Nowy numer 16/2018 Archiwum

Jedyny we wszechświecie

Ludzki mózg jest podobno najbardziej skomplikowaną strukturą we wszechświecie. I jedną z najmniej poznanych. Właśnie zakończył się Światowy Tydzień Mózgu.

Mózg nie jest kwaterą główną, centrum decyzyjnym organizmu. W centrum zapadają tylko najważniejsze rozstrzygnięcia. O szczegóły martwią się gdzie indziej. Tymczasem w mózgu decyduje się dokładnie wszystko. I może właśnie dlatego sytuacja, w której wciąż niewiele wiadomo o jego funkcjonowaniu, tak deprymuje naukowców. Trochę podobnie jak deprymuje fizyków to, że nie wiedzą, czym jest 96 proc. wszechświata.

Mózg pracuje cały
Jednym z najczęściej pojawiających się mitów na temat funkcjonowania mózgu jest ten, że w danym momencie wykorzystujemy tylko niewielką część jego możliwości. Pojawiają się nawet liczby. Często mówi się o tym, że 80 proc. mózgu jest przez człowieka nieużywanych. Specjaliści twierdzą, że to nieprawda. Mózg wykorzystujemy w całości. – Ten mit wziął się stąd, że naukowcy, którzy po raz pierwszy badali elektrodami aktywność komórek mózgu, zauważyli, że tylko co piąta jest w danym momencie aktywna, czyli wysyła informacje do innych komórek – twierdzi prof. Andrzej Wróbel, kierownik Zakładu Neurofizjologii Instytutu Biologii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk. – Nie znaczy to wcale, że w pozostałych, nieaktywnych komórkach nic się nie dzieje. Cały czas przeliczają one impulsy dochodzące podprogowo z innych komórek – dodaje prof. Wróbel. Jego zdaniem, mózg wykorzystuje cały swój potencjał, niezależnie od tego, czy pracuje nad czymś prostym, czy skomplikowanym.

Jak nie oko, to palec
To oczywiście nie oznacza, że bez jakiegoś fragmentu mózgu człowiek nie jest w stanie funkcjonować. To fascynujące, jakie możliwości adaptacyjne ma ludzki mózg. Eksperci podkreślają, że możemy funkcjonować z nawet 80-procentowym ubytkiem mózgu, z jedną półkulą albo z dwoma oddzielnymi (w przypadku tzw. rozszczepienia), które zachowują się jak dwa osobne mózgi. Jak to możliwe?
– Gdy brakuje jednej półkuli, ta druga przejmuje część funkcji, za które odpowiadała brakująca część. Oczywiście taki mózg funkcjonuje trochę inaczej niż u ludzi zdrowych, ale wbrew pozorom nie jest to takie rzadkie zjawisko, jak mogłoby się wydawać – mówią badacze. Możliwości adaptacyjne ludzkiego mózgu są wręcz fascynujące. Prof. Małgorzata Kossut z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN opowiedziała Polskiej Agencji Prasowej o tym, że zakrycie na dłuższy czas ochotnikom oczu bardzo szybko skutkuje tym, że aktywują się u nich te obszary mózgu, które są odpowiedzialne za dotyk (czucie) w opuszkach palców. – Aktywacja następuje już po tygodniu – dodawała prof. Kossut. Inny eksperyment pokazał, że gdy zasłoni się jedno oko, już po dwóch tygodniach można zauważyć, że włókna nerwowe z zamkniętego oka wycofują się, ustępując miejsca neuronom oka sprawnego.

« 1 2 »
oceń artykuł