieciństwa. Dziewczynki przebierają się za wróżki, a chłopcy za rycerzy walczących ze smokami.

Niedobrze jest, jeżeli z tego nie wyrosną. Pół biedy, jeśli taka niedojrzałość ograniczy się do marzycielstwa; życie najczęściej koryguje takie tendencje. Gorzej, gdy ta „magiczna” mentalność przeniesie się na postrzeganie Pana Boga. Religia, wbrew temu, czego chcieli i chcą jej wrogowie, nie jest opium narodów. A uznanie Boga za źródło magicznych mocy, które machnięciem różdżki uruchamiają cały rezerwuar możliwości, których bez tej różdżki by nie było, nie jest religią. Raczej bałwochwalstwem i - nie oszukujmy się - o takie bałwochwalstwo chodzi zawsze, ilekroć konstruuje się złote cielce.

A przecież cuda się dzieją i to im poświęcony jest bieżący numer „Gościa Extra”. Świętym, których popularność rośnie, bo ratują w „beznadziejnych sprawach”, uzdrowieniom w Lourdes, cudownie ocalonej załodze podwodnego okrętu, niezwykłym „operacjom medycznym”, których de facto nie było, duchowemu towarzyszeniu sługi Bożego księdza Franciszka Blachnickiego oraz innym interwencjom Boga w życie ludzi. Ale i nauce Kościoła na temat cudów. Przyświeca nam jeden cel, chyba najbardziej zrozumiały w kontekście tego, co wydarzyło się w Kanie Galilejskiej.

Jezus przemienił tam wodę w wino, a św. Jan zakończył opis tego pierwszego cudu słowami: „Taki to początek znaków uczynił Jezus w Kanie Galilejskiej. Objawił swoją chwałę i uwierzyli w Niego Jego uczniowie” (J 2,11). W rzeczywistości każdy cud, a zatem coś ponadnaturalnego, czyli niemożliwego do zaistnienia w porządku natury, jest przede wszystkim znakiem. Bożej interwencji, Bożej miłości, Bożego zmiłowania (tytuł tego wydania „Gościa Extra” nie jest więc przypadkowy, a cuda i znaki znaczeniowo się pokrywają!). A po co ten znak? Za odpowiedź niech posłużą słowa samego Jezusa, który po uzdrowieniu niewidomego powiedział: „Twoja wiara cię uzdrowiła”. W dosłownym tłumaczeniu z greki: „twoja wiara cię ocaliła” lub „twoja wiara cię zbawiła”. Bo o wiarę chodzi zawsze, gdy mowa o cudzie.

A skoro o wierze i cudach, pozwolę sobie zakończyć opowieścią o pobożnym rabinie, który pewnego gorącego dnia gnał swoje osły objuczone chlebem i owocami. Co prawda nigdy nie odtrącił proszącego o jałmużnę, lecz kiedy drogę zastąpił mu żebrak, umęczony spiekotą, niechętnie odburknął i zaczął ślamazarnie przeszukiwać kosze. Nagle usłyszał cichy jęk - to żebrak upadł i skonał. Nawet szybka reakcja i pomoc nie zdołały go przywrócić do życia. Wówczas zrozpaczony rabbi zawołał do Boga: „Panie świata! Z powodu mego lenistwa zginął człowiek.

O, ulżyj mojej zgryzocie i ukarz mnie! Niech oślepną oczy, co obojętnie patrzyły na nędzę człowieka! Niech ciało moje wydane będzie chorobom! Panie świata, ukarz mnie w tym życiu i na ciele, abyś mnie nie karał w życiu przyszłym i na duszy!”. Tak się stało: uschły jego ręce, oślepły oczy, całe ciało stało się jednym wrzodem. Rabin jednak nie rozpaczał, bo wiedział, że jest to znak łaski i zmiłowania Bożego.

W tej pouczającej historii zdarzył się cud. Zazwyczaj nie o takie prosimy, a gdyby się przytrafiły, traktowalibyśmy je raczej jako Boży dopust niż zmiłowanie. Może warto zrewidować swoje podejście do znaków i cudów Bożej łaski?

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Język Pana Boga

O starożytnym obrazie świata i znaczeniu starotestamentowych cudów mówi ks. dr hab. Grzegorz Szamocki.

Biblista i historyk, profesor w Zakładzie Studiów nad Religią w Instytucie Antropologii Uniwersytetu Gdańskiego.

ks. Rafał Bogacki: Dlaczego dzisiaj tak trudno wierzyć w cuda opisane w Starym Testamencie?

ARCHIWUM PRYWATNE

ks. Grzegorz Szamocki:

Od autorów oraz pierwszych adresatów i czytelników tekstów Starego Testamentu dzieli nas dystans geograficzny, czasowy i społeczno-religijny. Przez ponad dwadzieścia wieków zmieniło się ludzkie postrzeganie świata i rozumienie Boga. Miał na to wpływ rozwój nauk przyrodniczych, humanistycznych i teologicznych. Wykształcony człowiek nie powie dzisiaj, że Ziemia jest płaską, kolistą tarczą, która wyłania się z wody jak wyspa, oparta na zanurzonych w wodzie kolumnach. Nie odpowiada to chociażby heliocentrycznej teorii Mikołaja Kopernika. A czy świat został stworzony w ciągu sześciu dni? Tak zwany opis stworzenia świata z pierwszych stron Biblii dla przeciętnego czytelnika może być problematyczny.

ADOBE STOCK

Gdy się warstwa rosy uniosła ku górze, wówczas na pustyni leżało coś drobnego, ziarnistego, niby szron na ziemi. Na widok tego Izraelici pytali się wzajemnie: „Co to jest?” - gdyż nie wiedzieli, co to było. Wtedy powiedział do nich Mojżesz: „To jest chleb, który daje wam Pan na pokarm”. (...)  Dom Izraela nadał temu [pokarmowi] nazwę manna. Była ona biała jak ziarno kolendra i miała smak placka z miodem. (Wj 16,14-15.31)

Wątpliwości może budzić także opis zburzenia Jerycha w Księdze Jozuego. Trudno dziś przyjąć, że starożytne miasto runęło od dźwięku trąb i krzyku ludu. Czy można w tym i podobnych tekstach widzieć opis wydarzeń historycznych?

Już na początku wykładów z Pisma Świętego próbujemy słuchaczom uświadomić, że Biblia nie jest podręcznikiem historii, geografii czy biologii. Możemy powiedzieć, że Biblia jest podręcznikiem wiary w Boga, który oferuje zbawienie. W tekstach Starego Testamentu, w których znajdujemy opisy różnych wydarzeń z dziejów Izraela, nie chodzi tylko o informację o faktach historycznych, o ich uchronienie przed zapomnieniem, ale o teologiczną interpretację dziejów. Chodzi o dzieje społeczności, w której i dla której dobra działał i chce działać Bóg. Bohaterami i przekazicielami zapisanej historii byli ludzie, którzy doświadczyli Jego działania i tym doświadczeniem wiary pragnęli się dzielić. W tekstach historiograficznych Starego Testamentu nie chodzi zatem o rzeczywistą historię, ale o „historię wierzoną”. Ta historia odzwierciedla wiarę i ma budzić wiarę czytelników.

Jak autorzy tekstów starotestamentowych i ich pierwsi adresaci rozumieli cuda?

Rozumienie cudów w Starym Testamencie jest nieco inne niż nasze. Dzisiaj polskie słowo „cud” jest odnoszone do jakiegoś nieoczekiwanego wydarzenia, które przeczy ludzkiemu doświadczeniu, wywołuje zdumienie i podziw. Często łączy się z uchyleniem lub tymczasowym zawieszeniem praw natury. Odmienność starotestamentowego rozumienia cudu wynika w dużej mierze z jego zakorzenienia w starożytnym, orientalnym rozumieniu rzeczywistości. Ludzie starożytnego Bliskiego Wschodu postrzegali świat jako stworzony i uporządkowany przez bogów, którzy kontrolowali ten świat i mogli ingerować w jego dzieje w dowolnym momencie.

Starożytni Izraelici nie różnili się wiele pod tym względem. Według Starego Testamentu Bóg stworzył i uporządkował świat. Oczywiste więc jest, że może On również ingerować w jego historię. W tych ingerencjach Stwórca przejawia swoją moc, wywołuje ludzkie zdumienie i podziw, a często zaskakuje. Wierzący Izraelita tłumaczył wydarzenia i zjawiska działaniem Boga. Nie wynikały one z praw natury, często przewyższały ludzkie oczekiwania i wyobraźnię, dlatego miały charakter cudowny.

ADOBE STOCK

Gdy Mojżesz wyciągnął rękę nad morze, Pan cofnął wody gwałtownym wiatrem wschodnim, który wiał przez całą noc, i uczynił morze suchą ziemią. Wody się rozstąpiły, a Izraelici szli przez środek morza po suchej ziemi, mając mur z wód po prawej i po lewej stronie. Egipcjanie ścigali ich. Wszystkie konie faraona, jego rydwany i jeźdźcy weszli za nimi w środek morza. (Wj 14,21-23)

Aby opisać cuda, autorzy posługiwali się także różną terminologią...

W hebrajskim tekście Starego Testamentu nie ma jednego słowa, które odpowiadałoby znaczeniowo polskiemu słowu „cud”. Użyto różnych terminów lub wyrażeń, wskazujących na rozmaite aspekty wydarzenia określanego jako cud. Jedne podkreślają jego zdumiewający i zaskakujący charakter, inne moc, z jaką się ono dokonało, jeszcze inne mówią o funkcji cudu jako znaku, który na coś wskazuje, coś potwierdza lub o czymś przypomina.

W Starym Testamencie znajdujemy także ludzi, którzy dokonują cudów. Od czego zależała ich skuteczność?

Wiele opowiadań o cudach miało na celu demonstrowanie mocy Boga lub upoważnionych przez Niego pośredników. Mowa jest więc nie tylko o Bogu czyniącym cuda, ale również o ludziach - cudotwórcach, wśród których byli np. Mojżesz, Aaron, Eliasz czy Elizeusz. Czasami wspomina się też o użyciu w dokonywaniu cudów specjalnych przedmiotów, np. laski lub płaszcza. W przypadku ludzi dokonujących cudów decydująca była jednak ich bliska i wyjątkowa relacja z Bogiem. Nadrzędnym sprawcą cudów, które działy się przy ich udziale, był sam Bóg. On je czynił, aby ludzie poznali prawdę o Nim i Jego Boskiej woli.

Wiele cudów pojawia się w opisie wyjścia Izraela z Egiptu. Jakie było ich znaczenie?

Do bardzo wymownych cudów z tak zwanej tradycji o Exodusie, czyli z opowiadania o wyjściu Izraelitów z Egiptu (Wj 1,1-15,21), należą plagi egipskie. W tej tradycji obecny jest także cud przejścia przez Morze Czerwone czy cud krzewu, który na oczach Mojżesza płonął, ale się nie spalał. W odniesieniu do plag egipskich istnieje interpretacja fundamentalistyczna, w myśl której są one relacjami o faktach. Z drugiej strony pojawiły się próby objaśnienia plag przez postrzeganie ich jako zjawisk naturalnych. Na przykład zamiana wody Nilu w krew (I plaga) jest tłumaczona znanym w Egipcie i powtarzającym się zjawiskiem związanym z letnim przyborem wody i obecnością w mule mikroskopijnych żyjątek i bakterii.

One powodują zmianę koloru wody i absorbują dużo tlenu, wskutek czego zdychają ryby. Ze zdechłymi rybami miałaby się łączyć plaga żab (II plaga), a z wezbraniem wody wyjątkowo wielkie rozmnożenie się komarów (III plaga). Takimi naturalnymi przyczynami próbuje się tłumaczyć też pozostałe plagi: muchy, zarazę, wrzody, grad, szarańczę i ciemności. Najtrudniejszym wyzwaniem dla tego rodzaju interpretacji jest jednak plaga dziesiąta: śmierć pierworodnych.

Czyli cudów w Egipcie nie było?

Uważam, że były, bo tekst biblijny o tym mówi. Zjawiska przyrodnicze, kojarzone z plagami, występują rzeczywiście w Egipcie. Ich natężenie, rozmiar, kumulacja i porządek musiały być czymś nadzwyczajnym. I tak je przedstawił autor biblijny. Z tych opowiadań bije po prostu sugestia, że w plagach chodzi o działanie Boże, a także wiara, że On kieruje wszystkimi wydarzeniami w historii.

Czy podobnie ma się rzecz z cudownym przejściem Izraelitów przez Morze Czerwone?

Tak. Znane jest na przykład łączenie tego wydarzenia z trzęsieniem ziemi na terytorium dzisiejszej Turcji i spowodowanym przez nie tsunami, którego fale miałyby zalać Egipcjan. Również w tym przypadku wielu próbuje widzieć zjawisko naturalne.

Jak zatem na opowiadania o cudach związanych z wyjściem Izraelitów z Egiptu ma patrzeć czytelnik Pisma Świętego, który uznaje tę księgę za świętą i napisaną pod natchnieniem Bożym?

Dobrze by było, żeby każdy dzisiejszy czytelnik starotestamentowych opowiadań o wydarzeniach związanych z wyjściem Izraelitów z Egiptu miał świadomość, że biblijny opis nie jest kroniką zdarzeń, ale kompozycją literacką. Jej autor znał naturalne zjawiska występujące w Egipcie. Wykorzystał je więc w swoim opisie, w którym przekazał prawdę religijną o zbawczym działaniu i mocy Boga, o Jego objawieniu się w wybawieniu Izraelitów i ukaraniu wrogów. Celem takiej literackiej prezentacji było to, aby każdy Izraelita, czytelnik i słuchacz tych opowiadań uwierzył, że Bóg, który objawił się Mojżeszowi, jest prawdziwym Wybawicielem.

Czyli celem opowiadań o tych cudownych wydarzeniach jest to, aby ludzie poznali Boga, w Niego uwierzyli i Mu zaufali?

Dokładnie na taki cel wskazują konkretne sformułowania stanowiące część tych opisów. Według biblijnego tekstu plagi, określane jako znaki i cuda, miały doprowadzić faraona, Egipcjan i Izraelitów do przekonania, że Bóg, który posłał Mojżesza, czynił te cuda i nie ma On sobie równego. Jako taki jest więc godny wiary i zaufania. Poznaniu mocy Boga, niezawodności Jego wsparcia i wierności przez Izraelitów służyło także doświadczenie cudów z wodami Morza Czerwonego, daru wody ze skały, przepiórek i manny na pustyni.

Ten sam skutek miało wywołać - i wywołało - opisane w Księdze Jozuego wejście Izraelitów do Ziemi Obiecanej. Umożliwił je cud zatrzymania wód Jordanu, które - jak zaznacza autor biblijny - wypełniały koryto rzeki po brzegi. W opowiadaniu dwa razy pojawia się stwierdzenie, iż celem cudu przejścia jest dojście do poznania przez Izraelitów, że Bóg żywy jest pośród nich (Joz 3,10). Cud z wodami Jordanu przekonywał z pewnością Izraelitów, że symbolizowana przez Arkę Przymierza obecność Boga gwarantuje rozwiązanie trudnych sytuacji i pomaga w realizacji życiowych celów.

Dzięki cudom również reprezentanci innych narodów odkrywali wiarę w Boga Izraela.

Tak, cudowne zjawiska opisane jako dzieła Boga przekonywały i umacniały w wierze Izraelitów, ale do wiary doprowadzały również obcych, reprezentantów innych narodów. Przykładami są Jetro, kapłan madianicki (Wj 18,11), Rachab, nierządnica kananejska (Joz 2,9-10), czy Naaman, syryjski generał, który doznał cudownego uzdrowienia z choroby trądu (2 Krl 5,15). Ci nieizraelscy bohaterowie Starego Testamentu po cudownym działaniu Boga Izraela poznali Jego wyjątkowość i moc. W konsekwencji wyznali wiarę w Niego.

ADOBE STOCK

Związano więc tych mężów i wrzucono do rozpalonego pieca. (...) Szadrak, Meszak i Abed-Nego wpadli związani do środka rozpalonego pieca. I chodzili wśród płomieni, wysławiając Boga i błogosławiąc Pana. (Dn 3,21.23-24)

A co można powiedzieć o wspomnianym w Księdze Jozuego zatrzymaniu się Słońca i Księżyca?

Zgodnie z tekstem to niezwykłe zjawisko nastąpiło na prośbę Jozuego i pomogło Izraelowi w pokonaniu królów amoryckich (por. Joz 10). Ciała niebieskie zareagowały natychmiast po wypowiedzeniu prośby. Niektórzy dopuszczają tłumaczenie tego fenomenu naturalnym zaćmieniem Słońca. Inni mówią o przedłużeniu światła dziennego z powodu nietypowych warunków atmosferycznych, takich jak załamanie lub odbicie światła. Wielu uważa go za cudowne wydarzenie historyczne, twierdząc, że Ziemia przestała się obracać na pewien czas.

Nie brakuje też dostrzegania w tej informacji polemiki z rozpowszechnionym na starożytnym Bliskim Wschodzie kultem bóstw Słońca i Księżyca. Niezależnie od krytycznych pytań dotyczących fizycznego charakteru i natury opisanego zdarzenia, jego konsekwencji, astronomicznych teorii i prób interpretacji symbolicznej, możemy dziś przyjąć, że informacja o tym cudzie służyła przekazaniu teologicznej prawdy o Bogu, który ma władzę nad wszechświatem, nad ziemią i ciałami niebieskimi. Jako taki ingeruje w bieg historycznych wydarzeń. Staje po stronie swojego ludu. Walczy za niego (Joz 10,14). Spełnia jego prośby. Taki Bóg jest godny wiary i zaufania.

Czy podobny sens mają opowiadania o cudach w historii proroków Eliasza, Elizeusza, Izajasza czy Daniela?

Cuda łączone z aktywnością wymienionych proroków miały w biblijnym przekazie tę samą zasadniczą funkcję: ukazać moc Boga lub autoryzowanych przez Niego osób, Jego pośredników.

Jak jednym zdaniem moglibyśmy podsumować tę rozmowę?

Starotestamentowe opowiadania o cudach mówią nam o nadzwyczajnym działaniu Boga, zinterpretowanym w świetle wiary, aby tę wiarę budzić i umacniać w kolejnych pokoleniach czytelników świętych tekstów, zawierających opowiadania o Bożych znakach i cudach.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

I po co te cuda?

Czy Jezusa irytowało to, że tłumy szły za Nim jedynie ze względu na cuda i znaki, wyjaśnia ks. prof. Mariusz Rosik.

AGATA COMBIK /FOTO GOŚĆ

Ks. prof. Mariusz Rosik Ur. w 1968 r. Biblista, profesor nauk teologicznych, wykładowca na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu, stypendysta m.in. Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie i École Biblique et Archéologique Française de Jérusalem. Mieszka we Wrocławiu. Jego pasją są podróże.

Marcin Jakimowicz: Dlaczego Jezus nie uzdrawiał wszystkich, choć czytamy, że „uzdrawiał wszystkich, którzy byli pod władzą diabła”?

Ks. prof. Mariusz Rosik

Nie znajdziemy w Ewangeliach epizodu, w którym Jezus odmówiłby uzdrowienia komuś, kto zwraca się do Niego z taką prośbą. Zdarzało się, że niewiara była przeszkodą w otrzymaniu uzdrowienia, jak to się stało w Jego rodzinnym Nazarecie. Co więcej, wiemy, że Jezus uzdrowi wszystkich, którzy dostąpią zbawienia, bo po tamtej stronie cierpienia już nie będzie, a Bóg „otrze z naszych oczu wszelką łzę” (Ap 21,4).

Główny powód jest jednak inny. Celem przyjścia Jezusa na świat nie było przywrócenie zdrowia fizycznego wszystkim chorym, ale zbawienie. Poza tym nie pozwólmy sobie popaść w pułapkę fundamentalistycznej lektury Biblii. Gdy na weselu wodzirej mówi: „A teraz wszyscy pijemy szampana za zdrowie młodych”, nie oznacza to, że baraszkujące na sali dzieciaki wezmą do rąk kieliszki z alkoholem. Dlatego poznanie zasad retoryki semickiej jest jednym z ważnych aspektów interpretacji tekstów biblijnych.

EAST NEWS

Pierwszy cud Jezusa - przemiana wody w wino podczas wesela w Kanie Galilejskiej na obrazie Bartolomé Estebana Péreza Murillo, zatytułowanym „Gody w Kanie” (1675).

Czym dla Jezusa były cuda i uzdrowienia? Rodzajem wabika? Pretekstem do zaproszenia na drogę nawrócenia?

U ewangelistów często pojawia się piękny grecki termin semeion, czyli znak. Gdy Jezus znalazł się w synagodze w Nazarecie, odczytał fragment z Izajasza, w którym prorok zapowiadał nadejście Mesjasza. On miał przywracać wzrok niewidomym i dokonywać innych cudów. Jezusowe cuda wskazują najpierw na to, że On jest Mesjaszem, a następnie na fakt, że głoszone przez Niego królestwo Boże właśnie zostało zainaugurowane. Cuda to „znak” królestwa. A w dalszej konsekwencji jest to oczywiście zaproszenie do nawrócenia.

Trzeba przyznać, że Mesjasz miał słabiutkie statystyki. Na dziesięciu uzdrowionych z trądu zaledwie jeden wrócił, by oddać chwałę Bogu. A jednak ich uzdrowił...

Każde z opisywanych przez ewangelistów wydarzeń cudownych ma dwa poziomy interpretacyjne. Pierwszy jest wspólny dla wszystkich cudów i można go ująć następująco: Bóg wychodzi naprzeciw człowiekowi cierpiącemu. W różny sposób - przez uzdrowienie, uwolnienie od złych duchów, nakarmienie, dostarczenie wina czy ocalenie podczas sztormu. Drugi poziom interpretacji jest odmienny dla każdego z cudów i zawiera orędzie związane z nauczaniem Jezusa.

On nie dokonywał cudów dla nich samych, ale zawsze w związku z głoszonym przez siebie przesłaniem. Była to przecież „nauka z mocą” (Mk 1,27). Istniało sprzężenie zwrotne: cuda potwierdzały naukę, a nauka wyjaśniała znaczenie cudów. Jezus to nie ktoś w rodzaju sztukmistrza z Lublina, który dokonuje cudów dla samych cudów. Dokonuje ich, by przekazać konkretne przesłanie. Uzdrowienie paralityka dowodziło, że ma On władzę odpuszczania grzechów; przywrócenie sprawności człowiekowi z niewładną ręką było argumentem za tym, że Jezus jest Panem szabatu; uciszenie burzy - że ma władzę nad naturą itp. W tym wypadku Jezus daje lekcję wdzięczności. Co więcej, za wzór wdzięczności uznaje Samarytanina, osobę pogardzaną przez Ĺ»ydów i przyrównywaną do pogan. To zapewne nie poprawiło samopoczucia uczniów.

EAST NEWS

„Uczniowie, zobaczywszy Jezusa kroczącego po jeziorze, zlękli się, myśląc, że to zjawa, i ze strachu krzyknęli” (Mt 14,26). Scenę tę namalował Paul Bril.

Cuda, uzdrowienia. Niektórzy chcieliby wygumować tę rzeczywistość z Ewangelii. To jedynie metafory -  słyszałem wielokrotnie. Czy za takimi hasłami nie ukrywamy naszej niewiary?

Zapewne niekiedy tak. Skoro tak było w przypadku mieszkańców Nazaretu - o czym już wspomnieliśmy - to może zdarzyć się i dziś. Myślę jednak, że powinniśmy rozszerzyć nasze rozumienie cudów z mentalności oświeceniowej na biblijną. Przyjęliśmy powszechnie, że cud to zdarzenie przekraczające prawa natury i niemożliwe do wyjaśnienia przy obecnym stanie wiedzy. Tymczasem w Biblii cud wcale nie musi przekraczać praw natury. Plagi egipskie wyjaśniają się łatwo zjawiskami naturalnymi, a Biblia wciąż nazywa je cudami. Nawet naturalne zjawisko, gdy wydarza się w odpowiednim miejscu i odpowiednim czasie, określane jest przez autorów natchnionych jako cud.

„Głosili Ewangelię wszędzie, a Pan współdziałał z nimi i potwierdził naukę znakami”. „W modlitwie nie chodzi o modlitwę - pisał Heschel - w modlitwie chodzi o Boga”. Czy podobnie nie należałoby powiedzieć o cudzie? „W cudzie nie chodzi o cud...” Warto się skupiać na tej rzeczywistości? A może jest ona „produktem ubocznym” i dokonuje się „przy okazji” głoszenia słowa?

Teologia mówi o motywacyjnej funkcji cudu: ma on motywować do wiary. Taka jest jego rola. Zwróćmy uwagę, że cuda są domeną Boga, nie apostołów. Ci mają jedynie głosić Dobrą Nowinę, a cudami zajmie się Bóg. Mogą się wydarzyć lub nie, jednak Ewangelia zawsze winna być głoszona.

„Widząc, że ma wiarę potrzebną do uzdrowienia” - te słowa w ustach manipulatorów stają się niebezpieczne, bo mogą być narzędziem szantażu: „Nie masz wystarczającej wiary. To twoja wina”. O co chodziło Jezusowi?

Chodziło Mu o zaufanie do Niego i przekonanie, że Bóg działa przez Jego ręce. Gdy Jezus dokonywał cudów, nikt jeszcze nie wiedział, że jest Bogiem. Dziś słowa „wiara” używamy zazwyczaj w znaczeniu obejmującym Boską godność Jezusa. Chodzi więc o dwa różne znaczenia terminu „wiara”. Znaki Bożej mocy z jednej strony wymagają wiary zarówno od tego, kto ich dokonuje, jak i od tego, kto jest ich przedmiotem; z drugiej strony prowadzą do zbudowania wiary.

Jest tylko jeden wyjątek: Jezus nigdy nie pyta o wiarę opętanych. Pewnie dlatego, że działanie Złego czasem może być tak silne, że człowiek traci wiarę rozumianą jako zaufanie w moc Jezusa. Powtórzmy: na poziomie historycznym wiara wyrażała się w zaufaniu, iż Jezus może dokonać cudu. Bohaterowie Ewangelii nie mogli więc posiadać wiary w chrześcijańskim tego słowa znaczeniu, lecz stali się dla późniejszych wierzących w Chrystusa wzorem przyjścia do Niego i prośby o udzielenie łaski. Dziś natomiast mówimy o wierze w ściśle chrześcijańskim ujęciu.

Mamy więc do czynienia z nakładaniem się podwójnej linii tradycji. Historyczne zestawienie z czasów Chrystusa: zaufanie-uzdrowienie stało się gruntem, na który nałożona została współczesna linia interpretacyjna: wiara-zbawienie. Inną kwestią jest to, że - jak mówi ewangelista - „Jezus wiedział, co jest w człowieku” (J 2,25), znał więc jego wiarę czy poziom ufności w Bożą moc. Osobiście nie ośmieliłbym się oceniać czyjejś wiary, bo nigdy nie wiem do końca, co kryje się w sercu drugiego. To wie tylko Bóg.

Jezus nie ułatwiał posługi uczniom. Mógł przecież rozmnożyć żywność i powiedzieć: „Panowie, zajmijcie się dystrybucją”. Wysłał apostołów do głodnego tłumu z kawałkiem chlebka i ryby. Bardzo ryzykowali?

Tak. Ale właśnie na tym polega wiara. Mówiąc nieco filuternie, aczkolwiek zgodnie z prawdą - Jezus obiecał wierzącym w Niego dwie rzeczy: że zawsze będą szczęśliwi i że zawsze będą mieć wiele kłopotów. Jedno drugiemu nie przeczy. Ta druga obietnica wiąże się jednak z ryzykiem.

Czy Jezusa irytowało to, że tłumy szły za Nim jedynie ze względu na cuda?

Nazajutrz po cudownym rozmnożeniu chleba tłumy znów zgromadziły się przy Jezusie. Powiedział im dziwną rzecz: „Szukacie Mnie nie dlatego, żeście widzieli znaki, ale dlatego, żeście jedli chleb do sytości” (J 6,26). Zaraz, zaraz... Przecież rozmnożenie chleba to też cudowny znak. O co więc chodzi? Jezus chce podkreślić, że rozmnożenie chleba zapowiada Eucharystię, absolutnie największy cud, którego świadkami możemy być co dzień! Dlatego zaraz dodaje: „Troszczcie się nie o ten pokarm, który ginie, ale o ten, który trwa na wieki, a który da wam Syn Człowieczy” (J 6,27).

Mówiliśmy, że każdy cud trzeba interpretować na dwóch poziomach. Jezusa irytowało to, że tłumy zatrzymywały się na pierwszym z nich: na spektakularnej pomocy udzielanej przez Boga człowiekowi w potrzebie. Nie próbowali dotrzeć do drugiego poziomu interpretacji - orędzia, które jest odmienne dla każdego z cudów, jak choćby zapowiedź Eucharystii w znaku pomnożenia chleba.

EAST NEWS

Wskrzeszenie Łazarza przez Jezusa przedstawione przez Simona de Vosa.

Dlaczego niektórych uzdrawiał przez dotyk, innych przez konkretne znaki (błoto uczynione ze śliny), a niektórych (sługę setnika), wypowiadając słowo? Forma nie była ważna?

W Talmudzie pojawia się zarzut, że Jezus posługiwał się magią. Magia oznacza stałą, niezmienną procedurę postępowania. Jest ona próbą wykorzystania nadnaturalnych mocy za pomocą ściśle określonych środków, manipulacji i zaklęć. Jest próbą sprawowania kontroli nad mocami nadprzyrodzonymi.

Należy dokładnie wykonać wszystkie czynności rytu i wypowiedzieć bezbłędnie przewidziane słowa. Jezus używa różnych metod i środków, bo Jego cuda nie mają nic wspólnego z magią. Genialnie ukazuje to ewangelista Marek w opisie wskrzeszenia córki Jaira, dowodząc, że słowa wypowiedziane przez Jezusa nie są zaklęciem. Formułę wskrzeszenia: Talitha kum wypowiedział Jezus po aramejsku, i w tym języku przytoczył ją ewangelista. Podał jednak tłumaczenie rozszerzone o formułę wprowadzającą: „Mówię ci”. Oznacza to, że Jezus mógł powiedzieć zarówno: „Dziewczynko, wstań!”, jak i „Dziewczynko, mówię ci, wstań!”, a skutek byłby ten sam. Zachowana przez wczesną tradycję wypowiedź Jezusa nie jest więc formułą magiczną.

„»Panie, czy (...) nie czyniliśmy wielu cudów mocą Twego imienia?« Wtedy oświadczę im: »Nigdy was nie znałem«” (Mt 7,22-23). Dla wielu osoby modlące się o uzdrowienie są wyjątkowo namaszczone, „uduchowione”. „Czynienie cudów” jest papierkiem lakmusowym życia w łasce?

Pozwolę sobie na osobiste wspomnienie. Jako licealista rozczytywałem się w książce Demosa Shakariana „Najszczęśliwsi na świecie”. Opowiadał w niej o kampanii ewangelizacyjnej, którą zorganizowano w jednym z miast wschodniego wybrzeża USA. Przez kilka dni tysiące osób było świadkami wielu cudów. Sparaliżowani wstawali z wózków, niewidomi odzyskiwali wzrok, głusi - słuch. Ostatniego dnia jednak ewangelizator godzinami namawiał do hojności na rzecz królestwa Bożego. Kilka razy wysyłał służby z koszykami, by zbierały datki.

Wieczorem nie pożegnał się nawet z organizatorami. Zebrał kilkanaście tysięcy dolarów i odjechał. Pamiętam, że ta historia zrobiła na mnie ogromne wrażenie. Kazanie na Górze, w którym padły przytoczone słowa, należy do mów, w których Jezus stawia bardzo wysokie wymagania moralne. Chodzi po prostu o świętość. Jak wynika z wypowiedzi Jezusa, można żyć niemoralnie, a mimo wszystko być osobą, przez którą dokonują się cuda. A to dlatego, że nawet przez grzesznika Bóg może okazać łaskę innej osobie, na przykład przywracając jej zdrowie. I szczerze mówiąc, Bóg nie ma innego wyjścia, bo wszyscy jesteśmy grzesznikami.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Czy Kościół boi się cudów?

ks. Adam Pawlaszczyk

Deklaracja „twoja wiara cię uzdrowiła” znaczy w rzeczywistości „twoja wiara cię ocaliła” albo „przyniosła ci zbawienie”. Taki jest zasadniczo sens nadzwyczajnych interwencji Boga w życie człowieka.

Jak pięknie by było, gdyby cień przechodzącego proboszcza uzdrawiał leżącego u wrót kościoła parafianina. Na przykład chromego od urodzenia, którego inni parafianie przynosiliby codziennie, aby „wchodzących do świątyni prosił o jałmużnę” (Dz 3,1). Albo inny scenariusz: ależ by było wspaniale, gdyby każda pielgrzymka do Rzymu zwieńczona audiencją u papieża kończyła się grupowym powstaniem z wózków wszystkich niepełnosprawnych chwilę po dotknięciu jego ręki!

Wtedy być może Kościół nie cierpiałby na masowy odpływ zblazowanych mieszkańców Starego Kontynentu bądź przynajmniej na ataki ze strony spadkobierców rewolucji. Rozmaitych rewolucji, nie tylko francuskiej, sowieckiej czy technologicznej. Tylko... czy na pewno o to chodziło Jezusowi, który założył ten Kościół? I czy o to chodziło apostołom?

ISTOCKPHOTO

Czy Stolica Apostolska nie zachowuje nadmiernej ostrożności wobec orzekania o tym, czy dane zjawisko jest cudem?

Ludzko-diaboliczne

Przypomnijmy: „Pierwsze nawrócenie Żydów” - „Życie pierwotnego Kościoła” - „Uzdrowienie chromego” - tak układają się śródtytuły redakcyjne pierwszych rozdziałów Dziejów Apostolskich. Wciąż jeszcze pozostajemy w atmosferze zesłania Ducha Świętego, dosłownie pierwszych chwil po opuszczeniu przez apostołów Wieczernika, gdy Piotr i Jan wchodzą do świątyni, a proszeni przez żebraka o jałmużnę, zamiast niej („nie mam srebra ani złota”) podarowują mu „władzę w nogach i stopach”. Robią to, co robił ich Mistrz, zanim wstąpił do nieba.

Przytaczać wszystkich Jego cudów w tym miejscu nie trzeba. Zauważmy jednak, że często zamiennie nazywane są one „znakami” („Taki to początek znaków uczynił Jezus...” - J 2,11) oraz że sam Jezus wielokrotnie podkreślał, iż cud niezmiennie powiązany jest z wiarą tego, kto go doświadcza: „Kiedy zbliżał się do Jerycha, jakiś niewidomy siedział przy drodze i żebrał. (...) Jezus przystanął i kazał przyprowadzić go do siebie. A gdy się zbliżył, zapytał go: »Co chcesz, abym ci uczynił?«. Odpowiedział: »Panie, żebym przejrzał«. Jezus mu odrzekł: »Przejrzyj, twoja wiara cię uzdrowiła«. Natychmiast przejrzał i szedł za Nim, wielbiąc Boga” (Łk 18,35-42). Jest też fragment, w którym czytamy, że Jezus „nie mógł tam zdziałać żadnego cudu” (Mk 6,5). Gdzie? W swojej własnej ojczyźnie, w której -  można to powiedzieć wprost - w Niego nie uwierzono.

Co ciekawe, Jezus z jednej strony chce, by człowiek bardzo wyraźnie wyartykułował, czego pragnie („co chcesz, abym ci uczynił?”), z drugiej - robi dokładnie tyle, ile ten człowiek chce („abym przejrzał” -  „przejrzyj”). Prawdziwym jednak efektem tej korelacji jest coś więcej: „twoja wiara cię uzdrowiła” znaczy w rzeczywistości „twoja wiara cię ocaliła” albo „przyniosła ci zbawienie”. Taki jest zasadniczo sens nadzwyczajnych interwencji Boga w życie człowieka. Pamiętacie inkwizytora z „Braci Karamazow” Fiodora Dostojewskiego? Usiłuje bluźnić przeciwko Chrystusowi i cytować tłumy: „Daj nam jeść, a potem będziesz mógł się od nas domagać cnoty!”. To bardzo ludzkie i diaboliczne zarazem: uwierzyć, że Bóg czyni cuda po to, żeby nas przekonać do Siebie. „Jeżeli jesteś Synem Bożym...” wysyczane na pustyni wraca jak bumerang, a sam Wielki Inkwizytor w powieści Dostojewskiego tamte właśnie decyzje odrzucenia pokus najbardziej ma Jezusowi do zarzucenia.

ADOBE STOCK

Ukazałem wam wiele dobrych czynów, które pochodzą od Ojca. Za który z tych czynów chcecie Mnie ukamienować? (J 10,32)

Kościelna ostrożność

W jaki sposób oceniać fakty i okoliczności, by móc przydzielić im kategorię „nadzwyczajnych”, czyli cudownych? Czy Kościół w ogóle powinien to robić? Dykasteria Nauki Wiary nie pozostawia co do tego wątpliwości: „Bóg jest obecny i działa w naszej historii. Duch Święty, który wypływa z serca zmartwychwstałego Chrystusa, działa w Kościele z Boską wolnością i ofiarowuje nam wiele cennych darów, które pomagają nam na drodze życia i skłaniają nas do duchowego dojrzewania w wierności Ewangelii.

To działanie Ducha Świętego obejmuje również możliwość docierania do naszych serc przez pewne nadprzyrodzone wydarzenia, takie jak objawienia lub wizje Chrystusa lub Najświętszej Maryi Panny i inne zjawiska” - tymi słowami rozpoczęła się prezentacja najnowszego dokumentu o rozeznawaniu domniemanych (jakże ważne tu słowo!) zjawisk nadprzyrodzonych z 17 maja 2024 r. Intencja Watykanu jest wyraźna: „W niektórych wydarzeniach o domniemanym nadprzyrodzonym pochodzeniu pojawiają się bardzo poważne elementy krytyczne, przynoszące szkodę wiernym, i w takich przypadkach Kościół musi działać z całą swoją duszpasterską troską.

(...) Nie można też ignorować przy okazji takich wydarzeń możliwości błędów doktrynalnych, niewłaściwego redukcjonizmu w przedstawianiu przesłania Ewangelii, szerzenia się ducha sekciarskiego itp. Istnieje również możliwość, że wierni zostaną pociągnięci wydarzeniem, które przypisuje się Bożej inicjatywie, a które jest jedynie owocem czyjejś fantazji, pragnienia nowości, mitomanii lub skłonności do fałszerstw. Dla rozeznawania w tej dziedzinie Kościół potrzebuje zatem jasnych procedur”. Brzmi ostrożnie? Jakby Kościół „się bał”? No cóż... Nieco dalej najważniejsza watykańska dykasteria przypomniała, że dotychczasowe normy w tych sprawach zostały „zatwierdzone przez św. Pawła VI w 1978 roku, ponad czterdzieści lat temu, w formie zastrzeżonej, a zostały oficjalnie opublikowane dopiero 33 lata później, w 2011 roku”. 33 lata oczekiwania - nie za dużo? A może za mało?

Vox populi - vox Dei?

Wspomniane normy dotyczą przede wszystkim objawień zwanych prywatnymi (nawet jeśli doświadczyła ich grupa osób), kluczowym jednak jest sformułowanie „domniemane zjawisko nadprzyrodzone”. O takie bowiem chodzi, gdy używając potocznego słownictwa, mówimy o cudzie. Chodzi o coś, co nie mieści się w ramach porządku natury, nazwane jest więc „ponadnaturalnym”, z łaciny supernaturalis.

Udowodnić, że coś, co się wydarzyło, nie mogło wydarzyć się według praw natury, oznacza uznać to za cudowne. W ten sposób interpretuje się między innymi postępowanie mające na celu uznanie cudu w procesie beatyfikacyjnym. Ksiądz profesor Henryk Misztal ujął to następująco: „Beatyfikacja, jak i kanonizacja potwierdzająca świętość, jest aktem złożonym, Bosko-ludzkim. Decyzja papieska w sprawie beatyfikacji czy kanonizacji opiera się nie tylko na dowodzeniu procesowym.

Przerasta ona zwykłe ludzkie dowodzenie i opiera się najpierw na vox Populi Dei [głos Ludu Bożego - przyp. A.P.] - opinii świętości Ludu Bożego oraz na vox Dei [głos Boga - przyp. A.P.] - wyrażonej przez cud zdziałany za wstawiennictwem danego świętego. Poza tym podejmuje się ją po zasięgnięciu zdania wielu gremiów, po licznych modlitwach i wezwaniu Ducha Świętego”. Myśl profesora jest klarowna - to Bóg swoim głosem dopowiada historię opowiedzianą przez ludzi, choć nie musi tego robić. Przypomnijmy, że nawet o Jezusie w pewnym momencie Ewangelista stwierdza: „I nie mógł tam zdziałać żadnego cudu...”. Cud nie dzieje się bez przyczyny. Zawsze ma jakiś cel.

Chodzi o wiarę

Wracając do dokumentu dykasterii: przyniósł on pewną zasadniczą nowość będącą przejawem „nowej” mentalności. Rozstrzyga bowiem, że... Stolica Apostolska przesądzała nie będzie. To znaczy, iż owszem, wypowie się w kwestiach jednoznacznie fałszywych i szkodliwych zjawisk, ale nie orzeknie jednoznacznie, że jakieś zjawisko ma w sposób absolutnie pewny i jednoznaczny charakter nadprzyrodzony. Raczej, iż ze względów pastoralnych zjawisko to może być uznane za bardzo pożyteczne. Słusznie. Prefekt dykasterii ujął to w prezentacji dokumentu następująco: „Doszliśmy do przekonania, że należy zawsze unikać tych skomplikowanych sytuacji, które powodują zamieszanie u wiernych, przez szybsze i wyraźniejsze zaangażowanie tej dykasterii oraz unikanie sytuacji, w których rozeznanie zmierza do orzeczenia o »nadprzyrodzoności«, co wiąże się z wysokimi oczekiwaniami, obawami, a nawet presją w tym zakresie.

ADOBE STOCK

Twoja wiara cię ocaliła.

Taka deklaracja »nadprzyrodzoności« będzie z reguły zastępowana albo przez nihil obstat, które upoważnia do pozytywnej pracy duszpasterskiej, albo przez inne postanowienie dostosowane do konkretnej sytuacji”. Przypomnijmy, iż presja, o której wspomina kardynał FernĂˇndez, prowadziła w przeszłości do nieporozumień, kiedy Stolica Apostolska, zdawało się, akceptowała wypowiedzi biskupów, twierdzące wprost, że wierni mają podstawy wierzyć bez wątpliwości i z pewnością w dane zjawisko. Przykładem może być jednoznaczne stwierdzenie biskupów Sycylii z 1953 r.: „Nie można podawać w wątpliwość rzeczywistości łez”, dotyczące „płaczącego” wizerunku Maryi z Syrakuz.

Czy Kościół boi się cudów? Nie. Bać się przecież nie może, skoro znaki i cuda przynależały nie tylko do działalności Jezusa, ale pojawiały się i wciąż pojawiają w życiu Kościoła. Trzeba jednak znać ich miejsce i rolę. Bo to, co jedno z nas uznaje za cud niewątpliwy, w życiu drugiego może nie mieć żadnego znaczenia. W jednej ze swoich książek amerykański trapista Tomasz Merton napisał o świętej z Lisieux: „Śledząc życie Teresy, stajemy w obliczu przerażającego cudu - całkowitej dziecięcości i niewiarygodnej dojrzałości cierpienia - tyle że cierpienie to jest ukryte, a wyraża się jedynie w kategoriach całkowitej niewinności, zupełnej naiwności, a nawet pewnej radości”. I to ma sens! Zakończmy jeszcze jednym cytatem słynnego trapisty, według którego... II wojna światowa również zakończyła się dla niego cudem.

Było nim miejsce, w którym zamieszkał - klasztor Gethsemani: „Powinienem wydrzeć wszystkie kartki z tego zeszytu i wszystkie inne kartki ze wszystkiego, co napisałem, i zacząć tutaj. Tutaj jest centrum Ameryki. Zastanawiałem się, co trzyma ten kraj w całości, co powstrzymywało wszechświat przed rozpadnięciem się na kawałki. To ten klasztor... Tutaj jest jedyne prawdziwe miasto w Ameryce... To jest oś, wokół której ślepo obraca się cały kraj... Gethsemani trzyma ten kraj w całości tak jak podstawowy substrat wiary, który należy do naszego istnienia i nie można go od niego oddzielić. Utrzymuje przy życiu człowieka, który nie ma wiary, który nie wierzy w Istotę, a jednak sam istnieje, mimo że w swym szaleństwie przeczy temu, iż Istota dzięki swemu miłosierdziu sprawiła, by on istniał”.

Bardzo niedobrze by się stało, gdyby ten tekst pełnił rolę apologii Kościoła, który „boi się” cudów. Albo bardziej: uznawania cudów za cuda, na wypadek gdyby po „weryfikacji” okazało się, iż można je wytłumaczyć działaniem sił naturalnych, zamiast przypisywać je sile nadprzyrodzonej. Kompletnie nie o to w tym wszystkim chodzi. Tylko o wiarę.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Teologia cudu

Lepiej nie szukać cudowności. Ale co zrobić, kiedy same przychodzą? - Sam czegoś takiego doświadczyłem - mówi ks. prof. dr hab. Łukasz Kamykowski, teolog z Krakowa.

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

Ks. prof. dr hab. Łukasz Kamykowski Ur. w 1951 r. Od 1979 r. kapłan archidiecezji krakowskiej, wieloletni (dziś już emerytowany) pracownik Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie (wcześniej: Papieskiej Akademii Teologicznej), wieloletni dyrektor Instytutu Ekumenii i Dialogu na tejże uczelni. Teolog dialogu, w szczególności chrześcijańsko- -żydowskiego.

Jarosław Dudała: Dlaczego Pan Jezus czynił cuda?

Ks. prof. Łukasz Kamykowski:

A dlaczego miałby ich nie czynić? W końcu po to przyszedł na świat, żeby przekonać ludzi o dobroci swojego Ojca. Ponadto przyszedł do ludu Izraela, który był przygotowany na to, że oczekiwany Mesjasz będzie autoryzował swoją działalność znakami, które pokażą, iż rzeczywiście przychodzi On od Boga.

Czyli cuda miały służyć Jego uwiarygodnieniu?

To był rodzaj uwiarygodnienia Jego mesjańskiej misji. On sam przywiązywał do niego sporą wagę, chociaż - powiedziałbym - nieprzesadną.

Nieprzesadną?

Tak. Kiedy ludzie bardzo nalegali, żeby uczynił jeszcze jakiś znak, mówił: dość, te znaki były po to, żebyście się nawrócili do Boga. Wy tymczasem szukacie znaków, cudów, nie zależy wam na tym, żeby się nawrócić.

Jest to jednak trochę zagadkowe: z jednej strony Biblia mówi, że przemieniając w Kanie Galilejskiej wodę w wino, Jezus dał początek swoich znaków i wtedy uwierzyli w Niego jego uczniowie. Niedługo potem przyznał, że jeśli ludzie nie zobaczą cudów i znaków, to nie uwierzą. Z drugiej strony, gdy przyszedł do rodzinnego Nazaretu, uczynił tam niewiele cudów, wyrzucając swoim sąsiadom brak wiary. Czy więc cud rodzi wiarę, czy też wiara jest konieczna, żeby doświadczyć cudu?

To jest takie „sprzężenie zwrotne”. Doświadczenie cudu w swoim życiu lub w życiu bliskich powinno obudzić bądź ożywić wiarę w Sprawcę cudu, ale wiara pomaga odczytać cud jako cud.

Co to właściwie jest cud?

Pojęcie cudu zostało przejęte z tradycji żydowskiej, ale potem mocno przepracowane przez teologię w pierwszych wiekach chrześcijaństwa. Aż do późnego średniowiecza trwała dyskusja, co jest, a co nie jest cudem - i jak to określić. Współcześnie widzimy to tak: po pierwsze - cud musi być czymś niezwykłym. Niezwykłym w oczach ludzi; czymś, czego się nie spodziewamy. Drugi element, który kwalifikuje cud jako znak od Pana Boga, jest taki, że ma on wskazywać na Bożą interwencję. Ma to być jasny sygnał dla człowieka religijnego, że ma do czynienia z interwencją z wysoka. Przykładowo: jeżeli ktoś mówi, że u niego w ogródku wylądował latający spodek, to nawet jeśli założymy, że rzeczywiście tak było, nie mówimy o cudzie, bo brak jest religijnego podłoża, które tłumaczyłoby to wydarzenie jako znak.

Czyli żeby można było mówić o cudzie w znaczeniu teologicznym, potrzebny jest kontekst religijny, a więc wskazujący na działanie Boga?

Tak. Powinien on być oczywisty nie tylko dla najbliższego otoczenia czy bezpośrednich świadków, ale dobrze byłoby, gdyby był on zrozumiały także w szerszym kontekście społecznym. Jeśli na przykład wokół wydarzenia odebranego jako cudowne zaczynają się liczne nawrócenia...

...czyli pojawiają się dobre owoce...

...to jest to dodatkowe potwierdzenie cudowności danego faktu.

Z drugiej strony wielki mistrz duchowy św. Jan od Krzyża przestrzega przed szukaniem cudowności. W jego czasach żył człowiek uważany za kogoś niezwykłego. Św. Jan przebywał akurat w tej samej okolicy, ale nie uznał za stosowne się z nim spotkać. Powiedział nawet, że gdyby to spotkanie miało coś wnieść do jego wiary, to byłby bardzo zaniepokojony. Mam wrażenie, że taki sceptycyzm jest dziś obecny w instytucjach Kościoła. To dobrze, bo sporo jest teraz pogoni za cudownościami, fascynacji sensacjami, czasem także ulegania iluzjom.

Tak, oczywiście. Do pewnego stopnia taki sceptycyzm jest potrzebny. Św. Jan od Krzyża mówi, że nie należy poszukiwać cudowności, ale co innego jest poszukiwać, a co innego na nią się natknąć. Czasem dzieje się to w sposób niespodziewany. Sam czegoś takiego doświadczyłem...

Naprawdę?

To była osoba, która twierdziła, że doznała bardzo mocnego doświadczenia duchowego i poprosiła, żebym był jej przewodnikiem duchowym. Przesłania, które miała otrzymywać, były na tyle teologicznie poprawne i piękne duchowo, że nie było powodu, żeby od razu je odrzucić.

Co Ksiądz Profesor zrobił? Jakie zajął stanowisko?

Przyjąłem postawę cierpliwości i pomocy. Czy te objawienia były prawdziwe, czy nie, ta osoba musiała z tym żyć. Skoro ją to budowało, prowadziło w kierunku życia lepszego, bardziej chrześcijańskiego, bardziej ludzkiego, to dobrze.

Mówimy o jakiejś publicznie znanej osobie?

Nie. W tym miejscu postawmy kropkę. Zresztą mija już drugi rok od śmierci tej osoby, więc jest to już historia zamknięta.

W teologii występują dwie definicje cudu. Według definicji św. Tomasza z Akwinu - nazwijmy ją obiektywną - cud to zawieszenie praw natury. Natomiast druga definicja jest subiektywna. Według niej cudem jest to, co osoba, która go doświadcza, jest gotowa uznać za zjawisko niewytłumaczalne.

Definicja przypisywana świętemu Tomaszowi jest bardzo dobra, ale jest... do niczego. Skąd mamy wiedzieć, czy w jakiejś sytuacji prawa natury zostały zawieszone? Co to są te prawa natury? Tomasz rozumiał prawa natury tak, jak filozofowie greccy: że jest to mechanizm, według którego funkcjonuje świat. Niekoniecznie jednak musiał to być mechanizm matematycznie obliczalny. Dla nas z kolei weryfikacją praw natury jest pewna regularność, wzór, pattern, który możemy odtwarzać, powtarzać, eksperymentować. Wtedy mówimy o prawach natury. Czy w ogóle możliwe jest ich zawieszenie? Jeśli przyjmiemy taką przyrodoznawczo-oświeceniową koncepcję praw natury, to ich zawieszenie w ogóle nie jest możliwe. Oświeceniowa ideologia naukowa mówi, że takie coś nie ma prawa się zdarzyć. Skoro nie ma prawa się zdarzyć, to się nie zdarza. I trzeba to wytłumaczyć inaczej, bez odwoływania się do Boskiej interwencji. Z kolei ta druga, „subiektywna” definicja cudu nie jest czysto subiektywna. Wprawdzie zaczyna się zawsze od czyjegoś osobistego przeświadczenia, że on (czy ktoś z jego bliskich) doznał cudu, ale żeby autorytet kościelny mógł taki cud uznać, musi to być jednak zweryfikowane przez większą liczbę osób, czyli musi być społecznie dostrzegalne.

Jedni widzą cuda, inni nie. Może Blaise Pascal miał rację, porównując cud do światłocienia. Zauważył, że w cudach jest dość światła, żeby ten, kto chce zobaczyć cud, mógł go dostrzec. Jednak jest też dość cienia, aby móc tego cudu nie dostrzegać.

Jest w tym coś na rzeczy... Zresztą Pascal sam próbował opisać w tych kategoriach własne doświadczenie nawrócenia. W jego słynnym „Memoriale” są wskazane i czas, i miejsce, i łaska, i Bóg - nie Bóg filozofów, nie Bóg uczonych, tylko Bóg żywy, Bóg Abrahama, Bóg Izaaka, Bóg Jezusa Chrystusa. To był moment osobowego spotkania z Panem, który był dla Pascala cudem zmieniającym cały dalszy tok życia.

Często używamy określenia „cud spotkania”.

Tak, to chyba również jest istotny element cudu. Wszystkie cuda biblijne są cudami spotkania z Bogiem żywym. Tak są one przedstawiane i opisywane, począwszy od Księgi Rodzaju, od spotkania Abrahama z żywym Bogiem, od pójścia za prawdopodobnie wewnętrznym głosem, który mówił mu: „Wyjdź z tej ziemi do ziemi, którą ci wskażę, dam ci tę ziemię i potomstwo tak liczne, jak gwiazdy na niebie, jak piasek na brzegu morskim...”. To spotkanie zdecydowało o losie Abrahama, jego rodziny i całych dalszych dziejach Objawienia. Podobnie było ze spotkaniem Mojżesza z płonącym krzakiem i Tym, który się do niego z tego krzaka odezwał. Był w tym znak zewnętrzny, coś dziwnego, polegającego na tym, że krzak płonął, ale się nie spalał - jednocześnie było to prowadzenie do spotkania z żywą obecnością Boga. Ona sprawiła, że Mojżesz - ryzykując życie - poszedł najpierw do swoich rodaków, potem do faraona. To spotkanie okazało się ostatecznie tak mocne, że zmieniło bieg historii.

Czyli cud nie polega wyłącznie na jednorazowym akcie, ale jest czymś, co jest rozłożone w czasie? Czymś, co sięga skutków jakiegoś pierwszego, nadzwyczajnego wydarzenia?

Tak. Najbardziej podstawowym, fundamentalnym dla naszej chrześcijańskiej wiary „cudem niecudem” jest zmartwychwstanie Jezusa.

Zmartwychwstanie nie jest cudem!?

Ono nie jest wprost cudem, dlatego że nie było bezpośredniego świadka. To, że przyszedł anioł i odsunął kamień, szaty był starannie ułożone, a nie wyglądały jak zerwane z trupa, jakby ktoś zadbał, żeby zostawić po sobie ślad wstąpienia w inny sposób istnienia - to wszystko działo się już po zmartwychwstaniu. Po nim miały miejsce dopiero cuda rzeczywiste - spotkania ludzi z Chrystusem Zmartwychwstałym. Przedtem były tylko świadectwa ich beznadziei, utraty ostatnich resztek szansy, że może jeszcze przyjdzie Eliasz i Go wyratuje, zdejmie z krzyża...

Ksiądz Profesor jest teologiem, ale studiował też matematykę. Matematyka i teologa w jednej osobie pytam więc: czym jest cud? Dowodem? Argumentem? Przesłanką? Poszlaką?

Na pewno nie jest dowodem w sensie matematyczno-logicznym. Jednak na pewno jest jednym z argumentów, jakie zbiera się w naukach przyrodniczych, żeby uprawdopodobnić przyjęty paradygmat. Albo nawet poszlaką, która każe zmienić paradygmat dotychczasowego myślenia o rzeczywistości - wprowadzić coś, co zakłóca dawny porządek, jest rewolucyjne w stosunku do tego, co obowiązywało wcześniej.

Skoro mowa o matematyce, to czytałem ostatnio o twierdzeniu (czy twierdzeniach) GĂ¶dla. Czy dobrze rozumiem, że z tych twierdzeń wynika, iż nawet w matematyce nie wszystko da się udowodnić? Ĺ»e pewne rzeczy trzeba przyjąć bez dowodu, żeby nie powiedzieć: przyjąć na wiarę?

Tak, tak to jest. Matematyka, nasze logiczne myślenie zawsze potrafią wyprodukować więcej pytań niż odpowiedzi. Zawsze musimy mieć jakieś zdania, które najpierw uznamy za oczywiste, żeby potem dedukować z nich wnioski. Ale te wnioski tworzą system, który odpowiada tylko na część naszych pytań. Nasze myślenie ma w sobie coś z nieskończoności. Potrafimy stworzyć ideę nieskończoności, ale nie potrafimy jej opanować.

Tak jest w przestrzeni matematycznej. A w przestrzeni duchowej? Dlaczego Bóg nie daje nam absolutnego dowodu swojego istnienia, swojej obecności?

Pan Bóg jest miłością, a miłości nie da się narzucić w sposób zniewalający. Miłość musi liczyć na wolną odpowiedź tego, kto jest kochany. Dlatego On podchodzi do nas z cierpliwością, ze znakami, które powinny nam już wystarczyć, żeby otworzyć nasze serca.

Gdyby Bóg objawił się nam w całej swojej potędze, to nie mielibyśmy szans Go pokochać, bo ten akt nie byłby wolny. Jedyne, co moglibyśmy zrobić, to paść przed Nim na kolana...

A to nie pozwoliłoby nam się spotkać z prawdziwym Bogiem, bo mogłoby nam narzucić wyobrażenie Pana miażdżącego. A On taki nie jest. To nie jest prawda o Bogu.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Cuda, cuda ogłaszają!

Marcin Jakimowicz

Ale zanim ogłoszą, trzeba je bardzo gruntownie przebadać. Same opisane w procesach beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych uzdrowienia przypominają scenariusze filmów wyciskających morze łez.

Wbrew powtarzanym w mediach opiniom nie tak łatwo uznać cud w procesie beatyfikacyjnym czy kanonizacyjnym. Tego nie można załatwić „na skróty”. Każdy domniemany cud musi być drobiazgowo przebadany przez niezależną komisję lekarską. Co więcej, są grupy chorób, które nie mogą być w tym procesie brane pod uwagę - bo ich cechą jest odnawialność i trudno mówić w takim wypadku o trwałym uzdrowieniu.

Po kolei

Cud jest wydarzeniem nadprzyrodzonym, które nie ma naukowego wyjaśnienia i które przypisuje się wstawiennictwu sługi Bożego lub osoby beatyfikowanej. To nagłe uzdrowienie, niewytłumaczalne z punktu widzenia medycyny. Co ważne, cud musiał wydarzyć się już po śmierci kandydata na ołtarze, a w przypadku procesu kanonizacyjnego po jego beatyfikacji (może to nastąpić nawet w tym samym dniu - tak było w przypadku Jana Pawła II). Osoby doświadczające domniemanego cudu lub jego świadkowie zgłaszają go do diecezji prowadzącej proces beatyfikacyjny lub kanonizacyjny. Biskup powołuje komisję, która przeprowadza wstępne badanie zgłoszonego cudu. Gromadzi ona dokumenty - dokumentację medyczną, raporty lekarskie, świadectwa i inne dowody, mające potwierdzić cudowny charakter wydarzenia; przesłuchuje świadków, zbiera opinie naukowców, które mogą rzucić światło na badane wydarzenie. Istotnym elementem jest dokładne udokumentowanie, że uzdrowienia nie można wyjaśnić w sposób naturalny.

VACLAV SALEK /CTK/PAP

Wstępne badanie domniemanego cudu za wstawiennictwem sługi Bożego prowadzi komisja powołana w diecezji, w której ten cud się zdarzył. Zebrana dokumentacja trafia następnie do watykańskiej Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych.

Co ciekawe, choć przepisy już na tym etapie mówią o „cudach”, sami zaangażowani w proces niechętnie używają tego sformułowania. Dlaczego? Bo uznanie cudu i jego zatwierdzenie następuje dopiero na późniejszym etapie - w watykańskiej kongregacji. Na etapie diecezjalnym gromadzi się jedynie świadectwa i dokumentację dotyczącą jednego lub kilku „cudów”, przeprowadza ich wstępną analizę, zbierając na ich temat nawet do trzech opinii biegłych. Zgromadzone na tym etapie dokumenty biskup przesyła do Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych, gdzie następuje dalsza - ostateczna już - weryfikacja cudu. Watykańska dykasteria powołuje komisję ekspertów, składającą się z teologów, lekarzy oraz innych specjalistów. Consulta Medica to komisja złożona z wybitnych lekarzy. Są wśród nich i ordynatorzy rzymskich szpitali, i szanowani profesorowie medycyny. Reprezentują różne specjalności: od chirurgii po choroby tropikalne. Badanie autentyczności cudu następuje w specjalnym „Procesie o cudzie za wstawiennictwem sługi Bożego”. Współczesna metodologia jest bardzo rygorystyczna, szczególnie w kwestiach medycznych, co zapewnia wiarygodność decyzji Kościoła. Jeśli komisje uznają, że cud ma naturalne wyjaśnienie, proces może zostać wstrzymany lub przedłużony.

Tu pomoże tylko cud!

W przypadku uzdrowień zespół lekarzy analizuje dokumenty, by wykluczyć jakiekolwiek naukowe lub medyczne wyjaśnienie, a komisja teologiczna bada, czy cud można przypisać wstawiennictwu danego sługi Bożego. Po pozytywnej opinii komisji dokumentacja trafia do kardynałów i biskupów z Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych. Potem czeka się na decyzję papieża, który po zapoznaniu się z opiniami komisji i dykasterii wydaje dekret uznający cud. Oficjalne opublikowanie dokumentu otwiera drogę do beatyfikacji lub kanonizacji.

„Tylko cud się musi zdarzyć, by Kowalski trafił na ołtarze!” - kręcą głowami sceptycy. I mają rację! Liczba cudów koniecznych do beatyfikacji i kanonizacji w ciągu wieków uległa zmniejszeniu. Wymagany jest jeden cud. W przypadku procesu męczennika nie wymaga się cudu do beatyfikacji, ale do kanonizacji już tak. Ciekawie wyglądał proces Maksymiliana Kolbego. Beatyfikowano go jako wyznawcę, zatwierdzając jeden cud. Później podczas kanonizacji, a kanonizowano go jako męczennika, przyjęto cud beatyfikacyjny.

Cud beatyfikacyjny musi spełniać bardzo rygorystyczne wymogi: chodzi o poprawę zdrowia w przypadku naprawdę ciężkiej, zagrażającej życiu choroby. Co więcej, poprawa ma nastąpić w krótkim czasie i być trwała.

Mocen wskrzeszać zmarłych

Nieprzebrany tłum wypełniał cały plac Świętego Piotra i stał aż do potężnego Zamku Anioła. Grały cztery orkiestry. Na ołtarze wynoszono tego, który „mocen jest wskrzeszać zmarłych”. Kończąc uroczystą kanonizację Jacka Odrowąża, Klemens VIII zaznaczył: „Święci Starego i Nowego Testamentu nie uczynili cudu, którego by święty Jacek nie był uczynił”.

MICHAł KOŚĆ /REPORTEr/EAST NEWS

Floribeth Mora Diaz z Kostaryki - jej uzdrowienie z groźnego tętniaka mózgu wybrano jako cud do kanonizacji Jana Pawła II.

Gdy zmarłego dominikanina chowano w kościele Świętej Trójcy, cały Kraków wyległ, by go pożegnać. W dniu pogrzebu gród szeptał o kolejnym „jackowym” cudzie. Młodzieniec Ĺ»egota skręcił kark, spadając z konia na błoniach świętego Floriana. Rodzice przynieśli ciało martwego syna do dominikanów i położyli je przed grobem Odrowąża. Po godzinie modlitw młodzieniec wstał zdrowy, bez śladów wypadku. Już w XIII wieku kult Jacka był tak żywy, że w 1266 roku dominikanie musieli założyć „biuro cudów”. Bracia w białych habitach spisywali w Liber miraculorum cuda i łaski, które wierni otrzymali za wstawiennictwem Odrowąża. Już wówczas myśleli o przyszłej kanonizacji.

Stefano Rellandini /Reuters/Forum

Marie Simon-Pierre Normand, francuska zakonnica - jej uzdrowienie za wstawiennictwem Jana Pawła II stało się podstawą ogłoszenia papieża Polaka błogosławionym.

Zdrów jak ryba!

Teresa od Dzieciątka Jezus, doktor Kościoła, notowała: „Dobry Bóg dał mi Ojca i Matkę godniejszych Nieba niż ziemi”. Spotkali się na moście nad rzeką Sarthe. Gdy Zelia przeszła obok Ludwika, poczuła wyraźne duchowe przynaglenie: „To ten! Dla ciebie go wybrałem”. „Kardynał Paul Poupard zapytał kiedyś Jana Pawła II, dlaczego nie beatyfikuje rodziców św. Teresy od Dzieciątka Jezus. »Ach, bardzo bym chciał - odrzekł papież, wznosząc ręce ku niebu - ale oni nie czynią cudów!«” - opowiadał ks. Pierre Descouvemont. I stało się! Cud wydarzył się 29 czerwca 2002 roku w Mediolanie.

Jako cud Zelii i Ludwika Martin uznano uzdrowienie małego Pietra Schiliro, noworodka, który urodził się ze zdeformowanymi płucami. Długo nie pożyje - orzekli lekarze (ciężka niewydolność płuc była wyrokiem śmierci). Dziecko podłączone do respiratora leżało przez 40 dni w szpitalu. Jego rodzice zaczęli modlić się gorąco za wstawiennictwem państwa Martin. Gdy 29 czerwca 2002 roku, w dniu imienin noworodka, lekarze zbadali chłopczyka, przecierali oczy ze zdumienia. Był zdrów jak ryba. To cud! - orzekła komisja lekarska.

Frederic SOULOY /Gamma-Rapho/Getty Images

Jako cud beatyfikacyjny Zelii i Ludwika Martin, rodziców św. Teresy od Dzieciątka Jezus, uznano uzdrowienie Pietra Schiliro, noworodka, który urodził się ze zdeformowanymi płucami. Wydarzył się on 29 czerwca 2002 roku.

Chore dziecko było również podmiotem uzdrowienia przypisywanego wstawiennictwu Pawła VI. Zespół lekarzy uznał za niewytłumaczalne uzdrowienie niemowlęcia za wstawiennictwem Ojca Świętego. Obradom konsulty medycznej przewodniczył dr Patrizio Polisca - osobisty lekarz najpierw Benedykta XVI, a później Franciszka. Na początku lat 90. XX wieku u pewnej kobiety w stanie błogosławionym z Kalifornii wykryto problemy, które prowadzą do urodzenia dziecka z poważnym uszkodzeniem mózgu. Lekarze zaproponowali aborcję, ale ona odmówiła i rozpoczęła modlitwę za wstawiennictwem autora encykliki Humanae vitae. Dzięki modlitwie, co potwierdzili eksperci z komisji medycznej, dziecko urodziło się całkowicie zdrowe. Lekarze jednak czekali aż do momentu, gdy osiągnie ono pełną dojrzałość, by móc je szczegółowo przebadać. I okazało się, że uzdrowienie było nie tylko pełne, ale też niemożliwe do wyjaśnienia naturalnie. Nawet po kilkunastu latach u dziecka nie wystąpiły żadne skutki defektu, który stwierdzili lekarze.

Serce nie bije!

Arcybiskup Fulton Sheen (1895-1979) od 1930 roku prowadził audycję radiową, której słuchały aż 4 mln Amerykanów, a gdy w 1951 roku został biskupem, rozpoczął prowadzenie w telewizji bijących rekordy popularności cotygodniowych programów telewizyjnych Life is Worth Living. Kard. Angelo Becciu ogłosił, że watykańska komisja medyczna uznała cud, który dokonał się za wstawiennictwem amerykańskiego hierarchy. Miał on miejsce w miejscowości Peoria w stanie Illinois, gdzie abp Sheen został wyświęcony.

Gdy Bonnie Engstrom urodziła chłopca, okazało się, że serce maleństwa nie bije. Matka i ojciec modlili się o ratunek dla dziecka, prosząc o wstawiennictwo abp. Sheena. Już wcześniej postanowili, że chłopiec będzie miał na pierwsze imię James, a drugie odziedziczy po arcybiskupie (Fulton). Po 61 minutach u małego Jamesa Fultona Engstroma pojawił się puls. Lekarze zapowiedzieli rodzicom, że chłopiec może być niewidomy i mieć kłopoty ze zdrowiem. Jednak w kolejnych miesiącach jego życia nic takiego nie nastąpiło. Chłopiec rozwijał się zupełnie prawidłowo.

WIKIPEDIA

Maksymiliana Marię Kolbego beatyfikowano jako wyznawcę, zatwierdzając jeden cud. Podczas kanonizacji, a kanonizowano go jako męczennika, przyjęto cud beatyfikacyjny.

Runął z rusztowania

Ile razy opowiadałem o Karolu de Foucauld, ludzie byli przekonani, że jest już kanonizowany. Na jednym ze spotkań, gdy wspomniałem o tym „pielgrzymie pustyni”, pewna kobieta mnie poprawiła: to „święty Karol de Foucauld”! Przekonanie o jego świętości było powszechne. Tymczasem jego proces beatyfikacyjny zamknięto w 2003 roku, a beatyfikacja odbyła się w Rzymie 13 listopada 2005 roku. 26 maja 2020 roku Franciszek podpisał dekret uznający cud za wstawiennictwem błogosławionego, umożliwiający jego kanonizację. Chodzi o uzdrowienie Charlesa, 21-letniego Francuza, który w listopadzie 2016 roku, w czasie prac remontowych w liceum, runął z ponad piętnastu metrów z rusztowania. Spadł na ławkę i nadział się na wystający kawałek drewna.

„Po chwili, ku zdumieniu innych pracowników, podniósł się i z wbitym w ciało drewnianym bolcem pomaszerował, by zawiadomić pracowników liceum. Wybuchła panika” - opowiadała mi Anna, Mała Siostra Jezusa. „Przyleciał helikopter, ale ponieważ ciało było przebite, Karola nie można było przetransportować drogą powietrzną. Karetka wiozła go przez 45 minut do szpitala w Angers, a ratownicy bali się o życie pacjenta. Ponieważ jego kierownik z żoną formowali się w jednej ze wspólnot, zawiadomili swą parafię pod wezwaniem... bł. brata Karola de Foucauld. Trwały akurat przygotowania do świętowania setnej rocznicy jego śmierci, a parafia modliła się o kanonizację swego patrona. Modliło się mnóstwo ludzi. Nad ranem, po operacji, okazało się, że żaden narząd nie został uszkodzony, a po trzech dniach szef mógł swobodnie rozmawiać z rannym pracownikiem. Co ciekawe, ten młody chłopak nie był wcześniej wierzący. Zgodził się na udostępnienie medycznej dokumentacji, bo wiedział, że wydarzyło się coś ponadnaturalnego”.

W dniu 70. rocznicy ingresu prymasa Stefana Wyszyńskiego do warszawskiej archikatedry kard. Kazimierz Nycz w czasie Mszy Świętej prosił Boga o dar jego rychłej beatyfikacji. W listopadzie 2018 roku konsylium lekarskie w Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych potwierdziło cud uzdrowienia młodej dziewczyny za przyczyną urodzonego w Zuzeli nad Bugiem prymasa.

W 1988 roku u 19-latki zdiagnozowano nowotwór tarczycy z przerzutami do węzłów chłonnych. Po operacji i usunięciu zajętych narządów stan chorej na krótko się poprawił. W następnym roku w jej gardle wytworzył się guz, który utrudniał oddychanie, co groziło uduszeniem. O uzdrowienie modlili się intensywnie i bliscy, i wiele zakonnych wspólnot. 14 marca 1989 roku nastąpił przełom. Od tamtego dnia minęło 30 lat, a u chorej nie stwierdzono remisji nowotworu. Jest zdrowa. Przypadek, opisany w liczącej 300 stron dokumentacji medycznej, uznano jako cudowne uzdrowienie w ostatnim etapie procesu beatyfikacyjnego Prymasa Tysiąclecia.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

W sprawach prostych i beznadziejnych

Magdalena Dobrzyniak

Rośnie popularność świętych słynących ze skuteczności w wypraszaniu łask. Do św. Rity, św. Józefa czy św. Jana Pawła II pielgrzymuje coraz więcej osób. Czego szukają?

Nadzwyczajne znaki są często kamieniem węgielnym miejsc świętych, aktem założycielskim sanktuariów, do których ściągają pielgrzymi, by wypraszać dla siebie łaski. Wielu z nich nie wie nawet, jaka historia kryje się za powstaniem kościoła, do którego podążają. Przyciąga ich miejsce uświęcone modlitwami pokoleń, atmosfera wyciszenia i spokoju, coś w rodzaju duchowego zawieszenia w czasie i przestrzeni. Przedeptują więc kalwaryjskie dróżki, nie zastanawiając się nad tym, że według przekazów Maryja sama wybrała sobie to miejsce. Albo modlą się w kościele wybudowanym na terenie cudownie odnalezionej po kradzieży i sprofanowaniu monstrancji. Błagają o pomoc w sprawach, wobec których czują się bezradni, zawieszają dziękczynne wota, od ich wpisów pęcznieją kroniki.

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

Figura św. Rity z kościoła św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Krakowie, który jest popularnym miejscem kultu świętej z Cascii.

Prośby niewysłuchane?

Wracający z Jasnej Góry, Gietrzwałdu, Kalwarii Zebrzydowskiej czy San Giovanni Rotondo pątnicy często nie noszą widocznych znaków uzdrowienia i przemiany, a jednak twierdzą, że cud się zdarzył. - Tylko Bóg wie, co dzieje się w duszach ludzi, którzy u Niego szukają zmiłowania i nadziei - mówiła s. Elżbieta Siepak ze Zgromadzenia Matki Bożej Miłosierdzia, która, mieszkając wiele lat w krakowskich Łagiewnikach, widziała miliony pielgrzymów i wysłuchała tysięcy historii nawróceń, odzyskania pokoju, pojednania z miłosiernym Jezusem.

Co jednak się dzieje w duszy człowieka, gdy jego prośby nie zostaną spełnione? - Musimy pamiętać, że ani św. Rita, ani tym bardziej Pan Bóg nie są wróżkami do spełniania naszych życzeń - zwraca uwagę s. Dorota Kowalewska OSA. Augustianka prowadzi stronę „Ogród św. Rity” i intensywną korespondencję z czcicielami włoskiej mistyczki. Poruszają ją takie świadectwa, w których ludzie piszą, że Pan Bóg wysłuchał ich prośby, ale w zupełnie inny sposób, niż oni chcieli. - Właśnie o to chodzi, do tego nas św. Rita prowadzi - do przyjęcia woli Bożej całym sercem. Ona uczy nas: ufaj, módl się i przyjmij to, co przychodzi - podkreśla, przywołując historię Magdaleny.

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

Relikwie św. Rity, której wstawiennictwa ludzie wzywają w różnych sprawach, nazywając ją patronką od rzeczy niemożliwych.

Kobieta modliła się o uzdrowienie swojego taty. Ojciec zmarł. Czy nie została wysłuchana? W jej świadectwie czytamy: „Święta Rito, dziękuję Ci serdecznie za opiekę i przeprowadzenie mojego taty na drugą stronę życia do ukochanego Ojca. Jestem Ci wdzięczna za Twoją obecność, za łaski, które wyprosiłaś, i pocieszenie. Dziękuję za modlitwę o dobrą śmierć za Twoim wstawiennictwem, którą otrzymałam w cudownych okolicznościach przy łóżku szpitalnym mojego taty”. - Najpiękniejszy dar, jaki św. Rita chce nam dać dzisiaj, to jest jej obecność. W świecie, w którym nie mamy dla siebie nawzajem czasu, ona nas zawsze przyjmuje i tą swoją postawą wskazuje na Boga, który jest stale przy nas obecny - komentuje s. Kowalewska.

Od rzeczy niemożliwych

Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej na krakowskim Kazimierzu, gdzie pracują siostry augustianki i ojcowie augustianie, jest popularnym miejscem kultu świętej z Cascii, który w ostatnich latach przeżywa rozkwit. Jego historia w Krakowie sięga czasu kanonizacji św. Rity. Siostry augustianki najpierw wydały polską wersję nowenny za jej wstawiennictwem, potem przy kościele św. Katarzyny powstało Bractwo św. Rity, a od lat 40. ub. wieku, gdy stanęła tam znana figura świętej, jej kult rozwija się dynamicznie. - Odbieramy setki świadectw jej wstawiennictwa - opowiada s. Dorota. Jej średniowieczna współsiostra jest patronką nowoczesną, przynoszącą ulgę w sprawach, które są trudnym owocem czasów, w których żyjemy.

ZASOBY INTERNETU

Przed łaskami słynącą figurką Dzieciątka Jezus Koletańskiego w krakowskim sanktuarium mniszek bernardynek wierni modlą się przede wszystkim o uzdrowienie.

Kiedy więc święta proszona jest najczęściej o interwencję? Najogólniej mówiąc - w takich sytuacjach, z którymi sama się zmagała jako córka, żona i matka, później siostra zakonna. Była dzieckiem wyproszonym u Boga, dziś jest więc patronką rodzin, które nie mogą mieć dzieci. Jej małżeństwo było naznaczone trudnościami, więc szukają u niej ratunku pary zagrożone rozbiciem. Święta Rita pomaga pogodzić zwaśnione rodziny, bo sama przyniosła pojednanie skłóconym od stu lat rodom. Jest patronką przebaczenia, bo wybaczyła mordercom męża i tego uczyła spragnionych zemsty synów. Ludzie jednak uciekają się do niej także w wielu innych sprawach, mówią o niej: patronka od rzeczy niemożliwych.

Do krakowskich augustianek dotarło świadectwo Wandy, matki narkomana. Jej życie, jak sama opisuje, było piekłem. Mężczyzna założył rodzinę, próbował walczyć z nałogiem. Bezskutecznie. Ĺ»ona odeszła od niego, zabrała dziecko i zerwała kontakt również z rodzicami męża. „Przez dwa lata modliłam się do św. Rity, chodziłam 22. dnia każdego miesiąca do kościoła św. Katarzyny w Krakowie na nabożeństwa do św. Rity, którą od początku obrałam sobie za patronkę i która mi pomogła. Synowa dosłownie w jednym dniu (było to 22 grudnia!) zmieniła się, złożyła nam życzenia, wszystko sobie przebaczyliśmy i spotykamy się z nią i wnukiem. Pomagamy jej finansowo. Wnuk znów jest z dziadkiem, którego kocha jak nikogo innego. W maju syn zadeklarował kolejne leczenie” - pisze Wanda.

DAMIAN KLAMKA /EAST NEWS

Relikwie św. Jana Pawła II z sanktuarium na Białych Morzach w Krakowie.

Wiadro fasolki

Kultowi św. Rity w Krakowie dorównuje cześć, jaką jest tu otaczany św. Józef. Patron królewskiego miasta ma pod Wawelem kilka sanktuariów i świątyń, w których ludzie szukają wsparcia opiekuna Świętej Rodziny. Miała do niego szczególny sentyment św. Teresa od Jezusa, wiele razy doświadczała jego pomocy, konkretnej i realnej, dlatego chętnie go przywoływała. Uważała go za człowieka „od spraw wszystkich”, od życia duchowego i rzeczy materialnych. Kiedy zakładała nowe klasztory karmelitańskie, często obierała go za patrona. Jednak takich, które noszą wezwanie Opieki św. Józefa, nie jest wiele. Należy do nich krakowski klasztor karmelitanek bosych na Łobzowie.

Święty Opiekun pomaga mniszkom w zwyczajnych, prostych sprawach. Siostra Joanna przywołuje go, gdy w kuchni potrzebna jest mocna męska ręka. Niezawodny jest też w kwestiach finansowych. Fakt, że siostry mieszkają tu od ponad wieku, a klasztor wciąż trwa i odradza się po trudnych doświadczeniach, przypisuje opiece świętego. A Józef lubi niespodzianki. - Kiedyś miałam ugotować dla sióstr fasolkę szparagową. Nie było jej dużo. Cały wieczór marudziłam, że dam każdej po jednej, bo nie wystarczy dla wszystkich. Okazało się, że w tym czasie ktoś przyszedł i zostawił nam całe wiadro fasolki - wspomina karmelitanka.

Siostra Judyta zna sekret Józefowej skuteczności. - Zajmuję się sprawami gospodarczymi, więc gdy mam coś załatwić, to zawsze w środę, bo to dzień poświęcony Józefowi - wyjaśnia. Drobnych i wielkich interwencji praktycznego świętego jest wiele. Kiedy wypadł nagły remont, który sporo kosztował, 19 marca, gdy Kościół czci św. Józefa, siostry zanotowały na koncie dużą wpłatę, dokładnie tyle, ile trzeba było, by uregulować rachunek. Siostra Judyta zwraca się do niego jednak nie tylko w praktycznych sprawach. - Gdy mam trudniejszy czas, kiedy się do niego zwrócę z ufnością, pojawia się światło, umocnienie, pomoc - dodaje.

Święta rywalizacja

Święty Józef czczony jest również w maleńkim sanktuarium u mniszek bernardynek. Tutaj jednak „przegrywa” konkurencję z Dzieciątkiem Jezus Koletańskim. - Dzieciątko i św. Józefa łączy miłość, a w miłości może być tylko dobra rywalizacja. Jeśli się ścigają, to w tym, kto będzie bardziej kochany - przekonuje jedna z sióstr. Kiedyś, na podstawie wejść na stronę internetową, próbowała porównać, do kogo częściej zwracają się osoby szukające nadzwyczajnej interwencji w swoich problemach. - Ostatnio zwycięża Dzieciątko - informuje ze śmiechem. Ludzie przychodzą do Dzieciątka prosić o uzdrowienie z chorób, o uleczenie nowotworu, o łaskę poczęcia dziecka. Koletański Jezus pomaga również ofiarom wypadków drogowych. - Byli u nas rodzice, których syn uległ ciężkiemu wypadkowi, jego stan był krytyczny. Rodzina przyjechała błagać o życie i ratunek dla dziecka. Miesiąc po wypadku przyjechali podziękować. Chłopak wyszedł z tego bez szwanku - wspomina mniszka.

ISTOCKPHOTO

Celem znaków, które interpretujemy jako nadzwyczajne, nie jest wzbudzanie sensacji czy zaspokajanie naszych oczekiwań. Cuda są po to, by umacniać naszą relację z Bogiem.

W 1987 r. pewna kobieta z okolic Brzeska została przewieziona do Krakowa. Była umierająca po urodzeniu dziecka, a lekarze bezradnie rozkładali ręce. Młoda matka i jej mąż udali się do Dzieciątka Koletańskiego. Ku zdumieniu lekarzy kobieta prawie zdrowa wróciła z dzieckiem do domu. W 1977 r. 10-letniemu Jackowi z Pławnicy k. Kłodzka zasypano oczy wapnem. W szpitalu lekarze orzekli, że da się uratować tylko jedno oko. Zrozpaczona babcia zaczęła odmawiać Nowennę do Dzieciątka Jezus. W trzecim dniu oko zaczęło się goić, a w siódmym chłopiec przejrzał na oboje oczu.

Takich historii jest wiele. Wieści o tych nadzwyczajnych interwencjach nie docierają wprawdzie do powszechnej świadomości, ale ludzie przekazują je sobie pocztą pantoflową. Efekt? Zarówno przed świętami Bożego Narodzenia, jak i w święto ziemskiego opiekuna Jezusa, 19 marca, maleńka świątynia oblegana jest przez tłumy wiernych.

Bliski orędownik

Na chwile osobistej modlitwy zaglądał tu często kard. Karol Wojtyła. Przyszły papież polecał św. Józefowi królewskie miasto i jego mieszkańców. Dziś sam jest dla nich orędownikiem. Gdy budowano sanktuarium św. Jana Pawła II, wielu sceptyków powtarzało, że niepotrzebnie. Jakby na przekór, świątynia na Białych Morzach tętni życiem, przyciągając zwłaszcza rodziny z dziećmi. - Ojciec Święty wypraszał za życia i dziś wyprasza wiele łask dla wielu ludzi, np. uzdrowienia w chorobach nowotworowych, potomstwo dla bezdzietnych małżeństw - opowiada kard. Stanisław Dziwisz.

Jak podkreśla dawny sekretarz świętego, za życia Jana Pawła II się o tym nie mówiło, a on sam powtarzał, że cuda czyni Pan Bóg, nie człowiek. - Otrzymujemy wiele listów z prośbą o modlitwę, ale są też listy z podziękowaniami za uzdrowienia, dar potomstwa, nawrócenia - dodaje krakowski metropolita senior. Zwraca jednak uwagę, że ludzie nie szukają u Jana Pawła II cudów. Jest on dla nich przede wszystkim nauczycielem wiary, mistrzem modlitwy. - Celem znaków, które interpretujemy jako nadzwyczajne, nie jest przecież wzbudzanie sensacji czy zaspokajanie naszych oczekiwań. Cuda są po to, by umacniać naszą relację z Bogiem - podsumowuje.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Cuda i medycyna

O weryfikowaniu uzdrowień dokonujących się w Lourdes opowiada dr Alessandro de Franciscis.

MIŁOSZ KLUBA /FOTO GOŚĆ

Dr Alessandro de Franciscis Włoski pediatra, epidemiolog, bioetyk, teolog, były polityk. Od 2009 r. dyrektor Biura Orzeczeń Medycznych w Lourdes. W roku 2022 papież Franciszek mianował go Wielkim Szpitalnikiem Zakonu Maltańskiego.

Szymon Babuchowski: Jest Pan jednocześnie lekarzem, teologiem i dyrektorem Biura Orzeczeń Medycznych w Lourdes. Jak odróżnia Pan cud od rzadkiego zbiegu okoliczności albo zdarzenia, na którego wyjaśnienie nie pozwala po prostu obecny stan wiedzy medycznej?

dr Alessandro de Franciscis:

Od razu muszę zaznaczyć, że nasze biuro nie orzeka o cudach. Tym zajmują się biskupi. Natomiast mnie jako lekarza interesuje inna kwestia: czy dany przypadek uzdrowienia da się wyjaśnić od strony medycznej, czy też nie. To jest dopiero punkt wyjścia do dalszego orzekania.

Czy Lourdes jest pod względem liczby uzdrowień miejscem szczególnym? Jest ich tam więcej niż w innych sanktuariach?

Nie wiem aż tak wiele o tym, co dzieje się w innych sanktuariach, więc wolałbym się nie wypowiadać na ten temat. Mogę natomiast mówić o Lourdes, o którym wiem prawie wszystko. Jeśli spojrzy się na listę 71 potwierdzonych cudów, które dokonały się w tym miejscu, można zauważyć, że pierwsze z nich wydarzyły się już kilka dni po odkryciu przez św. Bernadetę źródła w miejscu wskazanym przez Matkę Bożą. To z całą pewnością jest fenomen. Lourdes jest też jedynym miejscem, także na tle innych religii, gdzie uzdrowienia poddaje się tak surowej weryfikacji. Mamy tam do czynienia z tysiącami niewytłumaczalnych uzdrowień. My te przypadki badamy i archiwizujemy, a potem wysyłamy dokumentację do biskupów. I dopiero biskup stwierdza, czy to, czego medycyna nie potrafi wyjaśnić, jest cudem. Mowa tu nie o biskupie Lourdes, ale o biskupie miejsca, z którego pochodzi uzdrowiona osoba.

Jakimi kryteriami kierują się biskupi?

Tymi samymi, których używa Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych do uznawania cudów związanych z beatyfikacjami i kanonizacjami. Po pierwsze: trzeba się upewnić, że diagnoza była precyzyjna. Po drugie: że rokowania były niepomyślne. Po trzecie: że nie było żadnych wcześniejszych oznak wskazujących na proces zdrowienia. Po czwarte: uzdrowienie musi być natychmiastowe. Po piąte: musi być kompletne, a nie tylko cząstkowe. Po szóste: musi być trwałe i definitywne. I po siódme: nie może mieć medycznego wyjaśnienia. Jeżeli te kryteria są spełnione, biskup może, choć wcale nie musi, stwierdzić, że dana osoba została uzdrowiona za wstawiennictwem Matki Bożej, i ogłosić cud.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Do położonego u podnóża Pirenejów sanktuarium w Lourdes licznie przybywają ludzie chorzy, aby Matkę Bożą prosić o ulgę w cierpieniu i o łaskę zdrowia.

A jak wygląda procedura weryfikacji od Pańskiej strony?

Dany człowiek zgłasza się do mnie i mówi, że został uzdrowiony np. rok czy dwa lata temu. Później ja listownie zapraszam tę osobę na spotkanie. Oprócz poznania jej historii potrzebuję solidnej dokumentacji medycznej. W tej sprawie, niestety, niewielu ludzi jest skłonnych do współpracy. Jedni nie potrafią znaleźć dokumentów, inni nie wracają w ogóle. Bardzo mało jest takich, którzy współpracują z nami do końca. Okazuje się, że dużo łatwiej jest podzielić się swoją historią niż skompletować dokumentację medyczną.

Ale, oczywiście, są też tacy, którzy to robią, i z tego, co udaje się zebrać, stopniowo tworzymy dossier. Te właśnie przypadki ostatecznie rozpatrujemy. Organizujemy wtedy dwa formalne spotkania. W pierwszym z nich biorą udział lekarze z naszego Biura Orzeczeń Medycznych w Lourdes. Drugim etapem jest spotkanie z członkami Międzynarodowego Komitetu Medycznego Lourdes. To grono złożone z około 30 profesorów różnych specjalizacji, pochodzących z różnych krajów. Oni wczytują się w historię danego przypadku i rozpatrują go.

Jak szeroka jest dokumentacja każdego przypadku?

Zdarzenia wcześniejsze, z XIX wieku, mają skromniejszą dokumentację, ale każda ze współczesnych spraw to naprawdę duża księga. Na przykład dokumenty dotyczące przypadku siostry Bernardety Moriau z 2008 r., którym się zajmowałem i który został uznany w 2018 r. za cud, to zbiór papierów ważących ze dwa, może nawet trzy kilogramy. Sprawa ta dotyczyła uzdrowienia z paraliżu okolicy lędźwiowej i krzyżowej kręgosłupa.

Osobiste spotkanie jest konieczne do rozpoznania przypadku?

Tak. Jedynym wyjątkiem na liście cudów jest sprawa Johna Traynora. Uzdrowienie to zostało uznane za cud przez arcybiskupa Liverpoolu Malcolma McMahona całkiem niedawno, 8 grudnia 2024 r., a dotyczy historii sprzed ponad wieku. John Traynor był żołnierzem Royal Marines, ciężko rannym w I wojnie światowej. Wskutek trafienia ogniem karabinu maszynowego i po nieudanych operacjach cierpiał m.in. na padaczkę, paraliż prawej ręki i częściowy paraliż nóg, nietrzymanie moczu i kału. Groziły mu amputacja ręki i życie w hospicjum dla nieuleczalnie chorych. W 1923 r. udał się do Lourdes w towarzystwie pielgrzymów z Liverpoolu i zanurzył się w wodzie ze źródła, a następnie wziął udział w błogosławieństwie eucharystycznym. Gdy wrócił do domu, okazało się, że jest całkowicie wyleczony. Przyjeżdżał potem regularnie do Lourdes, współorganizował pielgrzymki i udzielał się jako wolontariusz pracujący na rzecz chorych.

Dlaczego tyle czasu zajęło wydanie orzeczenia w jego sprawie?

Uważano, iż nie ma wystarczających dowodów na to, że tego uzdrowienia nie można przypisać interwencjom medycznym. Jednak podczas obchodów setnej rocznicy pielgrzymki, w której brał udział Traynor, poprosiłem dr. Kierana Moriarty'ego, angielskiego członka Międzynarodowego Komitetu Medycznego Lourdes, o pomoc w odzyskaniu akt z archiwów.

W trakcie kwerendy akt przechowywanych w archiwum w Lourdes dr Moriarty odkrył odniesienie do raportu z 1926 r., sporządzonego przez dr. Auguste'a Valleta, ówczesnego dyrektora Biura Orzeczeń Medycznych. Raport ten został opublikowany w „Journal de la Grotte de Lourdes” z 26 grudnia 1926 r. Wynika z niego, że Traynor przybył do Lourdes w dramatycznym stanie, a poprawa zaczęła następować błyskawicznie. Potwierdzili to na piśmie lekarze towarzyszący mu w pielgrzymce, którzy badali go zarówno przed zdarzeniem, jak i w kolejnych dniach, i opisywali szczegółowo jego stan. Autor stwierdza, że uzdrowienie to jest „absolutnie poza siłami natury i ponad nimi”.

Jednak raport nie został prawdopodobnie nigdy wcześniej wysłany do archidiecezji w Liverpoolu. Dlatego obecny arcybiskup zlecił ponowne zbadanie sprawy, a w listopadzie ubiegłego roku zwołał komisję, która podsumowała te badania. Wraz z dr. Moriartym uczestniczyliśmy w niej jako świadkowie. Biorąc pod uwagę zarówno silne dowody medyczne, jak i świadectwo samego Traynora oraz jego nabożeństwo do Najświętszej Maryi Panny, arcybiskup uznał to zdarzenie za cud.

Czy obcując z podobnymi sytuacjami, ma Pan poczucie docierania do granicy, za którą kończy się medycyna, a zaczyna tajemnica?

W pewnym sensie jestem do tego przyzwyczajony, ponieważ wierzę w Jezusa Chrystusa, wierzę w zmartwychwstanie. Więc takie zdarzenia nie są dla mnie zaskoczeniem.

Jak one wpływają na Pana wiarę?

Na pewno czynią ją silniejszą. To mogę potwierdzić bez wahania.

Czy któreś z nich dotknęły Pana szczególnie?

Nie, a wie pan dlaczego? Ponieważ cały czas spotykam wielu ludzi, którzy opowiadają mi historie swojego uzdrowienia. Dla mnie każdy pojedynczy człowiek, który przychodzi i mówi: zostałem uzdrowiony, reprezentuje wspaniałą historię. Nawet jeśli nie potrafi jej udowodnić. Ci wszyscy mężczyźni, kobiety, dzieci otwierają swoje serca przed lekarzem i mówią o tym, czego doświadczyli w Lourdes. I to jest piękne.

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

71 potwierdzonych cudów dokonało się w Lourdes.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Siostra Maria ocala marynarzy

Franciszek Kucharczak

Załoga okrętu nie miała już szans. Wtedy stało się niemożliwe.

Był spokojny wieczór 26 sierpnia 1988 roku. Peruwiański okręt podwodny Pacocha zakończył rutynowe ćwiczenia i wracał, płynąc po powierzchni, do bazy w porcie El Callao koło Limy. Ĺ»aden spośród 49 członków załogi tej prawie stumetrowej jednostki nie przypuszczał, jaki koszmar ich czeka. Już po zmroku, około godziny 18.50, rozległ się potężny huk. „Kończyłem właśnie posiłek, kiedy poczułem uderzenie tak gwałtowne, że wyrzuciło mnie z siedzenia i uderzyłem głową w sufit” - wspominał potem młody porucznik inżynier Roger Cotrina Alvarado. Natychmiast wysiadły prąd, radio i ster. Jednostkę ogarnęły ciemności, rozjaśniane tylko pulsującym czerwonym światłem alarmu. Załogę zaczęła ogarniać panika. Oficer, pokonując chaos, dotarł do przedziału dowodzenia. „Zderzyliśmy się” - usłyszał. Ale z czym?

Później okazało się, że sprawcą katastrofy był japoński statek rybacki Kiowa Maru, wyposażony we wzmocniony kadłub, zdolny przełamywać lody Arktyki. Kapitan japońskiej jednostki, nie wiedząc, że staranował okręt podwodny, nie powiadomił o kolizji władz peruwiańskiej marynarki wojennej, co opóźniło akcję ratunkową.

ZASOBY INTERNETU

Roger Cotrina Alvarado - dowódca na okręcie Pacocha. Poczuł on przynaglenie, żeby wzywać siostrę Marię od Jezusa Ukrzyżowanego Petković, Chorwatkę, której proces beatyfikacyjny właśnie trwał.

Woda zaczęła wlewać się przez główny właz. Kapitan okrętu, Daniel Nieva Rodriguez, próbował go zamknąć, ale utonął. Rufa napełniła się wodą i okręt zaczął się przechylać dziobem do góry. Kilku marynarzy zdążyło wskoczyć do wody, próbując się ratować. Roger Cotrina też chciał to zrobić, ale coś go powstrzymało. Zeznał później, że do powrotu skłoniła go myśl, iż jako oficer ma obowiązek pomóc ratować tych, którzy zostali w środku. „To była najważniejsza decyzja, jaką podjąłem w życiu” - powiedział po latach.

Okręt przechylił się już tak, że wszystko zaczęło spadać. Chroniąc się przed gradem przedmiotów, Cotrina wraz z innymi członkami załogi ruszył w stronę dziobu i przedziału torpedowego, zamykając po drodze wszystkie włazy. Chodziło o zmniejszenie przedostawania się wody i zachowanie tlenu. Nakazał założyć kamizelki ratunkowe i pomógł czterem marynarzom wyjść przez znajdujący się jeszcze się nad wodą właz dziobowy, ale w tej chwili i tędy zaczęła wlewać się woda morska. Oficer zdążył jeszcze wypchnąć marynarza, który utknął we włazie, po czym próbował zamknąć klapę, lecz okazało się, że rygle były źle ustawione i woda z potężną siłą dostawała się do wnętrza. Jedynym ratunkiem było uniesienie klapy i zaryglowanie włazu, ale było to już niemożliwe - ciśnienie było zbyt wielkie.

Cotrina, porwany strumieniem wody, uderzył w krawędź komory z torpedami. Okręt zaczął opadać na dno. Pływający w wodzie marynarze, widząc z zewnątrz zapadający się w bulgoczącą otchłań dziób okrętu, byli przekonani, że są świadkami śmierci wszystkich, którzy pozostali w środku.

archiwum Marynarki Wojennej Peru

Z 49 członków załogi okrętu Pacocha ocalało 41. Dla świadków dramatu jasne było, że wydarzył się cud: zamknięcie włazu, przetrwanie załogi mimo minimalnej ilości tlenu, a także udana ewakuacja w skrajnie ryzykownych warunkach.

To niemożliwe...

I wtedy stało się niemożliwe. Cotrina, sądząc, że nadeszła ostatnia chwila, ujrzał światło. Jednocześnie poczuł przynaglenie, żeby wzywać siostrę Marię od Jezusa Ukrzyżowanego Petković, Chorwatkę, której proces beatyfikacyjny właśnie trwał. Znał ją z opowiadań mamy, która miała książkę opisującą jej życie i każdego wieczoru przed snem czytała mu kilka stron. Teraz zaczął przyzywać pomocy sługi Bożej i w tej chwili poczuł, że ma w sobie „siłę fizyczną i duchową potrzebną do działania dla ocalenia siebie i wszystkich towarzyszy”. W niepojęty sposób pokonał strumień tryskającej pod silnym ciśnieniem wody i znalazł się znów przy włazie. Spróbował podnieść pokrywę, żeby odblokować rygle. W pierwszej chwili bez rezultatu, ale gdy ponownie wezwał pomocy Marii Petković, „podniósł klapę, przekręcił pokrętło uruchamiające rygle i pokrywa z łatwością się zamknęła. W końcu woda przestała się wlewać”.

SHUTTERSTOCK

Bł. Maria Petković urodziła się w miasteczku Blato na chorwackiej wyspie Korczula.

Cytat pochodzi z ekspertyzy inż. Fabia Barberiniego, sporządzonej dla Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych. Po ludzku to, co zrobił oficer, było niewykonalne. Biegli powołani przez kongregację stwierdzili jednogłośnie: „Okręt znajdował się wtedy na głębokości między 12 a 20 metrów (...). Nacisk wody napierającej na pokrywę wynosi 3890 kg na głębokości 12 metrów i 6485 kg na głębokości 20 metrów. W takich warunkach jednej osobie nie mogło się udać podnieść pokrywę, przekręcić pokrętło, by cofnąć rygle i zamknąć pokrywę. Ten manewr, wykonany przez porucznika Cotrinę w bardzo krótkim czasie, jest racjonalnie, naukowo i technicznie niewytłumaczalny”.

Mało tlenu

Bezpośrednie niebezpieczeństwo zostało zażegnane, ale do ocalenia było daleko - choć, co zrozumiałe, Cotrina miał przekonanie, że wszyscy przeżyją.

Co działo się potem? Marynarze wraz z oficerem zgromadzili się w przedziale torpedowym i policzyli się - było ich 22. Pozostali zdążyli się ewakuować bądź zginęli. Załodze udało się wystrzelić boję, która pozwoliła ekipie poszukiwawczej ustalić miejsce zatonięcia jednostki i dała nadzieję, że ktoś z załogi przetrwał katastrofę.

Ostatecznie okręt oparł się rufą o dno na głębokości 42 metrów, więc nie było już obawy, że ciśnienie zmiażdży jednostkę. Krucho było jednak z zaopatrzeniem, a stłoczeni w pomieszczeniu torpedowym marynarze nie mieli wiele tlenu. Porucznik zaczął obliczać, kiedy skończy się powietrze. Doszedł do wniosku, że prawdopodobnie konieczne będzie opuszczenie okrętu, zanim przyjdzie pomoc z zewnątrz. Udało mu się utrzymać załogę w spokoju przez kilka godzin. W pewnej chwili rozległy się rytmiczne uderzenia w kadłub: to nurkowie peruwiańskiej marynarki wojennej znaleźli okręt. Cotrinie udało się nawiązać kontakt przez przewód ciśnieniowy i tą samą drogą otrzymał odpowiedź. Uwięzieni marynarze dowiedzieli się, że władze peruwiańskie czekały na pomoc USA, które obiecały przysłać zaawansowany sprzęt.

Niestety niebawem sprawy się skomplikowały: w akumulatorowni wybuchł pożar. Ogień szybko zgasł z braku tlenu - ale tym samym załodze pozostało już niewiele powietrza. Trzeba było działać. Porucznik wyjaśnił załodze, że ewakuacja jest konieczna. Świadom zagrożenia, jakie może przynieść gwałtowne wynurzenie się, kazał napompować kamizelki tylko do jednej trzeciej ich pojemności. Chodziło o to, aby wynurzanie było na tyle powolne, żeby dekompresja nie zabiła marynarzy, ale jednocześnie - żeby wytrzymali czas wynurzania się ze wstrzymanym oddechem.

Na powierzchnię

Marynarze opuszczali okręt przez komorę ewakuacyjną w grupach od trzech do pięciu osób. Gdy nurkowie uderzeniami w kadłub dali znać, że pierwszej grupie się udało, pozostali nabrali otuchy. Cotrina wypłynął w przedostatniej grupie, chcąc już z powierzchni poprowadzić akcję ratunkową trzech ostatnich marynarzy. „Wziąłem głęboki oddech. Minęło 10 sekund, 20, 30 i widziałem, jak światło słoneczne jest coraz bliżej. W końcu mogłem zobaczyć błyski światła i wyraźnie ujrzeć powierzchnię” - wspominał później porucznik. Prawie bez tchu znalazł się nad wodą. „To było jak oddychanie po raz pierwszy i to był najlepszy oddech, jaki kiedykolwiek w życiu wziąłem” - stwierdził. Dodał, że wszystko go bolało i z trudem mówił, ale jedyne, o czym mógł myśleć, to ta trójka, która wciąż była na dole.

Wreszcie, 24 godziny po zderzeniu z japońskim statkiem rybackim, trzej ostatni członkowie załogi Pacocha wypłynęli na powierzchnię i zostali uratowani. Ostatecznie z 49 członków załogi okrętu ocalało 41. Dla świadków dramatu jasne było, że wydarzył się cud: zamknięcie włazu, przetrwanie załogi mimo minimalnej ilości tlenu, a także udana ewakuacja w skrajnie ryzykownych warunkach.

Cotrina spędził 23 dni w szpitalu. Po wyzdrowieniu wrócił do służby w peruwiańskiej marynarce wojennej. Zyskał sławę narodowego bohatera, był jednak świadom, że główną bohaterką jest chorwacka siostra zakonna - i dał temu świadectwo.

SHUTTERSTOCK

Kościół parafialny w Blato.

Gorliwa Chorwatka

Kim była ta niezwykła kobieta? Bł. Maria Petković urodziła się 10 grudnia 1892 r. w miejscowości Blato na chorwackiej wyspie Korczula, należącej do diecezji dubrownickiej. Gdy miała 14 lat, postanowiła poświęcić się Bogu na zawsze, składając prywatny ślub czystości. Powiedziała wtedy: „Tylko Ciebie wybieram na mojego małżonka, będę kochać tylko Ciebie”. Ten ślub Maria ponawiała każdego dnia.

Po kilku latach wstąpiła do Stowarzyszenia Córek Maryi. Jej żarliwość i zapał przysporzyły stowarzyszeniu wiele nowych członkiń. Założyła też inne organizacje: Stowarzyszenie Dobrego Pasterza, zajmujące się opieką nad chorymi i przygotowujące dzieci do Pierwszej Komunii św., oraz Towarzystwo Matek Katolickich. W 1917 r. wraz z tercjarzami franciszkańskimi pomagała w prowadzeniu kuchni dla ubogich, wydającej 3 tys. posiłków dziennie.

25 marca 1919 r. wstąpiła do Zgromadzenia Służebnic Miłości w swojej rodzinnej miejscowości. Otworzyła tam przedszkole, dom dziecka i przytułek dla ubogich, a pod kierunkiem biskupa Josipa MarÄŤelića, który był jej powiernikiem i doradcą, założyła nową wspólnotę zakonną - Zgromadzenie Córek Miłosierdzia, oparte na regule trzeciego zakonu franciszkańskiego. Oficjalnie powstało ono 4 października 1920 r., a biskup zatwierdził jego konstytucje 15 lipca 1923 r. Maria Petković przyjęła imię zakonne Maria od Jezusa Ukrzyżowanego.

Zgromadzenie szybko rozwinęło się w całej Chorwacji, prowadząc domy opieki społecznej, szpitale i szkoły.

W 1936 r. pierwszych siedem sióstr wyjechało na misje w Ameryce Południowej, a cztery lata później sama założycielka pojechała do Buenos Aires, gdzie otworzyła dom zgromadzenia. Wkrótce pod jej kierunkiem kolejne domy powstały w Paragwaju, Chile i Peru. W 1951 r. wróciła do Europy i zamieszkała w Rzymie. Stamtąd kierowała całym zgromadzeniem, które zostało zatwierdzone przez papieża w grudniu 1956 r. W 1960 r. zrezygnowała z funkcji przełożonej generalnej. Zgromadzenie miało już wtedy 46 domów zakonnych w Chorwacji, we Włoszech, w Hiszpanii i w Ameryce Łacińskiej.

Maria Petković zmarła w Rzymie 9 lipca 1966 r., po trzech latach częściowego paraliżu wywołanego chorobą. W duchowym testamencie pozostawiła siostrom polecenie: „Kochajcie bezgranicznie najsłodszego Pana Jezusa Chrystusa; róbcie wszystko tylko dla Niego i spędzajcie życie na dziełach miłosierdzia i miłości”.

W 1988 roku doczesne szczątki s. Marii Petković spoczęły w jej rodzinnym mieście Blato na wyspie KorÄŤula.

20 grudnia 2002 roku Watykan, po dokładnym zbadaniu okoliczności katastrofy okrętu podwodnego Pacocha, oficjalnie zatwierdził zdarzenie jako cud dokonany za wstawiennictwem Marii Petković. 6 czerwca następnego roku beatyfikował ją Jan Paweł II podczas wizyty w Dubrowniku. Dla Chorwatów było to wielkie święto: Maria od Jezusa Ukrzyżowanego jest pierwszą rodowitą Chorwatką wyniesioną do chwały ołtarzy.

Na uroczystości beatyfikacyjnej w Dubrowniku obecny był porucznik Roger Cotrina Alvarado. Idąc w procesji z darami w białym galowym mundurze peruwiańskiej marynarki wojennej, skupiał na sobie uwagę jako świadek i uczestnik cudu nawet jak na cuda beatyfikacyjne wyjątkowego - te bowiem na ogół dotyczą uzdrowień. W tym wypadku było inaczej. Człowiek wierzący to rozumie: dla Boga nie ma nic niemożliwego.

FILIPPO MONTEFORTE /EPA/PAP

Maria od Jezusa Ukrzyżowanego jest pierwszą rodowitą Chorwatką wyniesioną do chwały ołtarzy. Jej beatyfikacja odbyła się 6 czerwca 2003 roku w Dubrowniku.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Pomaga każdemu. Dulcissima

Przemysław Kucharczak

Według świadków ta niezwykła zakonnica przeprowadzała przedziwne... operacje bez użycia skalpela. A gdy 9-letni Janek Darowski stracił wzrok i słuch, zwierzyła się, że chce mu oddać własne oko. Wkrótce ona oślepła, a chłopiec odzyskał wzrok w jednym oku i słuch w jednym uchu.

Setki ludzi twierdzą, że otrzymały od Boga niewytłumaczalne po ludzku łaski za wstawiennictwem pewnej siostry zakonnej. Miała ona zaledwie 26 lat, gdy zmarła w Brzeziu nad Odrą, dzisiejszej dzielnicy Raciborza. To Maria Dulcissima Hoffmann.

Już za jej życia dochodziło do zdarzeń, które otoczenie uważało za cuda. Gdy zmarła, ich skala się zwielokrotniła. W Raciborzu-Brzeziu w co drugim domu ludzie twierdzą, że za wstawiennictwem tej dziewczyny w habicie sióstr Maryi Niepokalanej zostali uzdrowieni, ocaleni w czasie wypadków albo że po poproszeniu jej o modlitwę zostali rodzicami.

Helenka podkłada pinezki

Urodziła się w 1910 r. w Zgodzie, dzisiejszej dzielnicy Świętochłowic, jako Helena Hoffmann. Bardzo przeżyła swoją Pierwszą Komunię Świętą. Wkrótce po niej w czasie pracy na polu między Zgodą a Nowym Bytomiem - dziś dzielnicą Rudy Śląskiej - dziewczynka znalazła medalion przedstawiający zakonnicę i róże. Zdziwiła się, bo już wcześniej widziała tę siostrę we śnie. Wkrótce okazało się, że to Teresa od Dzieciątka Jezus, wtedy jeszcze niekanonizowana. Odtąd Helenka regularnie rozmawiała z Teresą w snach i uczyła się od niej, jak stawać się świętą w codzienności.

REPRODUKCJA PRZEMYSŁAW KUCHARCZAK /FOTO GOŚĆ, ISTOCKPHOTO; MONTAŻ STUDIO GN

Helena Joanna Hoffmann w 1928 roku wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Maryi Niepokalanej i przyjęła imię Maria Dulcissima. Na swoją duchową patronkę wybrała św. Teresę od Dzieciątka Jezus.

Helenka dużo się modliła. Siostry marianki ze Zgody zauważyły, że ta dziewczynka opromienia swoje otoczenie. Jednocześnie pozostała normalnym, pełnym życia dzieckiem: broiła, skakała przez płoty. Pomagała też w parafii, m.in. prasując bieliznę ołtarzową. Kiedyś, w czasie rekolekcji w kościele w Zgodzie, kaznodzieja zapalczywie uderzał pięścią w ambonę. Helena podłożyła pinezki pod leżący na niej obrus. Gdy podczas następnej nauki rekolekcjonista z rozmachem huknął pięścią, nadział się... „Śledztwo” wykazało, że to sprawka Helenki. Broniła się: „Nie wolno się tak zachowywać w domu, gdzie Pan Jezus mieszka! Nasz ksiądz proboszcz tak nie robi”.

Jako 18-latka rozpoczęła postulat w Zgromadzeniu Sióstr Maryi Niepokalanej i przyjęła imiona Maria Dulcissima. Miała wiele talentów, zwłaszcza do pracy z dziećmi i pielęgnowania chorych, ale... zachorowała na śpiączkowe zapalenie mózgu. Już w nowicjacie okazało się, że sama wymaga opieki.

PRZEMYSŁAW KUCHARCZAK /FOTO GOŚĆ

Doczesne szczątki s. Dulcissimy w 2000 r. złożono w sarkofagu przy kościele Świętych Apostołów Mateusza i Macieja w Raciborzu-Brzeziu, ale do jej dawnego grobu na starym cmentarzu wciąż przybywają czciciele.

Rozmowy w snach

W snach wciąż rozmawiała z Teresą, a czasem też z Jezusem i Maryją. Nie chwaliła się tym, ale nie dało się tego ukryć, bo nieraz mówiła przy tym przez sen. Usłyszane fragmenty rozmów robiły na otoczeniu wrażenie. Niektóre siostry uważały ją jednak za symulantkę, co przysparzało Dulcissimie cierpień. Podobne odczucia towarzyszyły żyjącej w tym samym czasie św. siostrze Faustynie Kowalskiej.

Ostatnie lata życia Dulcissima spędziła w Brzeziu. Swoje cierpienia ofiarowywała Bogu w konkretnych sprawach. Oczy oddała w intencji zatwierdzenia konstytucji swojego zgromadzenia przez papieża oraz za 9-letniego chłopca. Nazywał się Jan Darowski. Wskutek powikłań po szkarlatynie doznał zapalenia opon mózgowych i stracił wzrok i słuch. „Naokoło mnie była wszędzie zupełna cisza i mrok absolutny, jak w głębokim, podziemnym lochu” - wspominał po latach. Ten stan trwał pół roku. Dulcissima odwiedziła go, przyprowadzona przez opiekującą się nią siostrę Lazarię, i powiedziała jego matce, że chce mu oddać własne oko. „Jestem dziś agnostykiem, nie chodzę do kościoła. Odzyskałem wzrok w jednym oku i słuch w jednym uchu, a ona w tym samym czasie oślepła zupełnie. Stało się. W jaki sposób, nie wiem. Lekarz uważał, że to cud” - mówił Jan Darowski w 1999 roku.

PRZEMYSŁAW KUCHARCZAK /FOTO GOŚĆ

Rodzice Michała Janickiego wierzą, że został on uzdrowiony dzięki wstawiennictwu s. Dulcissimy.

Rodzi się Janek

Po latach Jan zamieszkał w Anglii, został poetą i wybitnym tłumaczem. Przełożył na angielski m.in. wiersze Miłosza, Herberta i Szymborskiej, a na polski - D.H. Lawrence'a. Jego świadectwo o Dulcissimie robiło tym większe wrażenie, że niewierzącemu trudno zarzucić dopatrywanie się cudowności na siłę. Pod koniec życia, dzięki rozmowom z kapelanem szpitalnym, odzyskał wiarę w Boga.

W 1935 r. siostra Lazaria zachorowała; miała wysoką gorączkę. Dulcissima zajrzała jej do gardła i przeprowadziła - ku zaskoczeniu chorej - przedziwną „operację”: mocno dotknęła wskazującym palcem jej zaropiałych migdałów, aż zabolały, mówiąc: „Najświętsza Trójco i Maryjo, pomóżcie!”. Choroba natychmiast całkowicie zniknęła. Lazaria była zdumiona, a Dulcissimia skomentowała: „Czy wierzysz teraz, że Jezus może wszystko?”.

Kierownikiem polskiej szkoły w Brzeziu był przed wojną Teofil Kubica. Mieszkał z żoną w budynku szkoły; było to małżeństwo bezdzietne. W maju 1935 r. pani Kubicowa żaliła się Dulcissimie w rozmowie prowadzonej przez płot, dzielący szkołę i klasztor. Siostra słuchała jej uważnie, a potem powiedziała: „Będę wiele wołała do Jezusa i Jezus da ci dziecko. Zobaczysz!”. Wkrótce Kubicom urodził się syn, Janek.

ZASOBY INTERNETU

„Odzyskałem wzrok w jednym oku i słuch w jednym uchu, a ona w tym samym czasie oślepła zupełnie. Lekarz uważał, że to cud” - mówił Jan Darowski w 1999 roku.

Przed śmiercią w 1936 r. Dulcissima poprosiła siostry, żeby na jej pogrzeb upiekły śląski kołocz i przygotowały kawę, bo to będzie jej wesele. Swojej przyjaciółce, siostrze Lazarii, obiecała: „Będę tobie i zgromadzeniu pomagać tam, z góry, jak św. Teresa, bo inaczej byłabym nieszczęśliwa, gdybym nie mogła na ziemi sprawiać małych przyjemności tym, których kocham”.

W pokoju, w którym leżało jej ciało, księża kazali zmienić wystrój na biały. Także wszyscy mieszkańcy Brzezia, przekonani, że umarła święta, wzięli udział w jej pogrzebie ubrani w biel.

Dwa wielkie bochny

Gdy wybuchła II wojna światowa, Brzezie zostało włączone do Niemiec. W 1941 r., pięć lat po śmierci Dulcissimy, we wsi pojawiła się nieznajoma, elegancka kobieta. „Podeszła do mojej mamy, Pauliny Błaszczok, która akurat szła po wodę w stronę szkoły. Powiedziała mamie po niemiecku: »Czy leży tu jakoś siostra zakonno, co cuda umi robić?«. Moja mama odpowiedziała: »Ja, tu na cmentarzu. To pódźcie, jo was zawiedam«. Ta pani przyjechała z głębi Niemiec. Opowiedziała mamie, że jej synowi, który został ciężko ranny na wojnie, przez trzy noce z rzędu śniła się ta siostra zakonna i cała droga do Brzezia.

Ten syn powiedział w końcu: »Mama, jedź tam. To jest na Śląsku«” - mówiła mi w 2019 r. Teresa Knura z Brzezia. Nieznajoma pomodliła się przy grobie i wzięła z niego trochę ziemi. Dwa lata później, w 1943 r., na cmentarz do Brzezia przyjechał w mundurze Wehrmachtu jej syn. Uklęknął, położył czapkę na sąsiednim grobie i głośno dziękował. „Mówił: »Dulcissimo, jo je uzdrowiony!«. Mama wspominała, że on klęczał i płakał. A moja mama stała obok i też płakała” - powiedziała „Gościowi” Teresa Knura. Ĺ»ołnierz mówił mieszkańcom Brzezia, że jego matka włożyła ziemię z grobu Dulcissimy pod jego poduszkę. Prosto z cmentarza poszedł złożyć świadectwo do klasztoru.

ISTOCKPHOTO

Ci, którzy poznają historię życia s. Dulcissimy, często się z nią zaprzyjaźniają. W rocznicę jej urodzin 7 lutego nie tylko modlą się o jej beatyfikację, ale i piją z nią kawę - jak to z przyjaciółką.

Pod koniec II wojny światowej w Brzeziu zabrakło jedzenia dla sióstr i dziewczyn z przyklasztornej szkoły gospodarczej. Siostra Lazaria głośno zawołała wtedy w kaplicy: „Dulcissimo, obiecałaś pomagać, a ja nie mam teraz co dać jeść dziewczynom!”. Kilka minut później ktoś pociągnął za dzwonek przy drzwiach. Nieznajomy, elegancki mężczyzna wręczył odźwiernej dwa wielkie bochny chleba. Powiedział, że miał je tu oddać. Kiedy Lazaria przybiegła, żeby mu podziękować, nikogo nie było.

Estera jest zdrowa

Teresa Knura złożyła świadectwo, że Dulcissima pomogła jej maleńkiemu synowi Krystianowi. Lekarz z Raciborza uznał, że nic mu nie jest. Chłopiec nadal jednak rozdzierająco płakał. Zdesperowana Teresa położyła chłopca na grobie Dulcissimy, wprost na rosnących tam kwiatach. Ledwie zaczęła modlitwę, chłopczyk przestał płakać. Po niedługim czasie okazało się, że przyczyna problemu leżała w jelitach i były nią pasożyty.

Po latach Krystian zamieszkał w Berlinie. Jego córka Estera urodziła się tam z wadą kości bioder. Chirurdzy założyli jej szynę, aby rozciągać te kości. Zbliżał się termin wymiany szyny na większy rozmiar. Syn w czasie odwiedzin u mamy w Brzeziu poprosił o modlitwę. Teresa zawinęła więc wnuczkę w koc i położyła ją - jak kiedyś jej ojca - na grobie Dulcissimy. Głośno zawołała siostrę na pomoc: „Esterka mo dostać nowe szyny, ona tego nie wytrzymie!”. Zabieg miał się odbyć dwa dni później w Berlinie. Dziewczynkę zbadał tam przedtem lekarz. „Powiedział: »Tu jest cud«. Przyszedł ordynator i potwierdził, że to cud. I że Estera nie potrzebuje już szyn” - relacjonowała babcia. O Dulcissimie z przejęciem mówiła w ślonskij godce: „Ona kożdymu pomogo!”.

Estera - dziś już dorosła kobieta, żona i matka - mieszka w Niemczech. Jest wdzięczna Dulcissimie za uzdrowienie, którego doświadczyła w dzieciństwie.

Myślałam, że mnie udusi

W 2000 r. pani Alberta spod Chełma Lubelskiego, cierpiąca na bardzo ciężką astmę, przeczytała o Dulcissimie w „Małym Gościu Niedzielnym”. W nocy przyszedł kolejny atak. Powiedziała z płaczem: „Boże, jeśli to prawda, co piszą w »Małym Gościu«, przyślij siostrę Dulcissimę, niech mnie wyleczy”. Zapadła wtedy w dziwny sen, w którym zobaczyła kobietę w czarnym habicie, uciskającą jej oskrzela.

„Myślałam, że ta kobieta mnie udusi” - mówiła później dziennikarzowi „Małego Gościa”. Twierdziła, że otwierając oczy, widziała jeszcze oddalającą się postać w habicie. Wciągnęła głęboko powietrze - astma zniknęła bez śladu. Przestała chodzić do lekarza, bo nie miała takiej potrzeby. Pojechała do niego dopiero po ośmiu miesiącach, gdy siostry Maryi Niepokalanej poprosiły, żeby się zbadała. Doktor był zdumiony. Przyznał, że gdy Alberta przestała go odwiedzać, doszedł do wniosku, że umarła albo zmieniła lekarza - bo wtedy nawet do głowy mu nie przyszło, że ma szanse wyzdrowieć.

PRZEMYSŁAW KUCHARCZAK /FOTO GOŚĆ

Siostra Paulina przez wiele lat była zaangażowana w proces beatyfikacyjny Dulcissimy.

Po znajomości

Do takich wydarzeń wciąż dochodzi. W 2024 r. na Dniach Dulcissimiańskich w Raciborzu świadectwo o uzdrowieniu synka złożyła Klaudia Janicka z Toszka. Michał jako trzylatek doznał poparzenia na skroni. Przez dwa lata rana na przemian goiła się i nawracała. - Michał miał kilka operacji i mnóstwo zabiegów chirurgicznych, wymazów zwykłych i głębokich. Były badania dermatologiczne, w tym innowacyjne, były szerokie badania alergologiczne, było nawet USG jamy brzusznej, bo szukaliśmy przyczyny. Nie żałowaliśmy czasu i pieniędzy; to nasz jedyny syn. Myślę, że Michał jest najbardziej przebadanym dzieckiem na świecie. Niektórzy lekarze sami rezygnowali z leczenia Michała, nie ze złych chęci, tylko z bezsilności - relacjonuje mama chłopca.

Klaudia jest nauczycielką historii. W liceum, w którym uczy, zaprzyjaźniła się z katechetką s. Elżbietą Bandziak ze Zgromadzenia Sióstr Maryi Niepokalanej. Zakonnica dała jej książkę o Dulcissimie i nowennę za jej przyczyną. - Zaczęliśmy codziennie odmawiać tę nowennę. Wierzyliśmy, że Michał dozna cudu, choć, nauczeni powtarzalnością odnawiania się rany, stresowaliśmy się. Myśleliśmy, że jak się nie uda, to już nie wiemy, co jeszcze można zrobić - mówi Klaudia. Rana Michała znikła jednak i już nie wróciła.

Wielu małżonków daje też świadectwo, że gdy po latach bezskutecznych starań o potomstwo poprosili tę siostrę o wstawiennictwo, urodziły się im dzieci. W familoku przy ul. Drzymały 5 w Świętochłowicach-Zgodzie, w którym przyszła na świat i wychowała się Dulcissima, mieszkają dziś m.in. potomkowie jej brata Henryka. - Kiedy byłem u nich pierwszy raz na kolędzie, widziałem maluszka w łóżeczku. Gospodyni opowiedziała, że po ślubie starali się o dziecko przez sześć lat, aż w końcu jej mama podpowiedziała: „Słuchej, wszyscy jeżdżą się modlić na grób naszej ciotki, jedźcie, może wom też pomoże po znajomości”. Pojechali z mężem do Brzezia i wkrótce się okazało, że jest w ciąży - mówi ks. Bogusław Jonczyk, proboszcz ze Zgody.

Ci, którzy poznają historię życia tej Ślązaczki w habicie, często się z nią zaprzyjaźniają. Wielu włącza się później w takie akcje jak kawa z Dulcissimą. W rocznicę jej urodzin 7 lutego nie tylko modlą się o jej beatyfikację, ale i piją z nią kawę - jak to z przyjaciółką. A później wysyłają do klasztoru w Raciborzu-Brzeziu fotografie, na których obok pełnych gorącego napoju filiżanek stoi zdjęcie siostry - papierowe lub wyświetlone na smartfonie.

Szczegóły - na stronie: dulcissima.pl

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Wiara i rozum jak dwa skrzydła

Zebrała: Agata Puścikowska

Czy naukowiec wierzy w cuda? Co to są cuda w oczach ludzi, którzy całe swoje życie poświęcili na poważne badania naukowe? Czy Cuda pomagają w wierze w Pana Boga? Czy łatwo w środowisku naukowym przyznać się do wiary? I w końcu: czy sami, mimo codzienności zorientowanej na „szkiełko i oko”, doświadczyli cudu? Zapytaliśmy o to znanych naukowców i lekarzy.

ADAM KOZAK

Dr hab. Tomasz Sulej Profesor w Instytucie Paleobiologii PAN, paleontolog specjalizujący się w badaniu ewolucji triasowych archozaurów, terapsydów i płazów z grupy temnospondyli. Organizował wyprawy do Rosji, Tunezji i na Grenlandię. Prowadził wykopaliska paleontologiczne m. in. w Krasiejowie, Lisowicach i Porębie.

Dla mnie cud to taka zmiana w rzeczywistości fizycznej, której nie potrafimy wytłumaczyć za pomocą narzędzi naukowych. Rozróżniam cuda uznawane przez Kościół - te mocno przebadane, a konieczne w procesie kanonizacyjnym, i te prywatne, które dzieją się w moim życiu i w życiu moich bliskich. Te drugie są owocami modlitwy. Czy naukowiec „ma trudniej” w uwierzeniu w cuda niż inni ludzie? Dla mnie to nigdy nie miało związku. Nauki przyrodnicze rządzą się bardzo konkretnymi prawami i opisują tylko część rzeczywistości. W tej pozostałej części jest miejsce na objawienia i cuda. Wiara w cuda pomaga mi wierzyć w Boga.

Gdy doświadczam Bożej interwencji w moim życiu, wtedy jakoś łatwiej mi ufać, że Pan Bóg się o mnie troszczy, że Jezus jest zawsze przy mnie. Gdy mimo modlitw nic w życiu nie wychodzi, automatycznie zadaję sobie pytanie: „Boże, gdzie jesteś?”. Nie ukrywam, że przed moimi niewierzącymi kolegami, którzy są świetnymi naukowcami, przyznanie się do wiary jest trudne i dużo mnie kosztuje. Wiele razy nie starczyło mi odwagi, żeby przyznać się do Chrystusa. Ufam jednak w Boże miłosierdzie i że na sądzie ostatecznym On się do mnie przyzna. Sam wielokrotnie doświadczyłem cudu, jakiejś niewytłumaczalnej interwencji z góry. Przypominam sobie następującą historię: kiedyś, niemal w środku nocy, jechałem na rowerze.

Nagle poczułem jakieś duchowe niebezpieczeństwo. Trudno to opisać. Zacząłem się modlić, chyba odmawiałem „Pod Twoją obronę”, cały czas. W pewnym momencie zauważyłem trzech młodych mężczyzn, którzy stali na chodniku po drugiej stronie ulicy. Nagle jeden z nich zaczął biec w moją stronę z krzykiem. Miałem w sobie pewność, że jestem strzeżony i w ogóle nie reagowałem. Na koniec rzucił się na mnie z wrzaskiem i po ludzku powinienem się przewrócić, ale tak się nie stało. Odbił się ode mnie! Pojechałem dalej, jakby nic się nie wydarzyło. No cóż, praw fizyki się nie oszuka, to się nie mogło zdarzyć bez Bożej interwencji.

ARCHIWUM PRYWATNE

Dr Tomasz Siegel Specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, ekspert w sprawie cudu badanego w procesie kanonizacyjnym bł. Stanisława Papczyńskiego.

Cud to coś, co mnie zachwyca i przerasta, przed czym mam respekt. Coś, czego się nie spodziewam, a co ma wpływ na moje życie. Takim cudem może być ktoś bliski czy urodzenie dziecka. Cud jest rodzajem znaku, osobistym doświadczeniem. To nie musi być działanie wbrew prawom fizyki. Z zagadnieniem cudów zetknąłem się w czasie procesu kanonizacyjnego Stanisława Papczyńskiego. Wtedy zrozumiałem, że wydarzenia uznawane za cudowne, niewytłumaczalne dzisiaj medycznie, mogą zostać wytłumaczone za lat kilkanaście. Niemniej w momencie wydarzenia, w konkretnej sytuacji, były one cudowne, bo stały się znakiem dla ludzi. Podobnie jest z cudami opisywanymi w Biblii, np. rozstąpienie się morza przed Izraelitami. Ich cudowność nie polega na tym, że wydarzyły się w nadnaturalny sposób, lecz na tym, że wydarzyły się w konkretnym czasie i miejscu, dla konkretnych ludzi. Jako działanie Boga w ich życiu.

W moim przekonaniu największym cudem na świecie jest to, że... wszystko dzieje się bez cudu, jak powiedział pewien mądry człowiek. Nie ma potrzeby ciągłej, spektakularnej interwencji Pana Boga, bo wszystko, co zostało stworzone, jest cudem. Jestem lekarzem i często obserwuję sytuacje, które są trudne do wytłumaczenia w medycynie. Osoba była bliska śmierci, medycy zrobili wszystko, co w ich mocy, ale byli już bezradni, zaprzestali leczenia. A pacjent w niewytłumaczalny sposób zaczynał zdrowieć. Można było to nazywać cudem, ale nie ze względu na niezwykłość tego wydarzenia, lecz dlatego, że w tym momencie właśnie to się stało i nas przerosło. Nawet jeśli za jakiś czas będzie można wytłumaczyć ten przypadek naukowo, nie zmienia to faktu, iż moment zdrowienia dla obserwujących był cudem.

Uczestniczyłem w procesie kanonizacyjnym Stanisława Papczyńskiego. Byłem członkiem trybunału i miałem dostęp do dokumentacji medycznej pacjentki i ludzi, którzy ją leczyli. Kobieta miała wyjątkowo ciężkie zapalenie płuc przebiegające z powikłaniami, w tym sepsą i ARDS (zespołem ostrej niewydolności oddechowej). Lekarze leczyli ją długo wszelkimi metodami. W końcu nie dawali już nadziei, a biorąc pod uwagę stan chorej, mieli sporo racji. Rodzina zaczęła się modlić o uzdrowienie. I trzeciego dnia od jej rozpoczęcia stan kobiety zaczął się poprawiać. Nie wiem, czy to miało coś wspólnego z ich wiarą, ale faktem jest, że zbiegło się to z czasem podjęcia tej modlitwy u pacjentki, która była niemal umierająca. W obrazie RTG płuc objawy ustąpiły całkowicie z dnia na dzień, co było dość spektakularne. Kierowniczka radiologii początkowo sądziła, iż podmieniono badania. Pacjentka w pełni wyzdrowiała.

Człowiek prosty nie komplikuje życia, a tym samym jest bardziej skłonny do wiary. Moim zdaniem najwięksi naukowcy często byli prości sercem. I niejednokrotnie towarzyszył im zachwyt nad tym, co poznawali. Jeśli przykłada się serce do swojej pracy, to można dostrzec cuda codziennie. I one są najważniejsze.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Prof. dr hab. Bogumiła Jędrzejewska Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży.

Moja dziedzina badań to nauki przyrodnicze, nauki o środowisku naturalnym (ekologia, biogeografia, genetyka zwierząt). W ostatnim stuleciu rozwijają się one dynamicznie, a ich podstawowym założeniem metodologicznym jest naturalizm. Oznacza to, że na żadnym etapie badań nie można odwoływać się do istnienia i działania czynników nadnaturalnych, takich jak Bóg. Drugą ważną sprawą jest to, iż w świecie przyrody najczęściej mamy do czynienia ze zjawiskami bardzo złożonymi, na które wpływa wiele różnych czynników modyfikujących (zakładamy, że naturalnych). Rzadko mamy do czynienia z „twardymi” prawami (jak w fizyce siła grawitacji), ale najczęściej z prawidłowościami opisywanymi przez różny poziom prawdopodobieństwa (latem jest zwykle ciepło, a zimą zazwyczaj zimno). Ze względu na tę wielką zmienność i różnorodność życia na Ziemi często obserwuje się coś, co „nie pasuje” do naturalnego biegu zdarzeń, lecz nadal mieści się w granicach prawdopodobieństwa. Chociażby anomalie pogodowe.

Zjawiska przyrodnicze bardzo rzadkie, ale nadal naturalne, bo mieszczące się w granicach prawdopodobieństwa, często były przez chrześcijan uznawane za znaki. Kiedy na przykład w Rzymie na Eskwilinie 5 sierpnia 352 roku spadł śnieg, papież Liberiusz kazał tam zbudować kościół Matki Bożej Śnieżnej. Zorza polarna, która pojawiła się 25 stycznia 1938 r. nad całą Europą, była - zgodnie z objawieniami fatimskimi - traktowana jako zapowiedź II wojny światowej. Naukowiec (wierzący) badający przyrodę uznałby więc za cud coś, co całkowicie nie mieści się granicach prawdopodobieństwa i jest skutkiem działania czynnika, który wykracza poza przyrodę.

Oczywiste przykłady to opisane w Ewangeliach rozmnożenie przez Jezusa chleba i kilku rybek, żeby nakarmić parę tysięcy ludzi, czy też przemiana wody w wino w Kanie Galilejskiej. Dziś pewnie byśmy żądali (poza relacjami wielu świadków) także kontrolowanych metodycznie, chemicznych badań wody i wina przed interwencją Jezusa i po niej. Współcześnie naukowcom jest trudniej zmierzyć się z ewidentnymi faktami, które wykraczają poza naturalny bieg zdarzeń i znane nam prawa natury. Ale też bardzo dobrze, że Kościół katolicki jest otwarty na poważne badania takich zdarzeń, głównie niewytłumaczalnych medycznie uzdrowień, domniemanych cudów eucharystycznych itp. Dla mnie jako osoby wierzącej małe i wielkie działania Boga w dziejach świata, w życiu poszczególnych ludzi, również w moim życiu, są czymś oczywistym i doświadczanym wcale nierzadko. Nie potrzeba do tego specjalnej „wiary w cuda”. Lata temu urodziłam maleńką dziewczynkę, która przyszła na świat w zamartwicy o ponad dwa miesiące za wcześnie.

Jak powiedzieli mi potem zdumieni lekarze, była ze mną połączona uschniętą pępowiną. Dziś, po studiach uniwersyteckich, córka ma ciekawą pracę i piękną rodzinę. Jestem przekonana, że - jak napisał Jan Paweł II w encyklice Fides et ratio - „wiara i rozum” są „jak dwa skrzydła, na których duch ludzki unosi się ku kontemplacji prawdy”. Ptak z jednym skrzydłem będzie zawsze tylko dreptał po ziemi, a i szybko zostanie zjedzony przez lisa. Mam wrażenie, że wśród biologów dość powszechny jest zachwyt nad niewyobrażalnym pięknem natury, od najprostszych form życia do poziomu biosfery. Może właśnie dlatego, jeśli nawet większość naukowców przyrodników jest niewierząca, to ich wierzący koledzy i koleżanki nie są traktowani jak ciemnogrodzianie.

ARCHIWUM PRYWATNE

Dr hab. n. med. Radosław B. Maksym Specjalista położnictwa i ginekologii, androlog kliniczny certyfikowany przez EAA.

Współczesne nauki przyrodnicze dawno odstąpiły od paradygmatu, iż zjawiska przyrodnicze są w pełni poznawalne i przewidywalne. Poza tym, że jestem lekarzem, jestem również miłośnikiem astronomii i nowoczesnej fizyki. Współczesna fizyka kwantowa zakłada, iż nie ma możliwości pełnego poznania układu badanego. Pomimo znacznego postępu w rozumieniu wszechświata do tej pory nie da się w pełni opisać nawet zjawisk, wydawałoby się, podlegających klasycznej fizyce. Mówimy raczej o przewidywaniu jakichś zjawisk lub o ocenie prawdopodobieństwa ich wystąpienia.

Czasem jednak występują zdarzenia, zdawałoby się, niemożliwe lub bardzo nieprawdopodobne. Wiedząc o tym, naukowiec i każda osoba myśląca musi mieć dużą pokorę wobec swoich możliwości poznawczych, przewidywań i wniosków. Mówi się, że nie ma przypadków, są tylko znaki. Z mojej strony cuda są właśnie takimi znakami, które pozwalają (dzięki obserwacji świata) uchwycić rzeczywistość nadprzyrodzoną.

Od wrażliwości i mądrości odbiorcy zależy, czy będzie chciał zrozumieć te znaki i wyciągnąć wnioski dla swojego życia. Naukowiec postrzegający świat jedynie mechanistycznie, który zatrzymał się w rozumieniu przyrody na etapie oświecenia, będzie miał znaczne trudności w przyjęciu możliwości występowania cudów. Człowiek, który ma świadomość złożoności wszechświata oraz jego fizycznej natury i ograniczeń samego postrzegania, może przyjmować je o wiele łatwiej, niezależnie od wiary bądź niewiary. Moim zdaniem ani wiara w cuda, ani one same nie są konieczne do wiary w Boga. Natomiast, przy odpowiednim poziomie wrażliwości, można odczytywać znaki w swoim życiu na bieżąco. Wielokrotnie doświadczyłem takich znaków. Dla mnie samo istnienie świata stworzonego jest cudem.

ISTOCKPHOTO

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Jak Kościół rozeznaje cuda?

Watykańskie „Normy postępowania w rozeznawaniu domniemanych zjawisk nadprzyrodzonych” wyjaśnia ks. prof. Andrzej Zwoliński.

BEATA SUWARA /FOTO GOŚĆ

Ks. Andrzej Zwoliński Profesor nauk teologicznych, jeden z najwybitniejszych polskich teologów zajmujących się współczesnymi zjawiskami społecznymi, ceniony popularyzator nauczania społecznego Kościoła. Jest kierownikiem Katedry Katolickiej Nauki Społecznej na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie.

Wojciech Teister: Czym właściwie jest cud w rozumieniu Kościoła? Czy to jest załamanie praw natury wskutek woli Pana Boga, który chce coś do nas powiedzieć? Czy może raczej działanie Boga oparte na takich mechanizmach, których my jeszcze nie poznaliśmy albo nie rozumiemy?

ks. prof. Andrzej Zwoliński:

Rozumienie cudu bardzo długo ewoluowało i do tej pory nie jest jednoznacznie określone. Teologicznie to okazanie się działania Boga w danym przypadku, wobec danej osoby, grupy ludzi czy w danym zjawisku. Czy to działanie poza prawami natury? Bóg nie występuje przeciw naturze, którą stworzył. Byłoby to paradoksem. Stwórca zawsze działa zgodnie z naturą. Przy czym słowo „natura” może być tutaj mylące.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ, ISTOCKPHOTO; MONTAŻ STUDIO GN

Cuda eucharystyczne, jak ten, który wydarzył się w 2008 roku w Sokółce, przyczyniają się do pogłębienia wiary w realną obecność Chrystusa w Eucharystii.

Jak należy je rozumieć?

Natura w tym kontekście ma znaczenie dużo szersze niż tylko to, co widzimy czy możemy przypisać do rzeczywistości materialnej. W granicach natury świata stworzonego przez Boga mieszczą się rzeczy widzialne i niewidzialne. Nie tylko te, których doświadczamy zmysłowo, ale także takie, które można poznać inaczej, na przykład przez wiarę, nadzieję i miłość. Myślimy w tym kontekście o naturze rozumianej szerzej niż tylko przyrodniczo i czymś więcej niż to, co możemy zweryfikować doświadczalnie. Cuda więc są w chrześcijaństwie przede wszystkim odsłonięciem się Boga i Jego ingerencją w rzeczywistość, której my doświadczamy. Zarówno w wymiarze duchowym, jak i nieduchowym. Uwolnienie od opętania jest takim samym cudem w opisie cudów Jezusa, jak uzdrowienie chorego i odpuszczenie grzechów, chociażby w scenie z paralitykiem.

Dokument Dykasterii Nauki Wiary o normach rozeznawania potencjalnych nadprzyrodzonych zjawisk zaczyna się od stwierdzenia: „Bóg jest obecny i działa w naszej historii. Duch Święty, który wypływa z serca zmartwychwstałego Jezusa, działa z boską wolnością, która skłania nas do duchowego dojrzewania w wierności Ewangelii”. Czy cuda, jak w przypadku wspomnianego paralityka, zawsze idą w parze z doświadczeniem duchowym?

Tak, powinny być z tym powiązane. Stąd na przykład jednym z kryteriów rozeznania, że to nie było działanie Boże, jest stoczenie się w grzech uzdrowionego w cudowny sposób człowieka. To podstawowe kryterium rozpoznawania działania Bożego - po owocach. Prawdziwy cud powiązany jest z dobrostanem duchowym, z tym dojrzewaniem ducha. To pierwsze zdanie dokumentu watykańskiego jest niezwykle ważne. Papież Franciszek kilka lat temu powiedział we włoskiej telewizji o objawieniach Matki Bożej, że ważniejsze w nich niż sam fakt nadprzyrodzonej interwencji jest to, że wskazują na Jezusa. Prawdziwe cuda nie zwracają uwagi na siebie, ale na Boga. A my często mamy tendencję do koncentrowania się na spektakularnej warstwie, na formie objawienia. Nawet w ostatnich dniach przetoczyła się dyskusja o łzach, jakie miały pojawić się na obrazie Matki Bożej w łódzkiej katedrze. W tej dyskusji koncentrowano się na formie objawienia. Na sensacji. W gruncie rzeczy to, jaki byłby na przykład skład chemiczny tych łez, nie ma dla nas żadnego znaczenia.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

W Medjugorju wiele osób się nawraca i przystępuje do sakramentu pokuty.

Czy cuda i nadprzyrodzone znaki są pomocą dla każdego wiernego? Czy możemy określić jakiś rys pobożnościowy wiernych, dla których cuda będą bardziej pomocne, lub takich, u których będzie przeciwnie?

Oczywiście. I to jest bardzo ważny przyczynek do ukazania właściwego źródła i celu pojawienia się tego watykańskiego dokumentu. Dotyczy tego także dokument Konferencji Episkopatu Polski o zdrowej religijności. Pan Bóg daje nam cuda, aby objawić swoje działanie i pogłębić wiarę, ale pewna grupa osób o określonej wrażliwości może niewłaściwie je odbierać. To osoby o tzw. religijności mirakularnej, cudotwórczej. Osoby takie ze szczególnym upodobaniem poszukują nadzwyczajności w czymś, co powinno być codziennym kontaktem przez wiarę z nadprzyrodzonością.

Codziennie kontaktujemy się z Panem Bogiem. Nadzwyczajne doświadczenie ma prowadzić nas do codziennego kontaktu z rzeczywistością nadprzyrodzoną - przez modlitwę, głębokie przeżywanie sakramentu małżeństwa... Jeśli ktoś zatrzymuje się na tym, co cudowne, jeśli poszukuje takich doświadczeń, koncentruje się na takim wydarzeniu, a nie idzie za tym pogłębienie życia duchowego, to coś jest nie tak. Istnieje wtedy niebezpieczeństwo sprowadzenia swojej religijności do wydarzeń niezwykłych, które same w sobie nie mają większej wartości, ich wartością jest stojący za nimi Bóg. Cuda same w sobie pełnią więc rolę pomocniczą. Dobrze, jeśli uświadamiają nam potęgę Boga, ale wcale nie musimy w nie wierzyć, bo prywatne objawienia każdy katolik może odrzucić i zostać przy tym, co jest istotą wiary.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Potencjalnym objawieniom maryjnym w Medjugorju, zgodnie z watykańskimi normami, przyznano kategorię nihil obstat. Oznacza to, że nie są one sprzeczne z doktryną katolicką, a rozwijająca się tu pobożność przynosi dobre owoce.

Dokument watykański przypomina, że podstawowe w chrześcijaństwie są trzy elementy: wiara, nadzieja i miłość, które jednoczą nas z Bogiem. I one weryfikują, czy to, czego doświadczamy jako nadzwyczajne, buduje nas, czy nie. Jeżeli nas to nie buduje, wyrzućmy to. Po co mi płacząca huba albo krwawiąca figura, jeśli za takim znakiem nie idzie zmiana mojego życia, jeśli to nie przybliża mnie do Jezusa? Niektórzy potrzebują znaku, zewnętrznego bodźca, bo mają taką psychikę, ale efektem powinno być owocowanie tego zjawiska w ich życiu, w zwyczajnych sprawach.

Kiedy powinna zapalić się czerwona lampka, że coś nie gra w potencjalnie nadprzyrodzonym zjawisku?

Rozeznawanie duchów to jest najtrudniejsza dziedzina naszego życia duchowego. Mamy w chrześcijaństwie kilka metodologii, które mogą być w tym zadaniu pomocne. Weźmy praktyczny przykład: ktoś miał sen, w którym pojawił się zmarły bliski mu człowiek. Czy był to zwykły sen, czy Pan Bóg chciał coś w ten sposób przekazać? Św. Jan od Krzyża powie, że cenna jest tutaj próba pokory. Czy ten, który to twierdzi, jest człowiekiem pełnym pokory, zadziwionym, że Bóg go wyróżnił takim znakiem, takim świadectwem? Święta Aniela Salawa była zaskoczona i zadziwiona, dlaczego ona, służąca, ma dar widzenia.

Na inne aspekty zwraca uwagę św. Ignacy Loyola. Mówi, że jeżeli w całym zjawisku jest element zła, to należy je odrzucić. Jeśli we wspomnianym śnie osoba, która się pojawiła, namawia do złego, to pierwszy znak, iż nie pochodzi on od Boga. Bardzo ważne jest kryterium św. Maksymiliana Kolbego, który zwracał uwagę na posłuszeństwo przełożonemu zewnętrznemu, czyli co o tym mówi Kościół, co o tym mówi biskup, ale też posłuszeństwo przełożonemu wewnętrznemu, czyli własnemu sumieniu i spowiednikowi. Nie mniej ważne jest kryterium biblijne: po owocach ich poznacie. Czyli jak potencjalne doświadczenie nadprzyrodzone zmieniło człowieka, który je przeżył. Proponowane przez Watykan metody rozeznawania bazują na tej bogatej i wypracowanej przez wieki chrześcijańskiej szkole rozeznawania, choć w dokumencie dykasterii jest to bardziej usystematyzowane. Ta nota watykańska nakazuje szukać argumentów pozytywnych oraz argumentów negatywnych i je zestawiać. I - co jest nowością w tej nocie - nie wolno na samym końcu orzekać o prawdziwości i nadprzyrodzoności tego wszystkiego, a jedynie dopuścić do wierzenia.

To też zwróciło moją uwagę: nota przewiduje sześć możliwych rozstrzygnięć. Od najbardziej pozytywnych do najbardziej negatywnych, gdzie te negatywne jednoznacznie zaprzeczają nadprzyrodzonemu charakterowi wydarzenia, natomiast najbardziej pozytywne absolutnie nie potwierdzają cudu, tylko uznają, że nie ma w wydarzeniu niczego sprzecznego z wiarą Kościoła.

Nota przewiduje pewne oceny, kategorie potencjalnych zjawisk nadprzyrodzonych. „Najwyższa” kategoria zawiera się w słowach nihil obstat, czyli w pewnym uproszczeniu oznacza, że nie ma przeciwwskazań do wiary w nadprzyrodzoność badanego wydarzenia. Nie ma tu niczego sprzecznego z doktryną, pobożność rozwijająca się wokół zjawiska rodzi dobre owoce. Drugą oceną jest prae oculis habeatur - to znaczy, że widzimy pozytywne znaki, jednak występują również elementy, które mogą być ryzykiem i wymagają dalszego rozeznania i dialogu. Trzeci poziom - curatur - oznacza, że występują wyraźne elementy krytyczne, ale zjawisko jest szeroko rozpowszechnione i są również dobre owoce. W tej kategorii mieszczą się objawienia w Medjugorju, gdzie występuje sporo kontrowersji dotyczących osób widzących, ale nie można zaprzeczyć, że wokół tych potencjalnych objawień zrodziło się również wiele dobra. Staramy się więc nie wylać dziecka z kąpielą...

W kolejnych grupach wątpliwości jest coraz więcej...

W kolejnej kategorii krytyczne kwestie nie są związane z samym zjawiskiem, ale z niewłaściwym używaniem go. Na przykład osoby, które miały mieć objawienia, budują wokół tego biznes i zarabiają na tym doświadczeniu. W takiej sytuacji rozwijający się wokół tego ruch powinien być pod ścisłą kontrolą biskupa czy delegata duszpasterskiego. Kategorie piąta i szósta zobowiązują biskupa do ogłoszenia, że przyjęcie zjawiska jako pochodzącego od Boga nie jest dozwolone.

Dokument wyraźnie nakłada na biskupa pewne obowiązki: nie wystarczy zakazać kultu, ale należy też przeprowadzić rzetelną katechezę wyjaśniającą przyczyny takiej decyzji. Dlaczego to tak ważne?

Jeśli to zostanie zaniedbane, to wtedy może pojawić się podejrzenie, że są jakieś inne, niemerytoryczne powody, może i osobiste, dla których dane zjawisko oceniono negatywnie. Dodatkowo, jeśli wokół wydarzenia rodził się kult, katecheza ma za zadanie wyjaśnić, co w nim było nie tak, aby wierni mieli szansę zrozumieć, z czego wynika decyzja biskupa. Wyjaśnienie jest bardzo ważne, dlatego że to jest argument dla naszego sumienia. Sumienie to głos rozumu o naszych czynach.

GRZEGORZ GAŁĄZKA /SIPA/EAST NEWS Š˛

Papież Franciszek powiedział kiedyś o objawieniach Matki Bożej, że ważniejsze w nich niż sam fakt nadprzyrodzonej interwencji jest to, że wskazują na Jezusa. W czasie swego pontyfikatu Ojciec Święty dwukrotnie odwiedził Fatimę - w latach 2017 i 2023.

Watykański dokument w pewnym sensie szczególną odpowiedzialność nakłada na przełożonych i liderów wspólnot, którzy sami mieliby doświadczenia mistyczne. W nocie czytamy, że „za szczególne, krytyczne i obciążające moralnie należy uznać wykorzystywanie domniemanych doświadczeń nadprzyrodzonych lub uznanych elementów mistycznych jako środka lub pretekstu do dominacji nad ludźmi lub dokonywania nadużyć”...

Tak. Chociaż doświadczenia mistyczne związane z życiem chrześcijańskim nie mogą eliminować przywódcy czy lidera z jego funkcji, to bardzo poważna przestroga, która ma uchronić wspólnotę przed przeobrażeniem się w sektę. Bardzo wiele sekt powstało na podstawie rzekomych objawień, których właściwie nie rozeznano. Na przykład James Warren Jones, założyciel sekty Świątynia Ludu, który doprowadził do samobójstwa tysiąca ludzi w Gwinei Francuskiej, wyszedł od własnych prywatnych objawień, na podstawie których zaczął interpretować ewangeliczne przykazanie miłości po swojemu. Dlatego bardzo ważne jest w takim przypadku poddanie swojego doświadczenia zewnętrznemu rozeznaniu. Jeśliby potencjalne objawienia czy doświadczenia duchowe miały prowadzić do podziałów, wtedy lepiej je zostawić, bo ostatecznie doświadczenia nadprzyrodzone mają nam pomagać, ale są drugorzędne względem tego, co zawiera objawienie publiczne, czyli to, w co wierzy Kościół.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Małe cuda

Dobromiła Salik

W młodości wzięłam udział w rekolekcjach prowadzonych przez ks. Franciszka Blachnickiego, dziś sługę bożego, ale do naszego prawdziwego spotkania doszło już po jego śmierci...

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

Pod koniec lat 70. XX w. przyszli małżonkowie: Dobromiła Herz i Stanisław Salik zaangażowali się w działalność i przygotowanie pierwszych dużych spotkań wspólnoty z Taize za żelazną kurtyną. W trudnym czasie komunistycznego reżimu próbowano zaszczepić w Polsce idee pokoju, pojednania, zaufania, komunii. Bracia z Taize wraz z permanentami - czyli młodymi różnych narodowości poświęcającymi wspólnocie jakiś czas - chcieli nawiązać kontakt z Ruchem Światło-Życie i jego założycielem. Stanisław był jedną z osób, które pośredniczyły w tych próbach. Kilkukrotnie wyjeżdżał z młodymi, przede wszystkim z Niemiec Wschodnich, do Krościenka, na Kopią Górkę, jednak wszystko to z oczywistych przyczyn owiane było tajemnicą, a przekazywanie informacji i spotkania odbywały się przy drzwiach zamkniętych.

Tak. Wierzę w cuda. W te wielkie, zadziwiające - jak Eucharystia, jak niewytłumaczalne uzdrowienia przyczyniające się do wyniesienia na ołtarze sług Bożych, jak nagłe duchowe przemiany i powolne, ale trwałe nawrócenia. I wierzę w cuda małe, a jednak uchwytne, konkretne. Wielu doświadczyłam w różnych chwilach i sytuacjach życia - pewnie w tych najbardziej zagrożonych zwątpieniem czy zniechęceniem. Kształtowały mnie. Umacniały wiarę, ożywiały nadzieję, rozpalały miłość...

Swoje świadectwo o duchowej obecności i pomocy ks. Franciszka chcę złożyć z dwóch powodów. Po pierwsze, z myślą o przyjaciołach z Ruchu Światło-Ĺ»ycie i z Ruchu Focolari. Oba te ruchy wpłynęły na całe nasze życie. Mieliśmy z mężem to szczęście, że osobiście spotkaliśmy ich założycieli - najpierw ks. Franciszka Blachnickiego, a później Chiarę Lubich, dziś również sługę Bożą. Po drugie, pragnę zaświadczyć, że Pan Bóg czuwa nad nami zawsze, a w okolicznościach, które tego wymagają, delikatnie prowadzi i pokazuje, że naprawdę - jak mówi Pismo Święte - „w Nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy”. I że ma „pomocników” - na przykład świętych, błogosławionych czy kandydatów na ołtarze, którzy włączają się aktywnie w Jego zamiary i współtworzą te małe cuda, które pomagają nam żyć tu, na ziemi, i wypełniać swoje powołanie.

Czas szkoły średniej spędziłam „pod oazowymi skrzydłami”. Na oazie też, w 1978 roku, pierwszy raz usłyszałam od księdza o Chiarze Lubich i Ruchu Focolari. Ta rzeczywistość tak mnie zafascynowała, że - mimo mocnej wówczas więzi ze wspólnotą oazową i szacunku dla charyzmatu Ruchu Światło-Ĺ»ycie - po latach swoje osobiste powołanie, już jako małżonka, odczytałam, wraz z moim mężem, w Ruchu Focolari. Pozostała, oczywiście, ogromna wdzięczność dla Ruchu Światło-Ĺ»ycie i jego założyciela. I pozostały - do dziś - przyjaźnie, które swoje korzenie miały właśnie tam.

ZASOBY INTERNETU

Założycielka Ruchu Focolari Chiara Lubich (1920-2008). W 2015 r. rozpoczął się jej proces beatyfikacyjny.

Słowo Życia

Kiedy na wspomnianej oazie „objawił” nam się Ruch Focolari, Słowo Ĺ»ycia na sierpień 1978 roku (w Ruchu co miesiąc żyje się innym Słowem Ĺ»ycia - biblijnym cytatem) brzmiało: „Nie moja, lecz Twoja wola niech się stanie”. Na oazie nie dostałam tego Słowa Ĺ»ycia z komentarzem, ale znalazłam je po powrocie z rekolekcji w... „Gościu Niedzielnym” - i wycięłam. Było podpisane: Chiara Lubich. Stało się dla mnie symbolem pewnego przełomu w życiu duchowym, nowej drogi do Pana Boga i bliźnich. Włożyłam je jak skarb do swego Pisma Świętego i mam je do dziś.

Spotkanie z Opuszczonym

Mijał czas. Podjęłam studia, pobraliśmy się. Ĺ»ycie rodzinne upływało nam już w ścisłej łączności z Ruchem Focolari. Szóstka naszych dzieci dorastała i powoli wyfruwała z rodzinnego gniazda. Dwie najstarsze córki wyjechały za granicę - jedna zamieszkała w Londynie, druga w Paryżu. W 2008 roku obie spodziewały się pierwszego dziecka, a w dodatku w tym samym mniej więcej terminie. Nastąpiły miesiące towarzyszenia na odległość w niełatwym dla nich oczekiwaniu. Trudna była zwłaszcza sytuacja jednej z córek. Jej ciąża była zagrożona, a poza tym podjęła decyzję opuszczenia dotychczasowego mieszkania, mając nadzieję na znalezienie lepszego. Musiała spakować wszystkie swoje rzeczy i opuścić lokum. Na jakiś czas zatrzymała się w o wiele mniejszym, tymczasowym. W ostatnim okresie ciąży dwa razy w tygodniu musiała być w szpitalu na badaniach, drżąc wciąż o dziecko. Również druga córka bała się porodu oraz pierwszych dni i tygodni po rozwiązaniu, ale na bieżąco rozeznaliśmy, że „Paryż” bardziej potrzebuje pomocy. Staszek jako nauczyciel nie mógł wyjechać, więc zdecydowaliśmy, że wezmę urlop i pojadę do Francji na ten najtrudniejszy czas. Mogłam poświęcić córce jedynie dziesięć dni, tuż przed planowanym porodem (musiała mieć cesarkę). Musiałam przy tym zrezygnować z dorocznych rekolekcji związanych z moją formacją w Ruchu Focolari.

Pamiętam wieczór przed wylotem. Nagle ogarnął mnie niesamowity lęk. Co czeka mnie w Paryżu, co czeka naszą córkę i jej zagrożone przedwczesnymi narodzinami dziecko? Poczułam się jak Jezus w Ogrójcu. To było też krótkie, ale mocne spotkanie z Jezusem Opuszczonym, Tym, który na krzyżu wołał: „Boże mój, Boże, czemuś Mnie opuścił?”. Tym, którego wybieramy w Ruchu Focolari jako nasze jedyne dobro i naszego Oblubieńca.

KS. ADAM PAWLASZCZYK

Świetlista kaplica Cudownego Medalika przy Rue du Bac w Paryżu. Miejsce cudu - objawienia się Maryi Katarzynie Labourge- i wypraszania wielu łask przez modlących się tutaj pielgrzymów z całego świata.

Trzeba się było spakować. Rzuciłam okiem na regał z książkami, by wziąć ze sobą coś niezbyt ciężkiego do czytania, i zauważyłam cienką książeczkę ks. Franciszka Blachnickiego pt. „Oto Oblubieniec nadchodzi”. Dostałam ją od pewnej osoby konsekrowanej z Ruchu Światło-Ĺ»ycie, ale wcześniej nie miałam czasu jej przeczytać. Do tej książki włożyłam Słowo Ĺ»ycia na grudzień 2008 roku. Okazało się, że był to ten sam cytat co w sierpniu 1978 roku: „Nie moja, lecz Twoja wola niech się stanie”! Taki był początek dziwnych zbiegów okoliczności - tych małych cudów, które mnie czekały.

Jak Maryja

Przyleciałam do Paryża krótko przed rozpoczęciem Adwentu. W chwili spotkania z córką przeżyłam kolejny moment „opuszczenia” - zobaczyłam nasze „francuskie dzieci” w schludnym, ale maleńkim, przejściowym mieszkaniu. Musiałam powstrzymywać łzy, by nie pokazać córce, że to trudny dla mnie moment. Widziałam, że jest w pewnym sensie bezdomna, jak Maryja przed rozwiązaniem - pozbawiona bezpiecznego, stałego schronienia.

Najbliższe dni spędziłam blisko młodej mamy, gotując, słuchając, oczekując na narodziny. Razem z nią jeździłam na badania do szpitala, a kilka dni - a także nocy - spędziłam na pakowaniu jej rzeczy w starym mieszkaniu.

Bardzo pragnęłam móc uczestniczyć, tak jak w kraju, w codziennej Eucharystii. Czułam bardzo mocno, że muszę czerpać skądś siły. Bałam się, że nie będzie to proste. Jednak z pomocą internetu i planu miasta razem z córką wyszukałyśmy pobliskie kościoły i godziny Mszy Świętych. Ze swej strony podarowałam Panu Bogu pragnienie i małe wysiłki, ale On dał mi to, co wydawało się z początku bardzo trudne: udało mi się każdego dnia być na Eucharystii. Już na początku, w jednej z parafii, franciszkańskiej, znalazłam przed wejściem do kaplicy „moje” grudniowe Słowo Ĺ»ycia po francusku. To był kolejny mały znak, że Jezus o mnie nie zapomniał. Raz udało mi się także być na Mszy w kaplicy Cudownego Medalika na Rue du Bac, bardzo ważnym dla mnie i dla Staszka miejscu, i to w samą uroczystość Niepokalanego Poczęcia. To była kolejna łaska.

W paryskim metrze

To jednak, co najważniejsze dla tego świadectwa, wydarzyło się w paryskim metrze. Musiałam nim podróżować, jadąc albo do mieszkania, w którym pracowałam przy pakowaniu rzeczy córki, albo udając się na Mszę Świętą do kościoła. W torebce miałam książkę ks. Blachnickiego. Otworzyłam ją na pierwszej stronie podczas pierwszej podróży metrem i zaczęłam czytać. Byłam już w tym dniu po Mszy Świętej i, czytając komentarz do słów: „Idźmy z radością na spotkanie Pana”, zorientowałam się, że mowa jest o czytaniach, których rano wysłuchałam! Spojrzałam na dół strony, gdzie widniała adnotacja: „Homilia do czytań poniedziałku I tygodnia Adwentu”. Był właśnie pierwszy poniedziałek Adwentu i w liturgii Kościół proponował te same czytania! Homilie ks. Blachnickiego pochodziły z 1986 roku, czyli sprzed 22 lat! Poczułam się otoczona opieką nieba - w tak delikatny, ale bardzo konkretny sposób. W dodatku homilie te wygłoszone zostały podczas rekolekcji, które ks. Blachnicki prowadził dla członkiń stałej diakonii Ruchu Światło-Ĺ»ycie przygotowujących się do wieczystej profesji. W ten sposób mogłam także duchowo przeżywać swoje fokolarskie rekolekcje.

I tak, przez cierpienia i radości każdego dnia, prowadzili mnie: Pan Jezus swoją obecnością w Eucharystii, ks. Blachnicki swoimi komentarzami do słowa Bożego, a Chiara Lubich komentarzem do słów: „Nie moja, ale Twoja wola niech się stanie”. Była też obecna Maryja - jak zwykle dyskretna i cicha - w cudzie trudnego macierzyństwa córki i w świadomości bliskości dzięki Cudownemu Medalikowi. To był dla mnie mały - a właściwie wcale nie taki mały - cud. Prawdziwe misterium świętych obcowania, które objawiło się zwyczajnie, jakby w „lekkim powiewie”, ale też bardzo namacalnie. Było - i jest! - za co dziękować.

Obie córki urodziły córeczki. W Paryżu nasza wnuczka urodziła się 12 grudnia, we wspomnienie Najświętszej Maryi Panny z Guadalupe - Patronki życia poczętego. Natomiast w Londynie wnuczka przyszła na świat nieco wcześniej, 7 grudnia - w dniu, który uważa się za początek Ruchu Focolari, kiedy to (w 1943 roku) 23-letnia Włoszka Chiara Lubich złożyła prywatny ślub czystości. I w roku jej odejścia do nieba.

Okładka książki, która okazała się wyjątkowa i nieprzypadkowa.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Szarbel łaskami słynący

ks. Dariusz Dąbrowski COr

Pierwszy cud uzdrowienia za wstawiennictwem św. ojca Szarbela wydarzył się już w dniu jego śmierci. Od tego czasu w księgach klasztoru w Annaya zapisano kilkanaście tysięcy takich przypadków. Niemal każdego dnia docierają tu świadectwa o łaskach otrzymanych za przyczyną libańskiego pustelnika.

ks. Dariusz Dąbrowski COr

Jeśli bowiem wierzymy, że czcigodna i starożytna tradycja Kościołów wschodnich stanowi integralną część dziedzictwa Kościoła Chrystusowego, to katolicy powinni przede wszystkim ją poznawać, by móc się nią karmić” - pisał Jan Paweł II w liście apostolskim Orientale Lumen z 1995 r. Do starożytnych Kościołów Wschodnich należy Kościół maronicki, którego nazwa wywodzi się od św. Marona, mnicha i założyciela klasztoru nad Orontesem, rzeką płynącą przez Liban. Miejsce to stało się na przełomie IV i V w. promieniującym centrum duchowości chrześcijańskiej i niezłomnej ortodoksji w czasach wielkich herezji. Do największych synów tego Kościoła należy św. Szarbel Makhlouf - znany na całym świecie pustelnik z Libanu.

Cudowna zwyczajność

Przyszedł na świat w zwyczajnej małej wiosce Beka Kafra 8 maja 1828 r. Spędził w niej pierwsze 23 lata swojego życia. Już w dzieciństwie Bóg wlał w jego serce pragnienie, aby jego życie było niewidzialne dla świata. Z tego powodu, gdy inne dzieci bawiły się podczas wypasu krów i owiec, Jusuf modlił się w grocie przed krzyżem własnoręcznie zrobionym z dwóch patyków. Koledzy przezywali go „święty”. W wieku 23 lat wstąpił do Zakonu Libańskich Maronitów, gdzie przyjął imię Szarbel, imię męczennika z Edessy, żyjącego w II w., i we wspólnocie klasztornej przeżył kolejne 23 lata. Każdego dnia wypełniał zwyczajne zadania mnicha zgodnie z regułą zakonną, która opiera się na trzech filarach: modlitwa, medytacja, praca. 23 lipca 1859 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Jednak ojcu Szarbelowi ciągle było mało tej niewidoczności dla świata. Pragnął zniknąć w pustelni klasztoru św. Marona w Annaya.

WIESŁAWA DĄBROWSKA-MACURA

Posągi św. Szarbela w Libanie spotyka się powszechnie. Ten został ustawiony latem 2023 roku przy ścieżce prowadzącej z pustelni do klasztoru w Annaya.

Cud lampki oliwnej

Przez wiele lat o. Szarbel nie otrzymywał zgody na zamieszkanie w pustelni. Pewnego dnia jego pragnienie się spełni, ale w bardzo upokarzającej sytuacji. W czasie żniw, gdy około trzydziestu ochotników do pomocy klasztorowi spożywało kolację, o. Szarbel pilnował kóz na polu. Klasztorny kucharz krzątał się przy wydawaniu posiłku i gdy nadszedł o. Szarbel z prośbą o oliwę do lampki, spadły na niego gromy, żeby teraz nie przeszkadzał. Na pytanie, czemu nie przyszedł wcześniej, odpowiedział, że był na polu.

Wtedy kucharz stwierdził: „Poniesiesz karę, nie dam ci oliwy na tę noc, idź stąd”. Gdy o. Szarbel chciał wrócić do swojej celi, jeden ze sług zagrodził ławką przejście i Szarbel się przewrócił. Wtedy inny młody sługa klasztorny, Saba, wziął lampkę oliwną i udając, że nalewa oliwę, nalał wody z popiołem służącej do mycia garnków. Z powodu panującej biedy w klasztorze przeor zabronił używania oświetlenia po wybiciu dzwonów na spoczynek. Wczesną nocą, gdy przełożony wyszedł na korytarz, zobaczył światło w celi o. Szarbela. Zdumiony zapytał o tego przyczynę.

WIESŁAWA DĄBROWSKA-MACURA

Wędrującym śladami św. Szarbela błogosławi Maryja.

O. Szarbel zgodnie z regułą upadł na kolana i wyjaśniał: „Wybacz mi w imię Chrystusa! Nic nie wiedziałem o zakazie, późno wróciłem z pola i kończę odmawiać brewiarz”. Wtedy nadszedł Saba, myśląc, że całe zajście to z jego powodu, i przyznał się do żartu. Przeor zgasił lampkę, następnie chciał ją zapalić, ale przecież woda się nie pali... Gdy poproszony o zapalenie lampy o. Szarbel przyłożył ogień, płomień się jednak pojawił. Historia obiegła cały klasztor i niebawem przeor powiedział do o. Szarbela: „Jeśli chcesz zamieszkać w pustelni, nie mam nic przeciwko temu”. Wtedy o. Szarbel odrzekł: „Moje pragnienie, a polecenie ojca przeora to dwie różne sprawy”. Na te słowa przeor rzekł: „Idź”.

Tak rozpoczyna się trzeci okres życia św. Szarbela, który będzie trwał kolejne 23 lata. Natomiast cud lamki oliwnej już na zawsze zwiąże się z historią działania św. Szarbela. Obecnie podczas błogosławienia oleju św. Szarbela odmawia się maronicką modlitwę: „Spraw, by nie zabrakło podobnych do Szarbela, którzy poświęcają Ci swoje życie dla zbawienia całego świata. Niech jego przykład promieniuje na cały świat, aby zgromadzić ludzi w miłości i pokoju, przyciągnąć ich do prawdziwej wiary i leczyć w Twoje imię ich choroby przez ten olej błogosławiony jego świętymi relikwiami”.

WIESŁAWA DĄBROWSKA-MACURA

Ścieżką, którą Szarbel schodził z pustelni do wyłaniającego się zza drzew klasztoru, dziś wędruje wielu pielgrzymów.

Cud światła nad grobem

W Wigilię Bożego Narodzenia 1898 r. po kilkudniowej agonii o. Szarbela mnisi włożyli w jego ręce krzyż, który towarzyszył mu przez lata w duchowej walce, zamknęli jego oczy i powiedzieli: „Umarł święty”. Ze względu na święta spieszono się z pogrzebem. Droga pomiędzy pustelnią a klasztorem była zasypana śniegiem. Jeden z ojców wspominał: „Wyruszyliśmy z pustelni. I oto rozstąpiły się nad nami chmury i wyjrzało słońce. Za nami nadal padał śnieg. Kondukt przemieszczał się bez wysiłku i jakichkolwiek trudności, jakby poruszał się po drodze, która wcale nie była śliska. Wszyscy mówili: »To jeden z cudów ojca Szarbela«”. Pogrzeb tego wielkiego świętego był tak skromny jak jego życie. Uczestniczyli w nim tylko mnisi i okoliczni rolnicy.

W noc przed pogrzebem, gdy ciało o. Szarbela znajdowało się w klasztornej kaplicy, brat Elias przyszedł jak zawsze pomodlić się przed Najświętszym Sakramentem. Świece paliły się przed tabernakulum i przy żłóbku. W pewnym momencie zakonnik zobaczył strumień światła, jakby z reflektora, który wydobywał się z tabernakulum, oświetlając twarz zmarłego pustelnika. Ciało Szarbela opromienione światłem chwały eucharystycznej obecności Zmartwychwstałego wyglądało jak żywe.

WIESŁAWA DĄBROWSKA-MACURA

W każdy piątkowy wieczór członkowie Rodziny Świętego Szarbela idą w procesji z Najświętszym Sakramentem z sanktuarium do pustelni.

Już pierwszej nocy, czyli jeszcze w Boże Narodzenie, nad grobem o. Szarbela pojawiło się tajemnicze światło, które było widoczne przez 45 następnych nocy. Można je było zobaczyć również z przeciwległego wzgórza i okazało się tak silne, że oświetlało nawet kopułę kaplicy klasztornej. Półtora miesiąca później, 8 lutego 1899 r., to światło sprowadziło żandarmów szukających jakichś uciekinierów. Kiedy zażądali otwarcia bram klasztoru, usłyszeli, że wszyscy mnisi śpią. „Jak to spaliście, jeśli po wschodniej stronie, w pobliżu bramy, widzieliśmy światło, które zapalało się i gasło?” W odpowiedzi usłyszeli: „Tam, gdzie widzieliście światło, znajduje się cmentarz, na którym spoczywa ojciec Szarbel”. Niebawem wiadomość o tym zjawisku została ogłoszona w gazetach. Sława świętości pustelnika z Annaya obiegła Liban, a nam wskazuje na znaczenie modlitwy za zmarłych: „A światłość wiekuista niechaj im świeci”.

WIESŁAWA DĄBROWSKA-MACURA

Pustelnia w Annayi. W tym kościółku Szarbel spędzał wiele godzin na modlitwie. Dziś proszą go tu o wstawiennictwo jego czciciele.

Cud wypływającej cieczy

Światło nad grobem o. Szarbela sprawiło, że trzeba było przenieść ciało do innego grobu, w głównej nawie kościoła. Mnisi obawiali się, że wierni żądni relikwii mogą wykopać ciało pustelnika. Ponieważ szaty zmarłego były spleśniałe, postanowiono przebrać go w nowe. Wtedy zauważono, że ciało zachowało elastyczność i wydobywa się z niego ciecz o bardzo przyjemnym zapachu. Wyniesiono więc ciało o. Szarbela na dach klasztoru, aby słońce i wiatr je wysuszyły. W małym pomieszczeniu znajdowało się ono od kwietnia do września. Efekt był taki, że oleista ciecz spływała aż po schodach... Następne pochówki i ekshumacje potwierdzały to niezwykłe zjawisko, które trwało przez 67 lat, aż do beatyfikacji o. Szarbela 5 grudnia 1965 r. w Rzymie. Właśnie tej relikwii, umieszczonej na dnie beczki z oliwą, używa się obecnie do błogosławienia oleju św. Szarbela używanego podczas nabożeństw.

Kiedy byłem pierwszy raz w Annaya we wrześniu 2014 r., poczułem osobiście cudowną woń unoszącą się z płótna nasiąkniętego oleistą cieczą z ciała św. Szarbela. Po zakończonym nabożeństwie spotkaliśmy się z przeorem klasztoru o. Charbelem Beirouthym OLM. W pewnym momencie naszej rozmowy wyjął z sejfu szkatułę, a z niej materiał, mówiąc, że pochodzi on z trumny św. Szarbela. Rozłożył go przed nami na stole. Wziąłem materiał do rąk i przybliżyłem do twarzy. Zapachu, który wtedy poczułem, nie da się porównać z niczym. Pamiętam zdziwione miny towarzyszących mi kolegów, uśmiech o. Charbela i szczęście, które uzależnia.

WIESŁAWA DĄBROWSKA-MACURA

Chwila osobistej modlitwy przed wizerunkiem świętego pustelnika.

Cuda uzdrowień

Pierwsze uzdrowienie za przyczyną o. Szarbela miało miejsce w dniu jego śmierci. Do pustelni przyszła kobieta z 12-letnim, niewidomym od urodzenia synem. Chciała prosić pustelnika o modlitwę, ale dowiedziała się, że o. Szarbel niedawno zmarł. Upadła na kolana przy leżącym na posadzce w oratorium pustelni ciałem i modliła się o pomoc. Odeszła z chłopcem, który podziwiał pierwszy raz na własne oczy zimę w Libanie.

Kilka miesięcy później, gdy ciało Szarbela znajdowało się na poddaszu klasztoru, zjawił się ojciec z synem niemym od urodzenia. Ponieważ bardzo nalegał, został wpuszczony do pomieszczenia, gdzie obaj się pomodlili i ucałowali dłoń świętego; schodząc po schodach, chłopiec krzyknął: „Tato, trzymaj mnie mocno”.

Jednak cudem, który sprawił, że sława pustelnika z Libanu obiegła świat, było uzdrowienie Nouhad Al-Chami. Miało to miejsce 22 stycznia 1993 r. 52-letnia kobieta była sparaliżowana i miała nieoperowalnego tętniaka na aorcie szyjnej. Jej stan z medycznego punktu widzenia nie rokował poprawy. Najstarszy syn Saad pojechał do Annaya, aby przy grobie św. Szarbela prosić o uzdrowienie matki. Po powrocie namaścili matkę przywiezionym stamtąd olejem. W nocy Nouhad zobaczyła przy swoim łóżku dwóch mnichów w czarnych habitach. Jeden powiedział: „Jestem Maron, przyszedłem z ojcem Szarbelem, musimy cię zoperować”.

Podeszli do chorej, posadzili na łóżku, a rano obudziła się w zakrwawionej koszuli nocnej, ze śladami po operacji na szyi, gdzie było założonych 12 szwów. Eksperci z Ministerstwa Zdrowia Libanu, którzy badali to zdarzenie, stwierdzili, że nici chirurgiczne pochodzą z XIX w., a operacja wymagała najwyższej precyzji, której nie mogli podjąć się lekarze w szpitalu. Następnego dnia Nouhad o własnych siłach udała się do Annaya, żeby podziękować za cud. Zobaczyła jeszcze raz św. Szarbela przy jego grobie, który powiedział do niej: „Będziesz znakiem dla świata, że Bóg istnieje”. Na pamiątkę tego zdarzenia 22 dnia każdego miesiąca odbywa się procesja z pustelni do sanktuarium św. Szarbela. Do niedawna Nouhad chodziła w niej boso. Obecnie ze względu na wiek uczestniczy tylko we Mszy św., podczas której przynosi dary do ołtarza. Klasztor w Annaya podaje, że ok. 10 proc. uzdrowień przypisywanych św. Szarbelowi dotyczy muzułmanów.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Staś, co dzieci uzdrawia

Agnieszka Huf

Św. Stanisław ma swoją niebiańską specjalizację - szczególnie pomaga dzieciom, także tym jeszcze nienarodzonym. Ale na tym jego działanie się nie kończy.

To było rutynowe USG na początku 8. miesiąca ciąży. Dominika i Kacper Dobkowscy z Góry Kalwarii szli na nie bez żadnych obaw - dotąd mała Esterka rozwijała się pod sercem mamy prawidłowo. - Na jajniku dziecka jest torbiel, ma około 3 cm - usłyszeli niespodziewanie. Ich serca zamarły. Kolejne, bardziej szczegółowe badania w specjalistycznej placówce wyznaczono im dwa tygodnie później. Rozpoczęło się czekanie... i modlitwa.

Młodzi poznali się na Mariankach - Mariańskich Dniach Młodych w Górze Kalwarii, przy grobie św. Stanisława Papczyńskiego. - Ze Stasiem - jak nazywamy św. Stanisława - znaliśmy się od dawna, ale nie było między nami głębokiej przyjaźni. Wszystko zmieniło się, gdy 1,5 miesiąca po ślubie dowiedziałam się, że jestem w ciąży. Obok radości pojawiła się obawa: pochodzę z rodziny, w której było wiele poronień... - opowiada Dominika. „Jedziemy do Stasia” - zarządził Kacper. Była modlitwa w sanktuarium, błogosławieństwo relikwiami. - Do naszych serc powrócił pokój. Dotarło do nas, że niezależnie od tego, ile czasu nasza córka - mieliśmy silne przekonanie, że to dziewczynka - spędzi na tym świecie, na tyle nam jest dana. A my jesteśmy rodzicami już teraz, a nie dopiero po jej urodzeniu - podkreśla Kacper.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Ks. Paweł Naumowicz MIC udziela błogosławieństwa relikwiami świętego.

„Dlaczego nie działasz?”

To zawierzenie z początku ciąży było dla nich jednocześnie początkiem głębokiej przyjaźni ze świętym. Nic dziwnego, iż po niepokojących wieściach to właśnie do niego zaczęli nowennę. - Od o. Edmunda w sanktuarium usłyszałam wówczas dwie rzeczy: że wszystko będzie dobrze i że małej nigdzie się nie spieszy. Tego ostatniego zdania wówczas jeszcze nie rozumiałam - wspomina Dominika. Jednocześnie towarzyszyły im słowa z listu do Tesaloniczan: „W każdym położeniu dziękujcie, nieustannie się módlcie”. Ale kolejne badania przyniosły gorsze wieści - zmiana na jajniku Esterki miała już 7 cm i posiadała strukturę. Oznacza to, że nie była torbielą wypełnioną płynem, która mogłaby się sama wchłonąć, ale była guzem nowotworowym. Okazało się też, iż dziewczynka w łonie mamy przestała rosnąć, co było bardzo niepokojącym objawem. - Modliłam się, starałam się być dobrej myśli, ale miałam kryzys. „Tak ci zaufałam, a ty co? Dlaczego nie działasz?” - płakałam przed Stasiem. To była trudna próba - przyznaje Dominika.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Jeden z licznych relikwiarzy św. Stanisława Papczyńskiego.

Lekarze podjęli decyzję: rozwiążą ciążę przed terminem za pomocą cesarskiego cięcia, a malutka krótko po urodzeniu zostanie zoperowana. Termin przyjęcia do szpitala wyznaczono na poniedziałek. W poprzedzający go weekend w Górze Kalwarii odbywały się Marianki, na których Dobkowscy mieli podzielić się swoim świadectwem przyjaźni ze Stasiem. - Głosiliśmy to świadectwo w momencie największej próby wiary. Mówiliśmy o działaniu o. Papczyńskiego, gdy nie wiedzieliśmy, co będzie z naszą córeczką. Na koniec poprosiliśmy młodych o modlitwę, to było bardzo wzruszające przeżycie - wspomina kobieta.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

W tym niewielkim kościele modlił się przyszły święty.

No nie ma!

- Skoro czekaliśmy na cud, to uznałem, że trzeba działać wbrew ludzkiej logice, myśląc po Bożemu - opowiada Kacper. Dlatego jadąc w poniedziałek do szpitala, nie zabrali torby porodowej, choć w planach było cesarskie cięcie.

- W szpitalu obowiązywały jeszcze niektóre ograniczenia covidowe, dlatego weszłam sama. Profesor najpierw ustalił termin cięcia i operacji Estery, a potem przyłożył mi do brzucha głowicę USG. Kiedy po chwili zapytał: „To była lewa strona, tak?”, uśmiechnęłam się pod maseczką. Już wiedziałam, że cud się wydarzył! - Dominika rozpromienia się przy tych słowach.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Św. Stanisław ciężko chorował - może dlatego tak dobrze rozumie cierpiących.

Po 40 minutach lekarz zakończył badanie słowami: „No nie ma!”. W dokumentacji zapisał: zmiana niewidoczna, powód nieznany. Esterka urodziła się 31 maja 2023 roku, po pełnych 9 miesiącach ciąży. Wtedy dla Dobkowskich jasne stały się słowa o. Edmunda: „Jej się nigdzie nie spieszy”. Po urodzeniu przeprowadzono badanie USG, które potwierdziło, iż dziewczynka jest zdrowa. Dziś Estera Stanisława jest rezolutną dziewczynką i dumną starszą siostrą - trzy tygodnie temu na świat przyszła Anielka.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Kacper i Dominika Dobkowscy z córkami: cudownie uzdrowioną Esterką i maleńką Anielą.

Opatrzność w testamencie

- Kiedy o. Stanisław opuścił zakon pijarów i założył w 1670 roku Zgromadzenie Księży Marianów Niepokalanego Poczęcia NMP, Rzeczpospolita targana była wojnami ze Szwecją, Rosją czy Kozakami. Szacuje się, że populacja Polski spadła wtedy z 11 do 6 mln, bez utraty terytoriów! Dlatego wśród celów swojego zgromadzenia, oprócz szerzenia kultu Niepokalanego Poczęcia Maryi - a działo się to prawie 200 lat przed ogłoszeniem dogmatu! - postawił prowadzenie ludzi do świętości i modlitwę za zmarłych, szczególnie w wyniku wojen i zarazy - opowiada o. Paweł Naumowicz MIC, kustosz sanktuarium św. Stanisława Papczyńskiego w Górze Kalwarii.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Klasztor marianów otoczony jest sporym parkiem.

Miasteczko zbudowane na planie krzyża powstało w XVII wieku, kiedy biskup poznański - Warszawa podlegała wówczas pod tę stolicę biskupią - zakupił niewielką wioskę Góra, aby wybudować w niej mazowiecką kalwarię, na wzór Kalwarii Zebrzydowskiej. W Nowej Jerozolimie, bo taką nazwę otrzymała wraz z nadaniem praw miejskich, znajdowało się sześć klasztorów, m.in. pijarski i dominikański. Swój dom mieli też marianie - to z tym miejscem swoje życie związał o. Stanisław. - Kiedy biskup zbliżał się do kresu życia, wezwał przełożonych klasztorów z Nowej Jerozolimy, aby dać im swój spadek. O. Stanisław wszedł do hierarchy jako ostatni. Biskup stwierdził, że rozdał już wszystko, więc marianom zapisuje w testamencie Bożą Opatrzność. O. Stanisław wziął słowa biskupa poważnie i przekazał braciom, że odtąd oddają się w pełni Opatrzności. Dziś po zakonach, które otrzymały od biskupa materialne dary, nie ma już w Górze Kalwarii śladu, marianie pozostali. To dowód na to, że inwestycja w Bożą Opatrzność jest najbardziej opłacalna, choć z długim terminem zwrotu - śmieje się o. Paweł.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

W klasztorze znajduje się muzeum, poświęcone patronowi tego miejsca.

- Jako młody chłopak Stanisław poważnie zachorował, cierpiał przez wiele miesięcy. Został uzdrowiony, ale po doświadczeniu choroby pozostało w nim dużo współczucia i zrozumienia dla cierpiących - opowiada kustosz. Już za życia o. Papczyńskiego nie brakowało dowodów cudów, które działy się za jego wstawiennictwem. Najbardziej spektakularne jest wskrzeszenie dziecka, którego matka toczyła z zakonnikiem wiele sporów. Dziecko zachorowało i zmarło. Jego ciało przywieziono do klasztoru i położono przed ołtarzem św. Rafała Archanioła, przy którym o. Stanisław sprawował Eucharystię. W momencie Przeistoczenia dziecko ożyło i w pełnym zdrowiu wróciło do matki. Do o. Stanisława przynoszono także wielu chorych, nad którymi modlił się słowami: „Imię i Krzyż naszego Pana Jezusa Chrystusa niech ci dadzą zdrowie duszy i ciała. Amen”. Do dziś marianie, błogosławiąc relikwiami swojego założyciela, modlą się w ten sposób.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Barbara Wetesko o cudach św. Stanisława może opowiadać godzinami.

Stosy świadectw

Ojciec Papczyński najbardziej znany jest z wypraszania poczęć i uzdrawiania dzieci, także tych w łonach matek. Ma to związek ze stosowaną przez niego „taktyką” - kiedy matki przynosiły mu chore dzieci, zabierał je do kościoła i modlił się, następnie oddawał zupełnie zdrowe, mówiąc: „Zabierz swoje dziecko, bo zaiste jak było zdrowe, to i jest zdrowe”, zabraniając im mówić, że dzieci trapiła poważna choroba. Do sanktuarium przybywają też rodziny, w których dzieci czy młodzież mają problemy z nauką, bo takowe miał i sam mały Staś - długo nie umiał nauczyć się alfabetu, co dokonało się ostatecznie nagle, jednego dnia.

O. Stanisław Papczyński zmarł w opinii świętości, jednak ze względu na burzliwe losy Polski wyniesienia na ołtarze doczekał się niedawno - beatyfikowany został w 2007, a kanonizowany w 2016 roku. W białym sarkofagu, znajdującym się tuż obok ołtarza, wykuty jest otwór, przez który można włożyć rękę i dotknąć trumny świętego.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Do św. Stanisława wierni przybywają nie tylko po wielkie cuda. Przychodzą i zawierzają mu swoje rodziny, swoją codzienność.

Dziś niewielkie sanktuarium tętni życiem. Codzienna Eucharystia, mimo że sprawowana w samo południe, gromadzi wiele osób. Sobotnie nabożeństwa - Msze z modlitwą o uzdrowienie i uwolnienie, o poczęcia czy szczęśliwe porody - przyciągają setki wiernych. Potem marianie czytają świadectwa. „Kuzyn powrócił do zdrowia po wylewie krwi do mózgu, gdzie lekarze nie dawali żadnych szans na przeżycie”. „Po roku modlitw zaszłam w upragnioną ciążę”. „Po wielu latach uzależnienia od alkoholu doznałam uzdrowienia. Jestem trzeźwa 8 lat”. „Mam 23 lata. Usłyszałam diagnozę nieuleczalnego nowotworu, dawano mi 3 miesiące życia. 23 dni po modlitwie u stóp o. Papczyńskiego usłyszałam, że jestem zdrowa”.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Św. Stanisław błogosławił chorych słowami: „Imię i Krzyż naszego Pana Jezusa Chrystusa niech ci dadzą zdrowie duszy i ciała. Amen”.

- Sama złożyłam chyba pięć świadectw, a mogłabym pewnie więcej - opowiada Barbara Wetesko. Ta emerytowana nauczycielka i dyrektor szkoły od lat ma ogromne nabożeństwo do św. Stanisława. Kiedy tylko ktoś poprosi ją o modlitwę, natychmiast zaczyna szturmować swojego świętego przyjaciela. - Modliłam się za Piotrusia, który, będąc uczniem podstawówki, zachorował poważnie na serce. Miał kilka interwencji chirurgicznych, ale nic nie pomagało. Chłopiec był słaby, nie mógł się ruszać. W planach była kolejna, niebezpieczna operacja. Bardzo prosiłam o. Stanisława w jego intencji. Do operacji nie doszło, Piotrek jest zupełnie zdrowy. Chodzi do liceum i uprawia sport, bierze udział w zawodach - opowiada. I wymienia dalej: wujek 50 lat nie był u spowiedzi; po modlitwie do św. Stanisława pojednał się z Bogiem na dzień przed śmiercią. Inna bliska mi osoba nie spowiadała się 30 lat, do jej pojednania z Bogiem i Komunii doszło właśnie tutaj, w sanktuarium. Św. Stanisław doprowadził mnie też do spotkania z człowiekiem, który przed laty wyrządził mi krzywdę. Wybaczyłam mu, ale on o tym nie wiedział. Po wielu latach zupełnym przypadkiem spotkaliśmy się właśnie tutaj, padliśmy sobie w ramiona - wspomina Barbara.

Nie tylko cuda

- O. Stanisław mówił zawsze, że równie ważne - a nawet ważniejsze - niż zdrowie ciała jest uzdrowienie duszy. Dlatego dla mnie istotne są świadectwa cudów i uzdrowień, ale równie ważne jest, że często słucham tu spowiedzi po 30, 40 latach... Dzieje się dużo cudów, których nie widać, bo dotyczą ludzkich serc - opowiada o. Paweł.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Irena Kaczyńska z Wojtusiem i zdjęciem zmarłej Anielki.

Ale do św. Stanisława wierni przybywają nie tylko po wielkie cuda. Przychodzą i zawierzają mu swoje rodziny, swoją codzienność. Irena i Maciej Kaczyńscy są rodzicami szóstki dzieci - Anielka, czwarta z nich, urodziła się z wadą letalną i żyła tylko tydzień, a najmłodsza córeczka rozwija się jeszcze pod sercem mamy. - Świecę z wizerunkiem o. Papczyńskiego dostałam od mojej mamy. Stała w kredensie, nie chciałam zapalać jej przy byle okazji. Kiedy Anielka odeszła, poczułam, że to jest ten moment: zapaliłam świecę i razem z bliskimi modliliśmy się przy niej. Kiedy parę lat później zaczęłam podejrzewać, że mogę być w ciąży, oprócz radości pojawił się lęk, czy nie powtórzy się historia z Anielką. Pojechałam do o. Papczyńskiego, aby zawierzyć mu moje dzieciątko. Po modlitwie wrócił pokój serca. Urodził się Wojtuś, który dziś ma 15 miesięcy. Często proszę o. Papczyńskiego o opiekę nad moją dużą rodziną. Nigdy mnie nie zawiódł - opowiada Irena.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Ksiądz Jerzy uzdrawia na antypodach

Ewa K. Czaczkowska

- To, że żyję, jest cudem. Wyzdrowiałam wbrew wszelkim prognozom lekarzy. Uzdrowienie zawdzięczam modlitwie za wstawiennictwem bł. ks. Jerzego Popiełuszki - mówi Maria Zappia z Sydney.

PAWEL TERLIKOWSKI /FORUM

W tym roku minie 15 lat od beatyfikacji ks. Jerzego Popiełuszki. 6 czerwca 2010 roku został on ogłoszony błogosławionym jako męczennik, co oznacza, że nie było konieczności badania i uznania przez Kościół cudu za jego wstawiennictwem. Do kanonizacji taki cud jest konieczny. Do Biura Postulacji bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Warszawie spływają informacje o łaskach, a także domniemanych cudach, które mogły się zdarzyć za przyczyną ks. Jerzego. Jedno ze świadectw, wraz z dokumentacją medyczną, złożyła Maria Zappia, nauczycielka z paulińskiej parafii św. Gertrudy w Smithfield-Sydney w Australii. Było to w styczniu 2024 roku. Wtedy też poznałam Marię, która opowiedziała mi swoją historię. Australijka przyjechała wówczas do grobu ks. Jerzego Popiełuszki, by podziękować za uzdrowienie i prosić o kanonizację polskiego kapłana męczennika. Była tu też 19 października ub. roku, w 40. rocznicę porwania i śmierci ks. Popiełuszki. - Podczas pierwszego pobytu w sanktuarium, a było to w kwietniu 2023 roku, złożyłam przysięgę, że jeśli będę żyła w 40. rocznicę śmierci ks. Jerzego, to przyjadę, by tego dnia przy jego grobie uczestniczyć w uroczystej Eucharystii. Chciałam w ten sposób osobiście podziękować Bogu, bo wiem, że tu, w kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie, zaczęło się moje uzdrowienie.

Nie rozumiem, dlaczego żyjesz

Śmiertelną chorobę zdiagnozowano u 66-letniej Marii Zappii w grudniu 2022 roku, przy okazji badań gastrologicznych. W czasie przygotowań do badania w narkozie w prywatnym szpitalu St. George (czyli św. Jerzego, tę zbieżność Maria zauważyła post factum) anestezjolog zaniepokoiła się niskim poziomem tlenu w płucach pacjentki. Kobiecie zlecono wykonanie serii szczegółowych badań. Po wyniki zgłosiła się dzień przed Wigilią, 23 grudnia 2022 roku, do lekarza rodzinnego dr. Josepha P. Nicholasa, który znał Marię i jej rodzinę od ponad czterdziestu lat. - Mój lekarz - relacjonuje kobieta - powiedział ze łzami w oczach: „Masz przewlekłą zatorowość płucną. Zwykle stwierdza się to po śmierci, w czasie sekcji zwłok. Ty - widzę, że siedzisz i oddychasz, i nadal żyjesz, ale nie rozumiem, dlaczego. Nie umiem tego wyjaśnić. Nigdy wcześniej czegoś takiego nie widziałem”.

Badania wykazały w prawym płucu kilka skrzepów, a w lewym „zbyt wiele, by je zliczyć” - jak określił lekarz.

Doktor Nicholas przepisał pacjentce leki rozrzedzające krew, które miały zapobiec tworzeniu się nowych skrzepów, ale nie mogły rozpuścić istniejących. Wypisał też skierowanie do specjalisty chorób płuc dr. Stevena Parsonsa. A na koniec wizyty poradził, aby uporządkowała dokumenty i zrobiła to, na co do tej pory nie miała czasu, gdyż zostało jej nie więcej niż trzy miesiące życia. - Byłam zdruzgotana. Czułam, że pogrążam się w ciemnościach. Po pierwszym szoku zdecydowałam się oddać się Jezusowi i Mu zaufać - opowiada Maria.

Australijka modliła się, a jednocześnie, idąc za radą lekarza dr. Nicholasa, rozpoczęła przygotowania do zbliżającej się śmierci. Wcześniej postanowiła jeszcze zrealizować swoje marzenie i pojechała z pielgrzymką do Ziemi Świętej.

Z Sydney na Ĺ»oliborz

2 lutego 2023 roku, w święto Ofiarowania Pańskiego, Maria, od lat mocno zaangażowana w życie swojej parafii, uczestniczyła w święceniach kapłańskich pochodzącego z niej ks. Adama Carlowa. Poznała wówczas kleryka Victora Atuhurę (Araali) z Ugandy, który uczył się w seminarium diecezji Parramatta w Sydney. Odkąd Victor dowiedział się o terminalnej chorobie Marii, towarzyszył jej modlitwą, odwiedzał w domu, wspierał duchowo.

Minęły trzy miesiące od złowieszczej diagnozy. Maria żyła. Ale właśnie tego dnia, 23 marca 2023 roku, pulmonolog poinformował ją o kolejnej chorobie: rozedmie płuc. Nieco wcześniej kardiolog oznajmił po serii badań, że ma groźną dla życia blokadę serca. - Trzy poważne choroby w ciągu trzech miesięcy. Płakałam, szlochałam, trudno mi było z tym się pogodzić - opowiada Maria. I wtedy, a było to 26 marca 2023 roku, Victor Atuhura zasugerował Marii, aby modliła się o uzdrowienie, wzywając pomocy bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Dał jej modlitwę dziękczynną za wstawiennictwem bł. ks. Jerzego. Pożyczył też relikwie drugiego stopnia, przykazując, że jeżeli będzie umierać, to przed śmiercią ma zostawić pisemną dyspozycję, by relikwie zwrócono Victorowi. Ona nie chciała się do tego zobowiązywać, bo przecież po śmierci nie będzie miała kontroli nad relikwiami, ale Victor zaryzykował. - Od tego dnia, 26 marca 2023 roku, codziennie odmawiam modlitwę dziękczynną do bł. ks. Popiełuszki - wyznaje Maria Zappia, która wcześniej właściwie nic nie wiedziała o tym polskim męczenniku.

ARCHIWUM PRYWATNE

W 40. rocznicę śmierci ks. Jerzego Maria Zappia przy jego grobie dziękowała za uzdrowienie, a w zwiedzaniu poświęconego mu muzeum towarzyszył jej Józef Popiełuszko, brat męczennika.

Victor zasugerował też Marii wyjazd do Warszawy, do grobu ks. Jerzego. Przed otrzymaniem relikwii planowała pielgrzymkę do Medjugorja, lecz nie udało się jej znaleźć dogodnego połączenia. Bez trudu natomiast kupiła bilet na lot do Warszawy, przez Dubaj i Rzym.

Kilkunastoosobowa rodzina Marii - mąż, córka i syn z rodzinami - odradzali jej tak daleką podróż. - Mówili, że postradałam zmysły i szukam niemożliwego w sytuacji, gdy lekarze powiedzieli mi nie tak dawno, że zostały mi tylko trzy miesiące życia. Twierdzili, że oszalałam, wyjeżdżając do Warszawy tylko dlatego, że otrzymałam relikwie bł. Jerzego od kleryka, którego poznałam dwa miesiące wcześniej.

Marii wystarczyło energii i spontaniczności, prawdopodobnie odziedziczonej po włoskich rodzicach-emigrantach, by zrealizować podjęte postanowienie. Niezrażona uwagami rodziny, 9 kwietnia 2023 roku, w Niedzielę Wielkanocną rano, wsiadła na pokład samolotu, by dwa dni później znaleźć się na drugiej półkuli, w Warszawie. - 12 kwietnia przyszłam do kościoła św. Stanisława Kostki na Mszę św. o godzinie dziewiątej. W chwili, gdy na rozpoczęcie Eucharystii ksiądz zrobił znak krzyża, z nosa wypłynął mi wielki skrzep krwi. Wierzę, że to był znak otrzymanej łaski - opowiada.

Maria przez kilka kolejnych dni, do 20 kwietnia, codziennie uczestniczyła w Mszy św. w kościele na Ĺ»oliborzu. Modliła się przy grobie ks. Jerzego, zwiedziła poświęcone mu muzeum, była w Ośrodku Dokumentacji Ĺ»ycia i Kultu bł. ks. Jerzego Popiełuszki. W księgarni kupiła pozycje o ks. Jerzym w języku angielskim. I codziennie, przez cały czas pobytu, czyściła nos z sączącej się krwi.

Nie ma blokad, nie ma zatorów

Natychmiast po powrocie do Sydney Maria poddała się zaplanowanym wcześniej badaniom kardiologicznym. „Cokolwiek jadłaś i cokolwiek robiłaś w ciągu ostatnich kilku miesięcy, rób to dalej! Blokad już nie ma” - stwierdził kardiolog Devan Parikh. Ona wiedziała, czyja to zasługa: - To był dar, łaska Boża otrzymana za wstawiennictwem bł. ks. Jerzego Popiełuszki.

Na kompleksowe badania płuc musiała czekać do grudnia 2024 roku. Maria pokazuje mi kopie wyników badań i najważniejsze stwierdzenie, podpisane przez lekarza dr. Erica Brechera: „Brak dowodów na zatorowość płucną”. Doktor Nicholas w oświadczeniu przesłanym w lutym 2024 roku do Biura Postulacji bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Warszawie napisał: „Wierzę, że modlitwy Marii i jej wiara we wstawiennictwo ks. Jerzego Popiełuszki podczas wizyt w kościele w Polsce miały znaczący wpływ na jej powrót do zdrowia. Wydaje się, że standardowe konwencjonalne leczenie nie przyniosło żadnego wymiernego sukcesu”.

Zdaniem kilku lekarzy Maria Zappia od dwóch lat nie powinna żyć. A żyje i czuje się dobrze. Jej płuca są zupełnie czyste. Nie ma w nich skrzepów krwi. Nie ma też oznak rozedmy. Kobieta prowadzi normalne, codzienne życie. Dużo pracuje - uczy w technikum, jest wolontariuszką, udziela się w parafii. I opowiada o ks. Jerzym Popiełuszce, rozdaje anglojęzyczne broszury i książki o błogosławionym zakupione w Polsce. Szerzenie wiedzy o życiu i śmierci kapłana uważa za swoją misję. - To, że nadal żyję, jest cudem. Ĺ»yję wbrew prognozom medycyny, wbrew diagnozom lekarzy. Zaufałam Bogu i wierzę, że ma On dla mnie inny plan. Nie wiem, jaki to plan, ale jestem gotowa podążać drogą, którą Bóg dla mnie przygotował - Maria Zappia kończy opowieść o swojej chorobie i uzdrowieniu. Poinformowała o nim proboszcza parafii św. Gertrudy oraz abp. Anthony'ego Fishera OP, metropolitę Sydney. A Victor Atuhur pożyczone Marii relikwie ks. Jerzego odzyskał.

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Lucia. Nasza mała księżniczka

Judyta Syrek

„Sens życia znajduje się w sercu” - to zdanie napisała na karteczce mała Lucia, zanim odeszła. Po pewnym czasie jej słowa stały się impulsem do przemiany życia najbliższej rodziny i tysięcy dzieci w różnych częściach świata.

ZASOBY INTERNETU

Lucia Fiocchetti nazywana była przez rodzinę „małą księżniczką”, „małą z naszego domu”. Była ujmująca i pełna temperamentu. Uśmiechem zmieniała świat, który ją otaczał. Wychowywała się w sąsiedztwie dwóch świętych kobiet: św. Magdaleny Cansoni, arystokratki z Wenecji, założycielki sióstr kanosjanek, oraz św. Józefiny Bakhity z Sudanu, która została porwana jako dziecko i sprzedana jako niewolnica. W swojej dorosłej historii Bakhita z pomocą włoskiego konsula trafiła do Włoch. Do końca życia mieszkała w klasztorze w Schio i spełniała tu swoje marzenia o byciu zakonnicą. Posługiwała między innymi jako furtianka w klasztorze sióstr kanosjanek, w którym mieściły się przedszkole i szkoła. Ponad pół wieku później Lucia uczęszczała do tych placówek. Słowo „sąsiedztwo” nie odnosi się więc do bezpośredniej znajomości, bo każda z nich żyła w innym czasie, ale pamięć o św. Magdalenie, św. Józefinie i Lucii promieniuje na kolejne pokolenia z małego miasteczka położonego malowniczo u podnóża Dolomitów, w regionie Wenecji Euganejskiej.

Rodzina

Lucia urodziła się 18 sierpnia 1997 roku w Schio, we wspomnienie św. Heleny, dlatego została nazwana Lucia, Maria, Helena. Mama Pia Clementi, prawniczka, i tato Fabio Fiocchetti, pracownik bankowy, pamiętają ten dzień bardzo dobrze. Lucia była najmłodszym z czwórki ich dzieci. Wcześniej urodzili się córka Federica oraz dwóch synów - Francesco i Filippo.

Mieszkańcy Schio znali i cenili całą rodzinę od pokoleń. Pia działała we władzach miasta. Ale nie tylko społeczne zaangażowanie było doceniane przez miejscowych. W czasach ponapoleońskich pradziadek Lucii ocalił kamienny, romański kościół z przełomu X i XI wieku przed zniszczeniem, wykupił go i udostępnił dla wiernych. Do dzisiaj należy on do rodziny Fiocchetti i od czasu do czasu odprawiane są w nim Msze św. i nabożeństwa. To właśnie tutaj, w kościele, pod wezwaniem św. Marcina, 28 września Lucia została ochrzczona przez polskiego kapłana ks. Arkadiusza Noconia, który poznał tę rodzinę w czasie rzymskich studiów.

ISTOCKPHOTO

Dziewczynka dorastała w dobrej atmosferze wielopokoleniowego domu. Kochała przyrodę, spacerowała i podróżowała z rodziną. Tańczyła, brała lekcje śpiewu i grała w miejscowej orkiestrze. - Była ciekawa życia i nie bała się wchodzić w relacje z innymi, uwielbiała poznawać ludzi - mówi ks. Arkadiusz. Wspomina też, że kiedy wszyscy przyjechali do Polski, Lucia miała około czterech lat, zachwycała polskich przyjaciół perlistym śmiechem i swoją śmiałością.

Potrafiła również nadawać nowy sens miejscom, które kojarzą się z trudną historią. Takim miejscem było Auschwitz. Wszyscy chcieli tam pojechać. Lucia ze względu na wiek nie mogła wejść na projekcję filmu. Ksiądz Arkadiusz został więc z nią na zewnątrz. - Była wiosna i pojawiły się już pierwsze kwiaty. Zaproponowałem Lucii, by zrobiła bukiecik dla swojej mamy. Staliśmy obok kolczastego drutu i Lucia zaczęła je zrywać... Obraz tej małej dziewczynki, zrywającej kwiaty w miejscu, w którym dzieci doświadczyły dramatu, nadał inny sens temu miejscu, dał nadzieję, że okrutna historia z przeszłości już się nie powtórzy.

Do ostatniej chwili

W lipcu 2006 roku cała rodzina spędzała czas w rezydencji w Padenghe nad jeziorem Garda (Brescia). To miejsce jest kompleksem domków letniskowych, przy których znajduje się basen. Lucia uwielbiała zabawy w basenie: wrzucała do  wody zabawki i wyławiała je. A pływaczką była znakomitą: w rodzinie nazwano ją pesciolino (rybka). Za każdym razem, kiedy wypływała na powierzchnię, śmiała się z mamą i rodzeństwem, którzy nie spuszczali jej z oka w czasie tej zabawy. Przy ostatnim nurkowaniu podpłynęła blisko niezabezpieczonego otworu rotującego wodę (ktoś wyciągnął z niego w nocy metalową kratkę).

Wir zassał jej rękę i uwięził pod powierzchnią wody. Pia wskoczyła natychmiast do basenu, byratować córkę. Próbowała wyszarpać ją z wiru. Z pomocą ruszyli też bracia. Długi czas walczyli o uratowanie Lucii. Ktoś z obsługi basenu wyłączył motor filtrujący wodę. To pomogło wydostać dziecko na powierzchnię. Wezwano helikopter z pobliskiego szpitala. Jednak oddech Lucii zatrzymał się na zawsze. Był 15 lipca 2006 roku. Lucia odeszła w obecności mamy i rodzeństwa. Miała osiem lat. - Niewyrażalny ból, doświadczenie, które niszczy człowieka wewnętrznie - tak nazwała ten moment Pia. - Nie chciałam nikomu patrzeć w twarz, nie chciałam z nikim rozmawiać. Chciałam się zabić, zniknąć, przestać istnieć.

- Wieczorem dowiedziałem się od znajomego księdza o śmierci Lucii - mówi ks. Arkadiusz. - Nie mogłem zasnąć. O 4.00 nad ranem przyszedł SMS od Pii: „Chcemy, żebyś Ty poprowadził pogrzeb”.

W takich chwilach najtrudniej jest dobrać słowa. Lucię żegnało całe miasto. Potężny kościół parafialny wypełniony był po brzegi: przyszły dzieci ze szkoły i przedszkola. Ksiądz Arkadiusz oparł swoją homilię na fragmencie, który jest czytany w Święto Młodzianków, przedstawiający Rachel po stracie dziecka i jej słowa, że nie chce być pocieszana, bo ból, który przeżywa, jest tak duży, że nawet pociecha uwiera. Te słowa opisywały stan matki Lucii, ojca, braci, siostry.

W pamięci zostało wiele momentów z ostatnich chwil pożegnania. - Ale najbardziej został mi w pamięci obraz Pii, Fabia i trójki ich dzieci, którzy na końcu Mszy podeszli do ołtarza, odwrócili się do zebranego tłumu, objęli się wszyscy ramionami i Pia zaczęła mówić: „Kiedy umiera mąż, żona zostaje wdową. Kiedy dzieci tracą rodziców, zostają sierotami. Kiedy matka traci dziecko, to nawet słownik nie wie, jak to określić. Nie ma określenia dla rodziców, którzy tracą dziecko”.

W ostatnich słowach Pia zwróciła się do białej trumny z ciałem Lucii i z największym bólem powiedziała: „Droga Lucio, wszyscy mamy nadzieję, że w tym ostatnim momencie, kiedy próbowaliśmy cię wydobyć z basenu, czułaś, jak bardzo cię kochaliśmy”.

Tajemnicze serce

Czas żałoby był długi. Ciągle ktoś przychodził na jej grób. Jednego dnia rodzina Lucii zauważyła, że na płycie nagrobnej pojawiło się serce. Bardzo wyraźne. Poszli więc zapytać administratora cmentarza, kto je zrobił. Administrator o niczym nie widział. Płyta została poddana ekspertyzie. Okazało się, że serce nie zostało wykute, namalowane ani wypalone jakąś substancją, tylko... nastąpiło naturalne przebarwienie kamienia! To była wiadomość dla rodziny, że Lucia daje znak, by jej odejście otworzyło ich serca na miłość.

Jej pokora, prostota, uśmiech, ciepły głos zdobyły serca mieszkańców Schio. Tak mówiono o św. Józefinie Bakhicie. Tak mówiono także o Lucii. Pogrzeb Bakhity poruszył całe Schio. Pogrzeb Lucii również. Ale bliskość świętych nie zawsze daje pocieszenie tym, którzy są pogrążeni w bólu. Pia, podobnie jak Rachel z homilii ks. Arkadiusza, odbierała każde słowo jako uwierające. Jednego dnia, kiedy przeglądała pamiętnik Lucii, znalazła małą kartkę, na której było napisane: „Sens życia dla wszystkich znajduje się w naszych sercach”. Dziwne zdanie - pomyślała - niezrozumiałe, jeśli napisane zostało przez dziewczynkę, która miała osiem lat.

Jednak to zdanie było pierwszym, które zmieniło ból w refleksję. Zaczęła robić porządki. Zaglądając do własnych szuflad, znalazła rysunek Lucii, który wykonała dla rodziców. To było serce zanurzone w falach wody. Rysunek był podpisany: „Mamo i Tato, kocham was bardzo”. - Kiedy zobaczyłam ten rysunek, poczułam, jakby moja córka wzięła mnie za rękę, mówiąc: zostaw ból i twoje poczucie winy. Ĺ»ycie musi toczyć się dalej. Miłość przywraca do życia. Sprawia, że łzy zamieniły się w drogocenne źródła wody - mówi Pia. - Miłość nigdy nie umiera. Miłość pokonuje śmierć.

ZASOBY INTERNETU

Pewnego dnia na płycie na grobie Lucii „pojawiło się” serce. Stało się to w wyniku naturalnego przebarwienia się kamienia. To była wiadomość dla rodziny, że Lucia daje znak, by jej odejście otworzyło ich serca na miłość.

Życie dla innych

- Przestałam walczyć ze wspomnieniami i zaczęłam żyć na nowo. Miłość, którą otrzymaliśmy, nie może umrzeć, musimy inaczej ułożyć życie. Strata to amputacja, która pozostaje, ból nigdy nie ustępuje. Ale ci, którzy przeszli przez nasze życie, przekazują nam przesłanie miłości, zmuszając nas do ponownego życia.

„Musimy mieć serce zdolne do wielkiej miłości” - mawiała założycielka sióstr kanosjanek, św. Magdalena Canossi. Serce Lucii pobudzało i pobudza serca innych - podkreśla mama dziewczynki.

Pia w procesie żałoby zaczęła dostrzegać inicjatywy, które mogłyby zmienić sens całej sytuacji. Dzięki przyjaciółce dowiedziała się, że jeden szpital afrykański chce wybudować studnię, by mieć wodę. Poczuła, że to jest misja, w którą powinni się rodzinnie zaangażować. Za życia Lucii zbierali dla niej kapitał, który miał umożliwić lepszy start w przyszłości. Postanowili te pieniądze przeznaczyć właśnie na budowę studni. - Woda zabrała mi dziecko, teraz woda może dać życie innym dzieciom - pomyślała Pia.

Studnię budowały siostry od św. Magdaleny Canossi. Pia dowiedziała się, że ta suma nie pokryje wszystkich kosztów. To był impuls do założenia fundacji, która została nazwana „Serce Łucji”. Dzięki zebranym przez fundację środkom wybudowano już 120 studni na całym świecie. Tysiące dzieci w Afryce i Azji mają wodę, która daje im uśmiech i życie.

Nie jest to jedyna inicjatywa, która wypływa z serca Lucii i jej rodziny i porusza serca innych. Pia i Fabio organizują dwa koncerty w ciągu roku - 15 lipca lub 18 sierpnia i 13 grudnia - w których biorą udział wykonawcy nie tylko z Włoch. Grały też zespoły z Polski: Kwartet Gromek i Trąbki Jerycha. W wydarzeniu udział biorą również rodzice, którzy utracili dzieci. Przed każdym koncertem spotykają się na Mszy, a później modlą się wspólnie w ogrodzie oliwnym, gdzie do drzewek są przyczepione karteczki z imionami dzieci, które odeszły. Jest też tam drzewko z imieniem Lucia.

Wiersz autorstwa Pii Clementi - mamy Lucii

Z wody do nieba, jednym tchem,

przed moimi oczami

helikopter szybko znika,

i gonimy go w szalonym wyścigu.

Przed nami zachodzi słońce,

i biegniemy,

desperacko próbując się utrzymać

do ostatniego promienia, który szybko ucieka, zabierając ze sobą życie.

Za nami wschodzi kawałek księżyca

na niebie, które ma kolor jeziora,

kilka godzin i noc jest już głęboka, nawet w naszych sercach,

powrót bez ciebie;

i wciąż towarzyszy nam księżyc, biały i zimny,

jakby twoja mała twarz właśnie odeszła,

usiana gwiazdkami na twarzy i policzkach,

okrągły jak księżyc,

które teraz jest pełne i lśniące, odbija się w wodzie,

które łączy się z tym niebem, które cię powitało.

Ale oddech porusza wody,

a refleksja zamienia się w taniec,

i to jest twój uścisk,

twój śmiech, taniec na trawniku,

twoje zdumienie w poszukiwaniu świetlików,

Twoje szczęście patrząc na gwiazdy i...

przytulałeś mnie szepcząc: mamo, z tobą jest raj!

Gość Extra Gość Niedzielny Nr 01/2025 (11)

Dać wiarę cudom

Barbara Gruszka-Zych

Kiedyś prof. Andrzej Szczeklik, wybitny lekarz i pisarz, podczas wywiadu, zwrócił mi uwagę na moc wiersza irlandzkiego poety Seamusa Heaneya, w którym słyszymy zachętę, żeby „dać wiarę cudom”. To przesłanie towarzyszy mi przez lata pracy dziennikarskiej.

Cuda, których doświadczyli bohaterowie niejednego mojego tekstu, pokazują, że świat nie jest jednowymiarowy. Jak powiedział mi nieżyjący już prof. Szczeklik, człowiek o ścisłym umyśle, a zarazem humanista, nie można zapominać, iż otaczają nas rzeczy niezwykłe, zadziwiające, tajemnicze, na które trzeba się otworzyć.

Rzucić się w wodę

Zacznę od stwierdzenia, które może zabrzmi jak truizm. Ale w ustach znakomitego ginekologa i położnika dr. Przemysława Binkiewicza nabiera dodatkowego znaczenia. Doktor uważa, że każde nowo urodzone dziecko jest cudem. Dlatego rozmowę z nim zatytułowałam kiedyś „Cuda na porodówce”. Bo cudami można nazwać wiele codziennych doświadczeń. Jak powiedziała mi założycielka hospicjum w Wilnie charyzmatyczna s. Michaela Rak: - Cudem jest życie, każdy jego rozpoczynający się dzień.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Stanisława Celińska uznaje za cud, że z dnia na dzień zerwała z alkoholem.

- Niech nikt nie myśli, że Jezus wskrzeszał i uzdrawiał tylko przed dwoma tysiącami lat. On działa i dziś - przekonywała opisywana przeze mnie Ewa Kremiec. Z mężem Adamem po 14 latach oczekiwania zaszła w ciążę. Znajomi dziwili się, skąd będzie to dziecko. „Jak wszystkie - z brzucha” - odpowiadała, sama zszokowana nagłą wiadomością. Jako 19-latka usłyszała od ginekologa: „Dziewczyno, ty masz jajniki jak 60-letnia baba”. - A my z mężem stale modliliśmy się o poczęcie, kończąc słowami: „Panie Boże, zrobisz, co będziesz chciał” - zwierzała mi się. - Trzeba mieć przekonanie, że cokolwiek się będzie działo, Bóg nas nie opuści. Dziś ludziom brakuje takiego „rzucenia się na głęboką wodę”, a wtedy dzieją się cuda.

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

Gloria Maria z rodziacami - cudem przeżyła za sprawą Matki Bożej.

Beata Grzyb, szefowa sekcji polskiej biura pielgrzymkowego w San Giovanni Rotondo, za cudownym wstawiennictwem ojca Pio wyprosiła dwójkę swoich dzieci. Po ślubie przez półtora roku z mężem odwiedzali ginekologów w różnych rejonach Włoch. Poddali się, kiedy kolejny raz usłyszeli, że jest mało prawdopodobne, aby zostali rodzicami. - Przeżyłam szok, kiedy pewien specjalista, do którego pojechaliśmy na północ Włoch, wiedząc, skąd jesteśmy, powiedział: „W waszym przypadku nawet cud ojca Pio nie pomoże!” - opowiadała mi Beata. - Mimo to nie zrezygnowałam z próśb za wstawiennictwem mojego świętego - podkreśliła. Przez osiem lat codziennie modliła się przy sarkofagu z ciałem ojca Pio, prosząc o dziecko. Cztery dni po jego Mszy św. kanonizacyjnej, w czwartek 20 czerwca 2002 r., zobaczyła na teście, że jest w ciąży. Najpierw urodził im się syn Franciszek, a kilka lat później córka Klara.

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

Mama Józefa Skrzeka, Maria, wymodliła mu uzdrowienie.

Gloria Maria

O cudzie za wstawiennictwem św. Jana Pawła II opowiadali mi Joanna i Jacek Wronowie z Częstochowy. - Kiedy dowiedzieliśmy się, że Gloria Maria przestała się rozwijać pod sercem mojej żony Asi, zajmowałem się jedną z największych spraw w historii polskiej policji, zyskiwałem coraz większą renomę - relacjonował Jacek Wrona. - Koledzy wiedzieli, że jestem „fighter”, czyli facet, który walczy. Według badań prof. Jerzego Sikory z Centralnego Szpitala Klinicznego Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach, gdzie trafiła Joanna, u ich córki zdiagnozowano dysmorfizm - jej główka przestała się rozwijać w 21. tygodniu, brzuszek - w 22., ręce - w 23.

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

Paweł Krzemiński wierzy, że jego życie składa się z cudów.

Nie dość, że rozwój był nierównomierny, to w pewnym momencie całkowicie się zahamował. - Żona przed pójściem do szpitala zaczęła sprzątać mieszkanie. Z moich starych dokumentów wypadł obrazek z wizerunkiem i odręczną dedykacją Jana Pawła II: „Z serca błogosławię. Z myślą o chorych. Wawel 1983 r.” - opowiadał. To on zainspirował ich, jak mówił Jacek, do modlitewnej walki za wstawiennictwem Ojca Świętego o uzdrowienie dziecka. Joanna obiecała też Matce Jasnogórskiej, że jeżeli córka przeżyje, to dadzą jej imię Gloria Maria, co znaczy „Chwała Maryi”. - Za pomocą cesarskiego cięcia przyszła na świat w szóstym miesiącu ciąży - wspominał Jacek. - Od położnej usłyszałem, że mam szczęście, bo zdążyłem ją jeszcze zobaczyć żywą. Miała wiele dolegliwości, ale najtragiczniejsze było to, że z powodu braku płynu owodniowego, który wchłaniał się w macicy, nie wykształciły się u niej nerki. Cud miał miejsce po 10, może 20 minutach od urodzenia, bo tyle dawali córce lekarze. Kiedy przyjechałem do szpitala następnego dnia rano, okazało się, że maleńka żyje.

JAKUB SZYMCZUK /FOTO GOŚĆ

Michał Fita - nawrócony za sprawą Wojciecha Kilara.

Spowiedzi u fryzjera

Józef Skrzek, lider zespołu SBB, muzyk, kompozytor, multiinstrumentalista, jest przekonany, że wiara czyni cuda. - Mam na to dziesiątki dowodów - powiedział mi. - Pierwszego doświadczyłem, jako 18-latek, kiedy bardzo chory trafiłem do szpitala w Katowicach-Bogucicach. Nawet mnie nie położono w sali szpitalnej, bo lekarze nie dawali mi szans na przeżycie nocy. Wtedy moja mama przyszła na piechotę z Michałkowic i modliła się całą noc przy moim łóżku. Rano lekarze stwierdzili, że wyzdrowiałem. Pacjenci, którzy to widzieli, a byli niewierzący, tej nocy się nawrócili.

Znakomita aktorka Stanisława Celińska jest przekonana, że siła Boska pomogła jej przestać pić. - Weszłam w ten nałóg bardzo głęboko - przypominała swoje ciężkie lata podczas naszej rozmowy. - To się stało niby mimochodem, bo uzależnienia dotyczą podświadomości. To jest tak jak z miłością - człowiek nie wie, kiedy się zakochuje, a często robi to idiotycznie. Czasem żartuję, że Bóg jest bardzo wygodną instytucją, której można powierzyć nasze sprawy. Tylko trzeba Go do siebie dopuścić. Kiedy jak św. Faustyna powiemy: „Jezu, ufam Tobie”, to poczujemy wsparcie z góry. Poszłam po pomoc do Boga, i z dnia na dzień przestałam pić. Trzeba było wziąć trochę leków na uspokojenie, podleczyć wrzody, ale wyszłam na prostą. Doświadczyłam cudu, żeby o nim świadczyć.

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

Jakub Karłowicz doświadcza cudów także w zakładzie fryzjerskim.

Wspomniana już s. Michaela Rak z wileńskiego hospicjum prawie nikomu nie opowiada historii, jaka jej się zdarzyła z różą kwitnącą na śniegu. Zasuszony kwiat wisi za szkłem blisko hospicyjnej kaplicy pod krzyżem zbitym z desek przywiezionych przez siostrę z domu rodzinnego ks. Sopoćki. Po długim dopytywaniu dowiedziałam się, że wydarzenie miało miejsce po nocy pełnej szarpania się z Panem Bogiem. Narzekała, że nie wspiera jej przy budowie hospicjum dla dzieci. Kiedy rano się ubrała i odsłoniła okno, ujrzała czerwieniejącą na śniegu, świeżo rozkwitłą różę, mimo że na dworze panował mróz - minus 24 stopnie. Dowiedziawszy się o tym, napisałam tekst o zakonnicy, której Pan Bóg posyła róże jako znak, że jej plany się powiodą. Bo niedługo potem s. Michaela znalazła fundusze i wzniosła budynek dziecięcego hospicjum.

Jakub Karłowicz, fryzjer pochodzący z Sejn, przez rok pielgrzymował z plecakiem, gitarą i sprzętem fryzjerskim do sanktuariów maryjnych Europy. Udaną, pełną modlitwy drogę uważa za cud, ale jeszcze bardziej docenia to, co niezwykłego zdarzyło się w salonie fryzjerskim, gdzie jest zatrudniony. - Choć pracuje nas tu czterech, to akurat do mnie zaczęli przychodzić księża na strzyżenie i golenie - opowiadał mi. - Nie byli w koloratkach, ale po krótkiej wymianie zdań orientowałem się, kim są. Rozmawialiśmy głośno na tematy wiary, czemu z zainteresowaniem przysłuchiwali się klienci i koledzy. Mój szef, który w tamtym czasie oddalił się od Pana Boga, obserwując, czym na co dzień żyję, i widząc, jak jego pracowników coraz bardziej wciągają poruszane przeze mnie i księży tematy, stwierdził, że w naszym zakładzie brakuje krzyża. „W miejscach, gdzie dotąd pracowałem, zawsze wieszałem krzyż. Chciałbym, żeby i tu był” - powiedziałem, a on mnie posłuchał. Od tej chwili wiele się tu zmieniło. Co roku zapraszamy księdza, który święci nasz zakład. Trudno zliczyć, ile spowiedzi, zainspirowanych naszymi rozmowami o wierze, odbyło się na zapleczu.

HENRYK PRZONDZIONO /FOTO GOŚĆ

Cuda towarzyszą siostrze Michaeli Rak w posłudze hospicyjnej.

Pokój i oczyszczenie

Pisząc książkę „Takie piękne życie. Portret Wojciecha Kilara”, spotkałam się z opowieściami o duchowych przemianach jej czytelników, które niewątpliwie można nazwać cudami. Dokonały się pod wpływem życia nie tylko wybitnego kompozytora, ale i jego ukochanej żony Barbary z domu Pomianowskiej. Może za jakiś czas będą mogły się przydać w ewentualnym procesie beatyfikacyjnym małżeństwa Kilarów... Po żadnej z moich wcześniejszych publikacji książkowych nie otrzymałam tylu sygnałów od odbiorców, którzy przyznali, że przykład bohatera miał na nich taki wpływ. W związku z promocją książki zostałam zaproszona na rozmowę do radia TOK FM w Warszawie. Prowadzący ją dziennikarz odprowadził mnie na korytarz, choć czekał na niego kolejny rozmówca. - Jestem ateistą - powiedział. - Ale podczas lektury zrozumiałem, że wiara była dla Wojciecha Kilara realną rzeczywistością, i ten fakt nie daje mi spokoju. Nie umiem być tym samym człowiekiem co przedtem.

Dziennikarz i radiowiec Paweł Krzemiński - bohater mojego tekstu „Bóg zmienia pieluchy” - zdecydował się na danie publicznego świadectwa, bo z mojej książki dowiedział się, że kompozytor, tak jak on, nawrócił się, mając 38 lat. - Jeżeli pan Kilar nie wstydził się wyznania błędów z czasów, które zamykał w słowach „wino, kobiety i śpiew”, dlaczego ja miałbym tego nie zrobić, by zapewnić innych, że da się z tego wyjść? - argumentował.

Michał Fita, dyrektor Centrum Kultury i Sportu Tkalnia w Kietrzu, radny Raciborza, muzyk, nie kryje, że nawrócił się pod wpływem muzyki Kilara. - W młodości jego utwory doprowadziły mnie do powrotu do zakopanej gdzieś głęboko wiary - opowiadał mi. - Znajomi pamiętają mnie z tamtego czasu jako antysystemowca i antyklerykała, ubranego w spodnie o różnokolorowych nogawkach. Trafiłem kiedyś na prelekcję o polskich górach prowadzoną przez Krystiana Szczęsnego, który do pokazu slajdów dobrał muzykę Kilara. Tak mnie poruszyła, że spytałem o kompozytora. A dwa tygodnie po spotkaniu od prowadzącego otrzymałem przesyłkę z płytami CD. Był tam też „Angelus”, składający się z powtarzanych fraz „Zdrowaś, Maryjo”. Za sprawą tych kompozycji po latach omijania kościoła poszedłem do spowiedzi i przystąpiłem do Komunii św.

ROMAN KOSZOWSKI /FOTO GOŚĆ

Ewie Kremiec i jej mężowi po 14 latach czekania urodziło się wyproszone dziecko.

Beata Grzyb wielokrotnie była świadkiem, że przybywający do San Giovanni Rotondo pielgrzymi nie zawsze zostają wysłuchani tak, jakby tego chcieli. Kiedyś do Domu Ulgi w Cierpieniu, założonego przez o. Pio, przyjechała trzydziestoparoletnia Ĺ»aneta z Polski. - Nikt w kraju nie chciał operować jej guza mózgu - opowiadała mi Beata. - Byłam jej tłumaczką i towarzyszyłam jej w szpitalu podczas badań. Po tygodniu neurolodzy stwierdzili, że też nie będą jej operować. Bałam się to powiedzieć Ĺ»anecie, ale, o dziwo, chora przyjęła wiadomość ze spokojem. Ze spokojem żegnała się z o. Pio, kupowała z niezrozumiałą dla nas radością drobne pamiątki dla znajomych. Nie wyzdrowiała, ale dostała łaskę wewnętrznego pokoju. Po kilku miesiącach otrzymaliśmy od jej mamy wzruszający list, opisujący, jak godnie i mężnie odeszła z tego świata. Kiedy czytaliśmy go w naszym biurze, wszyscy płakali. Bo pokój wewnętrzny i oczyszczenie to większy cud od wyzdrowienia.