• facebook
  • twitter
  • YouTube
  • Newsletter
  • rss
  • Gruszki na wierzbie

    Agnieszka Janiak

    |

    GN 44/2011

    dodane 03.11.2011 00:15

    Od kilkunastu lat naukowcy tworzą organizmy modyfikowane genetycznie, przenosząc geny jednych gatunków do innych. To nic nowego. W przyrodzie międzygatunkowe modyfikacje są znane od dawna.

    Każdy z nas jest podobny do swoich rodziców. Kolor oczu, grupę krwi czy odporność na choroby zawdzięczamy genom odziedziczonym po naszych przodkach. Wiadomo jednak, że dziedziczenie nie jest jedynym sposobem pozyskiwania cech spotykanych w przyrodzie. Dość rzadkim, choć ewolucyjnie ważnym procesem, jest tak zwany horyzontalny transfer genów, czyli przepływ genów między niespokrewnionymi ze sobą gatunkami.

    Genetyczne prezenty

    Zjawisko to najczęściej występuje wśród bakterii, głównie na skutek dwóch szczególnych właściwości – aktywnego przekazywania sobie fragmentów DNA oraz biernego pobierania DNA z otoczenia.

    Bakterie, przekazując DNA innym komórkom, wybierają zwykle przedstawicieli swojego gatunku, choć nierzadko obdarowują niewielkim zestawem genów także inne gatunki, bliżej lub dalej z nimi spokrewnione. Niektóre bakterie potrafią także pobrać DNA z otoczenia, a różnych fragmentów DNA jest w środowisku bardzo wiele. Pochodzą one z obumarłych komórek roślin, zwierząt, grzybów i innych mikroorganizmów. Zwykle wchłonięty przez bakterię DNA jest dalej rozkładany, służąc jej jako pożywienie, lecz od czasu do czasu wymyka się metabolizmowi i zostaje włączony do bakteryjnego genomu. I wtedy „poławiacz” cudzego DNA może nabyć nowe cechy, które wcześniej były charakterystyczne dla innego gatunku.

    Doktor Jekyll i pan Hyde

    Konsekwencje takiego transferu genów mogą być potencjalnie groźne dla człowieka, ponieważ zwiększają możliwości rozprzestrzeniania się genów odporności na antybiotyki. Dodatkowo nieszkodliwe dla człowieka gatunki bakterii mogą przekształcić się w zjadliwe patogeny – nabywając geny zjadliwości od gatunków chorobotwórczych. Taka zmiana charakteru daje biorcy możliwość zasiedlenia nowego środowiska, choć na pewno żaden z nas nie chciałby być „domem” dla czegoś, co ma nieznane jeszcze właściwości.

    Z drugiej strony zjawisko horyzontalnego transferu genów może być opłacalne nie tylko dla bakterii, ale i dla człowieka. Istnieją szczepy bakterii, które rozkładają polimery lub wykorzystują toksyczne związki jako pożywienie. Geny kontrolujące te właściwości mogą rozprzestrzeniać się między różnymi gatunkami bakterii zajmującymi to samo środowisko. Dzięki temu więcej gatunków ma lepsze szanse na przeżycie, a ich obecność sprzyja usuwaniu zanieczyszczeń.

    Bliskość brzemienna w skutki

    Horyzontalne przekazywanie genów zachodzi łatwiej, gdy dwa gatunki współistnieją bardzo blisko siebie. Najbliższe związki mają miejsce podczas endosymbiozy, gdy wewnątrz jednego organizmu żyje inny, albo w przypadku pasożytnictwa.

    «« | « | 1 | 2 | » | »»
    oceń artykuł

    Zobacz także

    Reklama

    , aby komentować lub podaj nazwę wyświetlaną
    Gość

      Reklama

      Reklama

      Zachowane na później

      Pobieranie listy

      Reklama

      przewiń w dół